Con người đang bị bao vây bởi một thế giới mùi hương được chiết suất từ hóa chất. Từ thuốc xịt muỗi hương chanh, nước xả vải, dầu đốt…
cho đến nước lau sàn nhà đều được trộn mùi thơm và cần nói rõ đó là hương nhân tạo từ hóa chất, chẳng thể nào có được hương thiên nhiên. Con người sẽ ra sao nếu bị “ướp” lâu dài trong môi trường này?
Mùi hương thơm là cảm nhận của khứu giác con người về khả năng đặc trưng của từng nhóm tạo mùi khác nhau. Trên thực tế các nhóm tạo mùi đều là những hợp chất hữu cơ. Ngày nay các sản phẩm gia dụng đều tỏa mùi hương thơm kích thích khứu giác đồng nghĩa với kích thích mua hàng của người tiêu dùng. Từ xà phòng giặt tỏa mùi thơm đến bình diệt muỗi cũng tỏa hương thơm… nồng nặc. Đúng là hương gây mùi nhớ nhưng đồng thời cũng có nhiều người khổ vì nhớ mùi hương mà không biết.
Hương thiên nhiên: Lợi nhưng hiếm
Mùi hương được sử dụng với mục đích thu hút và quyến rũ môi trường xung quanh trong đó có những chất tạo hương thơm thiên nhiên từ cỏ cây hoa lá, dược thảo. Rất nhiều loại tinh dầu từ cây cỏ thiên nhiên được dùng tạo mùi thơm và cả trong trị bệnh. Như hương thảo (Rosemary- Rosmarinus officinalis) một loài cây bụi có nguồn gốc từ vùng Địa Trung Hải, có giá trị cao trong y học cổ truyền. Người ta dùng chúng để làm gia vị, xua muỗi, trị liệu bằng xoa bóp, sản xuất mỹ phẩm và dược phẩm. Ngày nay các hợp chất trong cây hương thảo được đưa vào kem dưỡng da, xà phòng thơm. Hương thảo ưa sống trong những khu vực có khí hậu nhiệt đới.
Nhóm nghiên cứu Moss thuộc ĐH Northumbria (Anh) thử nghiệm và chứng minh nhóm hợp chất terpene trong tinh dầu hương thảo có thể làm tăng khả năng hoạt động của não bằng cách ngăn chặn sự phân hủy của acetylcholine là chất truyền dẫn thần kinh. Tham gia vào quá trình truyền dẫn xung thần kinh trong cơ thể. Chất này tồn tại càng lâu thì khả năng ghi nhớ, tư duy của con người càng tăng. Nghiên cứu được đăng trên tạp chí Therapeutic Advances in Psychopharmacology.
Bên cạnh đó mùi thơm của tinh dầu hoa hồng cũng rất nổi tiếng với mùi hương trẻ trung, gợi cảm, tạo không khí lãng mạn, điều hòa các chức năng sinh học. Loại tinh dầu này được dùng làm thuốc, xông hương phòng, pha chế dầu massage...
Hương tổng hợp ẩn chứa nhiều nguy hại
Nước hoa có thể phá hủy tinh trùng: Thành phần chủ yếu của nước hoa là phân tử hóa học tổng hợp. Mùi hoa hồng ngọt ngào và mùi hoa cam thơm mát trong chai nước hoa là bộ sưu tập của hàng trăm phân tử, từ cis-3-hexanol, galaxolide cho đến dihydromyrcenol… và chỉ một số ít trong đó thực sự đến từ những bông hoa.
Theo một báo cáo phân tích của Tổ chức hòa bình xanh (GreenPeace), kết quả phân tích 36 loại nước hoa tên tuổi trên thế giới cho thấy có sự hiện diện các hóa chất nhân tạo có tiềm năng gây nguy hiểm như Diethyl phtalat (DEP), thuộc nhóm ester phtalat hay xạ hương tổng hợp. Nhiều nghiên cứu chứng minh rằng DEP thâm nhập rất nhanh qua da và lan tỏa trong cơ thể. Khi vào trong cơ thể, hóa chất này sẽ biến đổi thành monoethyl phtalat (MEP), một phân tử đang bị nghi ngờ phá hủy ADN của tinh trùng và hạn chế khả năng hô hấp của con người.
Mái tóc dạ hương... sẽ rụng dần: Phthalate còn được dùng trong sản xuất các sản phẩm tạo hương như nước hoa, nến thơm, xà phòng giặt, xà phòng bánh, dầu gội, nước xịt tóc, nước hoa toàn thân, chất khử mùi... Đối với dầu gội đầu, phthalate được dùng với tác dụng tạo và lưu giữ hương thơm và làm mềm, mượt tóc. Tuy nhiên, đó chỉ là một mặt tác dụng, mặt khác dầu gội có chứa phthalate tác động lên da đầu có thể làm mềm da, kích thích nở da khiến tăng quá trình rụng tóc.
Gây dị tật cơ quan sinh dục trẻ: Chất phthalate tồn tại khắp nơi trong môi trường. Tuy nhiên, những nguồn chứa chất phthalate phổ biến nhất mà chúng ta có thể tránh hoặc hạn chế tiếp xúc đó là các sản phẩm nhựa hóa chất dẻo, hóa mỹ phẩm tạo mùi hương...
Các kết quả điều tra cho phép kết luận rằng:
- Lượng DINP được phóng thích từ các sản phẩm mềm của PVC trong tầm tay với của trẻ em có thể gây ra tai biến do trẻ em thường có thói quen ngậm đồ chơi trong miệng trong độ tuổi từ sáu tháng đến một năm tuổi
- Nghiên cứu tại ĐH Rochester (Mỹ) cho thấy việc phơi nhiễm với những hóa chất này làm tăng nguy cơ dị tật cơ quan sinh dục ở bé trai. Các nghiên cứu trước đây trên động vật cho thấy phthalate có thể gây rối loạn hormon làm tổn thương quá trình sinh sản.
Làm rối loạn hormon giới tính: Các dẫn xuất phthalate được xác định là các xenoestrogens - có tác dụng giống như oestrogen (hormon sinh dục nữ) được đưa từ bên ngoài vào cơ thể. Nhiều nghiên cứu khoa học cho thấy các phthalate làm tăng nguy cơ lạc nội mạc tử cung cũng như ung thư vú ở phụ nữ. Những nghiên cứu trên động vật cũng cho thấy các xenoestrogens làm rối loạn giai đoạn sinh tinh trùng khiến cả số lượng lẫn hoạt động của tinh trùng đều giảm thấp.
Khói nhang thơm có thể gây ung thư: Các nhà khoa học Đan Mạch đã tiến hành một số nghiên cứu với mục đích tìm hiểu mùi hương của nhang thơm ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe con người. Kết quả cho thấy rằng một số loại nhang thơm phổ biến mùi rất thơm chẳng những không có lợi gì cho cơ thể mà ngược lại, rất có hại đối với sức khỏe.
Các nhà khoa học cảnh báo nếu trong nhiều năm, tiếp xúc với khói nhang một cách có hệ thống (ví dụ sống trong các đền chùa chẳng hạn) sẽ tăng rất rõ rệt nguy cơ mắc bệnh ung thư phổi và đường hô hấp trên. Sở dĩ nhang hương độc hại là vì khi cháy khói nhang sẽ phát tán những chất gây ung thư thiên nhiên điển hình có nguồn gốc hữu cơ như benzen, những hợp chất cacbonyl và những hợp chất hydrocacbon thơm đa vòng.
DS TRƯƠNG TẤT THỌ PLTPHCM
PGS HỒ SƠN LÂM, Viện Khoa học Vật liệu ứng dụng, Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam:
Hương liệu nhân tạo hoặc chiết xuất đều gây hạiCác loại hương liệu nhân tạo hoặc chiết xuất từ thiên nhiên đều có hại cho sức khỏe con người nếu dùng ở nồng độ cao. Vì theo nguyên lý hóa học, các mùi thơm được tạo thành bởi những vòng benzene, vòng thơm này khi phát tán có thể có khả năng bẻ gãy cấu trúc tế bào, gây tổn thương lên các bộ phận trong cơ thể. Nếu như hóa chất được đưa vào cơ thể với nồng độ và hàm lượng thấp thì cơ thể có thể tự giải độc và đào thải ra bên ngoài. Nếu chất độc ở nồng độ cao sẽ gây tổn thương các tế bào trong cơ thể. Khi đó cơ thể sẽ tiết ra một số hóa chất khác để làm cản trở sự phát sinh này. Những hóa chất mới được tạo ra cũng chính là những chất độc gây hại cho cơ thể. Vì vậy mà các cơ quan quản lý luôn buộc các nhà sản xuất phải ghi rõ hàm lượng và nồng độ hương liệu trên các sản phẩm để không ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng.
Hiện nay trên thị trường có bán rất nhiều loại hóa chất tạo mùi không rõ xuất xứ, nhãn mác, giá rẻ rất có thể có nguồn gốc từ dầu mỏ. Trong các chất tạo mùi này thường có chứa một số chất có khả năng gây ung thư, vô sinh, làm tổn thương hệ thần kinh, gây dị tật bẩm sinh...
PGS-TS LÊ THỊ TUYẾT LAN, Trưởng Trung tâm Chăm sóc chức năng hô hấp, BV ĐHYD TP.HCM:
Chết do hít phải khói nhang có tẩm hóa chấtTôi từng gặp một bệnh nhân 15 tuổi bị lên cơn hen suyễn sau đó tử vong vì hít phải khói nhang có tẩm hóa chất. Vì vậy mà những loại hương liệu có trong các sản phẩm được sử dụng hằng ngày như nước hoa, nước xịt phòng, thuốc xịt muỗi, dầu gội, nước xả vải… dù ở nồng độ thấp đều rất nguy hiểm cho những người bị bệnh hen suyễn. Đây là một trong những yếu tố có thể khởi phát cơn suyễn. Nếu không cấp cứu bệnh nhân kịp thời có thể dẫn đến tử vong. Ngoài những trường hợp bị bệnh hen suyễn thì những người có cơ địa dễ bị dị ứng như chàm, mề đay, dị ứng thuốc, dị ứng với thức ăn cũng không nên tiếp xúc nhiều với các loại hương liệu.
HUYỀN VI ghi