Xã hội hóa ở đâu khi VFF- một tổ chức xã hội hóa nghề nghiệp, vẫn muốn nặng tính hành chính trong cách quản lý bằng một mô hình kinh tế bất lợi cho các câu lạc bộ?
Ông Mai Liêm Trực, khi còn chèo lái VFF đã nói: "Bóng đá phản ánh bộ mặt xã hội!", thì nền bóng đá Việt Nam đang phản ánh một diện mạo xã hội như thế nào đây? Thú thật là tôi băn khoăn với câu hỏi này nhiều năm nay bởi những điều tai nghe, mắt thấy cứ ám ảnh không thôi.
Tính bầy đàn đang lớn dần lên
Năm 2008, nhìn những hình ảnh các cổ động viên hăng máu của hai đội Nghệ An và Hải Phòng lao vào nhau trên sân Vinh, tôi tự hỏi sao những người gọi nhau bằng từ đồng bào thân thương lại có thể làm vậy. Trước đó, trên sân Gò Đậu ở Bình Dương năm 2007, tôi hỏi một khán giả trung tuổi sao chửi cha mắng mẹ một cầu thủ đối phương ghê vậy, thì ông này cười hề hề: "Chửi cho nó hết đá nổi, đội mình dễ thắng chớ sao!". Nhiều người cũng hùa theo... Buồn hơn nữa, là xã hội cũng đang hình thành những cách ứng xử tương tự.
Khi bị trộm chó, cả xóm hùa ra đánh người trộm chó (hoặc nghi là trộm chó) đến chấn thương nặng, đến tử vong kèm theo suy nghĩ đánh trộm thì tội gì không... nhiệt tình. Số đông gây án thì trách nhiệm chẳng thuộc về ai cả nên cơ quan điều tra có vào cuộc cũng không tìm ra được chứng cứ. Với suy nghĩ ấy, tính CON man rợ bỗng lấn át tính NGƯỜI...
Khi thấy một sự kiện nào đó khiến xã hội quan tâm, gây chú ý, như một quan chức cao- Bộ trưởng Đinh La Thăng dám nói dám làm và làm quyết liệt, đã bị gán ghép vào cụm từ "hung hăng như Đinh La Thăng".
Tôi cho đó là những lời nói thể hiện tâm lý xã hội thiếu văn minh!
Nhưng không thể đổ lỗi cho hành vi xã hội bỗng "bầy đàn hóa" kia hoàn toàn. Nhà nước, cụ thể hơn là cán bộ, nhân viên Nhà nước cần xem lại chức trách của mình. Ban tổ chức sân Vinh và lực lượng giữ an ninh trận đấu mạnh tay thì liệu cuộc xô xát tâp thể năm 2008 có diễn ra? An ninh từ khu phố trở lên được đảm bảo thì trộm chó, cướp giật có lộng hành?
Bóng đá Việt Nam cũng vậy thôi...
|
|
| CĐV Hải Phòng đốt pháo sáng sau khi đội có bàn gỡ hoà cuối trận, châm ngòi cho vụ ẩu đả kinh hoàng trên sân Vinh năm 2008. Ảnh: CTV. |
Xã hội hóa lệch hướng?
Nhà nước mong muốn xã hội hóa để tận dụng nguồn lực từ nhân dân. Bóng đá cũng như các vấn đề kinh tế, văn hóa, xã hội khác nên cũng cần xã hội hóa. Và quy trình xã hội hóa đó được thấy rõ từ việc các câu lạc bộ chuyển mình từ cơ chế bao cấp sang chuyển giao các đội bóng cho các ông bầu quản lý (lẫn nuôi nấng).
Nhưng ở thượng tầng nền bóng đá Việt Nam thì ý định xã hội hóa đang gặp trở ngại nghiêm trọng.
Bóng đá là miếng bánh béo bở nhất trong các bộ môn thể thao ở Việt Nam. Không có loại hình thể thao nào được quan tâm và đầu tư nhiều như bóng đá tại nước ta. Vì thế, VFF sẽ khó mà chịu nhả miếng ngon (V.League) mà mình có cho kẻ khác (các câu lạc bộ) chung phần.
Người viết từng cho rằng VFF lo lắng việc cổ phần hóa sẽ làm giảm uy thế lẫn quyền lợi của tổ chức này. Muốn an toàn, VFF sẽ cố gắng vận động nhóm các ông bầu thân với mình tránh tình trạng "bầu" Kiên, "bầu Đức" sẽ đại diện cho nhóm G6 (6 câu lạc bộ ra mặt đòi cải tổ V.League,) chiếm diễn đàn.
Ngược lại, một người làm kinh tế sành sỏi như "bầu" Kiên không phải không nhìn ra thế cuộc, nên ông quyết định "rủ" thêm các đội bóng ở giải hạng Nhất tham gia cổ phần. Và theo cách đó, số vốn góp của VFF trong VPF (chỉ còn 25%).
VFF lập tức phản pháo bằng cách đề xuất Tổng cục Thể dục thể thao, Bộ Văn Hóa, Thể thao và Du lịch biến VPF thành công ty trách nhiệm hữu hạn mà ở đó VFF đóng vai trò tuyệt đối. Tổng Cục trưởng Vương Bích Thắng gật đầu đồng ý vì cổ phần hóa thì có khả năng sẽ xuất hiện "bất trắc sau này"...
Điều này cho thấy mong muốn "sòng phẳng, cả về quyền lợi lẫn trách nhiệm" như cách nói của "bầu" Kiên về cổ phần hóa bóng đá, vẫn không phải là cách hay nhất trong con mắt của nhà quản lý. Vậy thì xã hội hóa ở đâu khi VFF- một tổ chức xã hội hóa nghề nghiệp, vẫn muốn nặng tính hành chính trong cách quản lý bằng một mô hình kinh tế bất lợi cho các câu lạc bộ?
Người chủ thật sự ở đâu?
Mới đây, Đại hội Ban chấp hành VFF quyết định lập Công ty Điều hành V.League (V.League JSC) và nhiều khả năng sẽ cổ phần hóa nhưng công ty này sẽ trực thuộc VFF, do VFF điều hành. Điều đó cho thấy chính những mâu thuẫn nội tại trong cách làm việc của các quan chức theo hình thức cứ cho cổ phần nhưng VFF vẫn cứ "nắm đằng chuôi".
Vẫn có người nghi ngờ "bầu" Kiên và những người ủng hộ ông đề xuất cổ phần hóa không đơn thuần chỉ là trách nhiệm với nền bóng đá Việt, mà còn là sự đón đầu món lợi kếch xù: Đề án cá cược bóng đá hợp pháp.
| Vẫn có người nghi ngờ "bầu" Kiên và những người ủng hộ ông đề xuất cổ phần hóa không đơn thuần chỉ là trách nhiệm với nền bóng đá Việt, mà còn là sự đón đầu món lợi kếch xù: Đề án cá cược bóng đá hợp pháp. Không phải tự nhiên mà các đại diện của những câu lạc bộ đều tán thành ý kiến này. Tôi không lạm bàn tính mục đích của họ song vẫn cứ băn khoăn: Khán giả- chủ nhân thật sự của nền bóng đá Việt Nam đang ở đâu? |
Không phải tự nhiên mà các đại diện của những câu lạc bộ đều tán thành ý kiến này. Tôi không lạm bàn tính mục đích của họ song vẫn cứ băn khoăn: Khán giả- chủ nhân thật sự của nền bóng đá Việt Nam đang ở đâu?
Ở một số nơi họ dậy sớm, đội mưa, chen lấn kiếm vé tại quầy thì đỏ mắt không ra, nhưng vé chợ đen cao gấp đôi, gấp ba luôn sẵn! Ở nhiều nơi nào đó, lo việc khác, dù truyền hình đang trực tiếp và có những sân mở cửa mời họ xem đá bóng miễn phí (chẳng ai xem thứ bóng đá đoán trước được kết quả hoặc quá bạo lực, phản giáo dục)!
Thành phần chính "nuôi nấng" bóng đá, quan trọng hơn bất kỳ đại gia nào, lại chưa bao giờ được tôn trọng đúng tầm của họ.
Không biết Hội Cổ động viên Việt Nam sẽ đóng vai trò thế nào trong V.League JSC hay chỉ có mặt cho đủ tụ. Không biết VPF sẽ theo mô hình nào, đi về đâu nhưng đúng như dự đoán của người viết, sẽ còn lắm chuyện hay.
Mai Quốc Ấn (Tuần Việt nam)