Gần đây, các nhà khoa học Mỹ và Canada công bố kết quả nghiên cứu và thực nghiệm được tiến hành nhiều năm cho thấy, một số vi-ta-min và khoáng chất chứa trong thực phẩm có tác dụng giúp con người duy trì tuổi thanh xuân thông qua việc tích cực tham gia chống lại những phân tử tự do, xuất hiện trong cơ thể con người. Những phân tử tự do này được coi là "thủ phạm" gây lên quá trình lão hóa cơ thể. Việc gia tăng khẩu phần những thực phẩm chứa chúng trong các bữa ăn hàng ngày khiến làm chậm quá trình lão hóa, kéo dài tuổi xuân cho nam, nữ.
1/ Vi-ta-min A: Thuộc nhóm " bộ ba thần hộ mệnh" linh thiêng nhất là A, E và C giúp cơ thể đắc lực trong "cuộc chiến" chống lại các phân tử tự do - là thủ phạm đẩy nhanh quá trình lão hóa, triệt tiêu tác dụng đối với cơ thể của các hợp chất collagen và elastin. Nhóm vi-ta-min này còn có chức năng "kỳ diệu" là khôi phục và làm gia tăng các tế bào là các a-xít nucleic.
Vi-ta-min A là một trong những hợp chất quan trọng nhất chống ô-xy hóa các mô. Nhờ tính năng này, da luôn có độ ẩm thích hợp và nhanh chóng được tái tạo, duy trì được độ căng, bóng. Vi-ta-min A không chỉ là trợ thủ đắc lực trong việc chống lại các phân tử tự do, mà còn bảo vệ cho cơ thể trước những vi khuẩn lây nhiễm, chất độc hại và tăng cường hệ miễn dịch. Vi-ta-min A còn có tác dụng bảo vệ mắt và hạn chế hiện tượng tóc giòn và hay rụng.
Vi-ta-min A có chứa trong thịt động vật dưới dạng tiền vi-ta-min A là retinol. Trong các sản phẩm thực vật là beta-caroten - khi vào cơ thể, chất này sẽ được gan chuyển thành vi-ta-min A. Retinol có nhiều trong sữa bò, lòng đỏ trứng, cá và thịt. Nguồn vi-ta-min A chứa trong cam, mơ, đào, anh đào, cà rốt, bí ngô, cải rau xanh, hạt ngô, cà chua, ớt ngọt, cải bắp, các loại đậu quả, xà lách và kiều mạch....
2/ Vi-ta-min E: Ngoài tác dụng chống lại các phân tử tự do, làm chậm quá trình lão hóa; vi-ta-min E được phong là "nữ thần" bảo vệ da và tóc: chống viêm da, triệt tiêu những hậu quả có hại của ánh nắng mặt trời, trợ thủ chống lại bệnh khô da, bệnh nhám da, chống nhăn da, giúp duy trì làn da của tuổi trẻ. Nhiều loại mỹ phẩm dành cho phụ nữ, nhất là các loại kem đều có chứa vi-ta-min này. Vi-ta-min E có tác dụng tăng cường hoạt động của các mạnh máu, nhất là các mạch máu dưới da: cung cấp chất dinh dưỡng và ô-xy để làn da khỏe mạnh, duy trì làn da tự nhiên. Vi-ta-min E còn có tác dụng làm giảm nguy cơ vữa xơ động mạch và các bệnh tim-mạch.
Vi-ta-min E có trong các loại dầu ăn, nhất là dầu ô-liu, lạc, vừng, giá đỗ, trong hạt đậu tương, hướng dương, trong sữa bò tươi và rau xanh các loại......
3/ Vi-ta-min C: Có tác dụng bảo vệ collagen và elastin trước sự hủy hoại của các phân tử tự do. Collagen và elastin là những chất cần thiết để tái tạo các mô liên kết trong da. Elastin là những sợi protein giúp cho da đàn hồi, do cơ thể tạo ra đến 25 tuổi. Sau đó chúng bị tiêu hủy dần. Việc cung cấp liên tục và đầy đủ vi-ta-min C cho cơ thể nhằm chống lại sự tiêu hủy elastin, bảo vệ da khỏi bị nhăn nheo và làm chậm quá trình nhăn da. Vi-ta-min C còn được biết đến với tác dụng nâng cao khả năng miễn dịch của cơ thể, bảo vệ trước bệnh huyết áp cao và ung thư.
Trong thiên nhiên, vi-ta-min C có trong nhiều loại rau và trái cây: cam, quýt, chanh, quả hoa hồng, mùi, thìa là, ớt ngọt, cà chua, khoai tây, súp lơ, cải bắp và các loại rau xanh khác.
4/ Vi-ta-min B9: Hay còn có tên là a-xít folic. Là loại vi-ta-min rất cần thiết cho cơ thể trong quá trình tạo tế bào máu và màng tế bào. Thiếu hụt vi-ta-min này có thể gây suy giảm sự trưởng thành của các mô. Do có tác dụng tạo tế bào, nên rất cần thiết cho phụ nữ mang thai. Hàm lượng a-xít folic cao trong cơ thể khiến các tế bào của bào thai phát triển hài hòa, không bị rối loạn. Vi-ta-min B9 có tác dụng đắc lực đối với da. Từ lâu, các nhà bào chế mỹ phẩm đã coi là một trong những thành phần chủ đạo trong các loại kem giúp "trẻ hóa" làn da. Cơ thể con người không thể tự tổng hợp được a-xít folic. Do vậy cần bổ sung bằng cách dùng viên tổng hợp hoặc ăn nhiều loại thực phẩm giầu vi-ta-min B9: các loại rau, đậu tương, cà chua, hạt hướng dương, bánh mì đen.
5/ Khoáng chất si-lic (Si): Một trong những nguyên tố được mệnh danh là "nguyên tố của sự thanh xuân", có tác dụng tích cực tới làn da, tóc và móng tay, chân và kéo dài tuổi xuân. Theo tiến sĩ dinh dưỡng Elżbieta Siporzynska, thuộc Viện Dinh dưỡng và Thực phẩm Ba lan, trong cơ thể bình thường khỏe mạnh của con người phải chứa khoảng 4,7% si-lic. Si-lic là thành phần khoáng chất quan trọng nhất của con người, là thành phần cấu thành của xương, sụn và các mạch máu. Si-lic còn nằm trong gan, thận, tim, tuyến giáp, tuyến tụy....
Si-lic ở dạng khoáng chất rất khó được cơ thể hấp thụ, si-lic ở dạng khác chứa trong rau xanh cũng không dễ được cơ thể hấp thụ. Do vậy, có tới 90% số người trên thế giới bị thiếu si-lic, tại nhiều nước, như Ba lan có tới 100% số dân thiếu si-lic. Theo nghiên cứu mới đây cho thấy, nhu cầu trung bình hàng ngày của con người là 25 - 50 mg.
Khoáng chất si-lic có chứa trong hải sản, chuối, sản phẩm ngũ cốc thô, sữa và chế phẩm sữa, thịt gia cầm, cà rốt, củ cải đỏ; đặc biệt có chứa nhiều trong cây tầm gai (urtica dioica) - có thể vắt nước hoặc hãm chè để uống. Ngoài ra trong nước khoáng đóng chai cũng chứa tỷ lệ si-lic đáng kể.
6/ Khoáng chất Ka-li (K): Duy trì hàm lượng ka-li thích hợp trong cơ thể đồng nghĩa với việc duy trì được làn da có độ ẩm vừa đủ để da căng, bóng - là một trong những yếu tố giúp "kéo dài" tuổi thanh xuân. Thiếu hụt ka-li sẽ gây khô da và da trở nên sần sùi đồng thời tóc dễ gãy, không có độ bóng mượt.
Ka-li có chứa nhiều trong khoai tây, chuối, cà chua, ca cao, cá, rau xanh và chế phẩm ngũ cốc thô.
7/ Kẽm (Zn): Hàm lượng kẽm trong cơ thể con người không nhiều, khoảng 1,5 - 2,0 gr. Lượng kẽm chủ yếu có trong da (25%) và trong hồng cầu (75%). Ngay từ thời cổ đại, người ta đã biết tới tác dụng của kẽm đối với sức khỏe và bảo vệ sắc đẹp. Nữ hoàng Ai Cập Cleopatra đã biết dùng kẽm chứa trong hạt đậu đắp mặt nạ để chống nhăn da. Thiếu hụt kẽm khiến da sớm bị nhăn nheo, nổi da gà, xấu da, nhiều mụn. Ngoài ra, còn khiến tóc không óng mượt hay bị rụng. Kẽm còn tham gia tích cực vào quá trình chống lại các phân tử tự do và điều tiết việc hấp thụ vi-ta-min A.
Kẽm có nhiều trong hải sản, nhất là sò, ngao, lòng đỏ gia cầm. Một số thực vật có chứa kẽm như hạt các loại đậu, hạt bí ngô, lạc, vừng.
8/ Selen (Se): Trong cơ thể con người, nguyên tố này luôn "cặp" với vi-ta-min E chống lại các phân tử tự do, kiềm chế quá trình lão hóa. Nhu cầu của con người về selen không nhiều, nhưng rất cần thiết trong quá trình tạo ra các en-zym và là một thành phần không thể thiếu của a-xít a-min tạo tế bào. Selen tham gia tích cực vào quá trình duy trì tuổi trẻ cùng khả năng sinh lý. Gần đây, nhiều nhà khoa học đã phát hiện ra khả năng kiềm chế ung thư và nâng cao khả năng miễn dịch của selen trong cơ thể con người.
Selen có trong lạc, vừng, hạt ngô, đậu quả, hải sản và thịt gia cầm.
9/ Hợp chất Coenzyme Q10: Đây là hợp chất có hoạt tính giống như vi-ta-min, nằm trong các tế bào và rất quan trọng cho hoạt động của các enzym. Thiếu coenzyme Q10 các tế bào không thể hấp thụ chất dinh dưỡng, không thể tái sinh cũng như không thể tự bảo vệ mình trước những hợp chất độc hại do cơ thể tiết ra. Coenzyme Q10 có tác dụng tăng cường hoạt động của tim-mạch, làm chậm quá trình lão hóa, chống da nhăn nheo. Nhà khoa học người Anh Peter Mitchell được giải thưởng Nobel là người đầu tiên phát hiện ra hợp chất này. Ông đã phát hiện ra rằng coenzyme Q10 có trong từng tế bào cơ thể con người và cơ thể con người tự sản sinh ra nó. Tuy nhiên, theo tuổi tác khả năng tự sản xuất của cơ thể yếu dần, nhất là từ tuổi 30. Thiếu hụt coenzyme Q10 gây "thảm họa" âm thầm cho cơ thể: làm suy giảm khả năng chống các phân tử tự do, gây rối loạn chuyển hóa năng lượng, hạn chế khả năng tái sinh của các tế bào....
Coenzyme Q10 có trong cá biển, thịt động vật, một số rau xanh như giá đỗ, bông cải xanh.
Phạm Quang Thiều (Theo tạp chí Zdrowie, tháng 3/2012)