Dẫu đã 88 tuổi rồi nhưng bà Cà Mị vẫn còn minh mẫn lắm! Bà là nhân vật trong tác phẩm Hòn Đất nổi tiếng của nhà văn Anh Đức. Gặp người phụ nữ Khơ Me ấy, chúng tôi như hiểu hơn về người nữ anh hùng LLVTND Phan Thị Ràng (tức chị Tư Phùng, nguyên mẫu nhân vật chị Sứ của nhà văn này)...
"Ngoại tình"
Năm 22 tuổi, bà đã nuôi bộ đội và cán bộ?
Đúng rồi! Khi tôi 22 tuổi, đã cùng chồng nuôi quân và cán bộ đến ngày đất nước hòa bình.
Ngày đó, vùng Hòn Đất (Kiên Giang) bị địch "chiếu tướng", làm sao bà đảm bảo an toàn cho bộ đội?
Hai vợ chồng tôi không có con nên mới dốc lòng bám trụ tại Hòn Đất để nuôi bộ đội. Chúng tôi giả bộ làm ruộng, nuôi heo trên núi. Tôi đi làm ruộng, nghe tiếng máy bay tới thì lấy tàu dừa đắp lại. Cứ ở trong rừng mà gác máy bay, nấu cơm xong, bưng lên để đâu đó trên hốc đá, bộ đội mình trong hang ra lấy mà ăn.
Tôi nuôi cả đàn heo trên núi đó để che mắt quân thù. Khi đem cơm cho bộ đội đều kèm thêm thức ăn cho heo bên cạnh... Thấy tình hình không ổn thì mình có những ám hiệu riêng cho bộ đội biết.
 |
| Người dân trong vùng từng kết tội tôi là "ngoại tình"! |
Nghe nói trong khoảng thời gian nuôi quân, bà bị những lời đàm tiếu không hay?
Thì ngoại tình. Người dân trong vùng kết tội tôi là "ngoại tình"! Họ bảo mắc mớ chi trong vùng địch phong tỏa, dân ở xứ Ba Hòn (tức Hòn Đất, Hòn Me và Hòn Sóc) đều di tản hết trơn, sao tôi ở lại để làm gì. Họ bảo chỉ có "ngoại tình" với người ta nên tôi mới lưu luyến thế.
Tôi nghe mà buồn lắm! Trời đất, ông chồng tôi khi ấy còn sống sờ sờ đó chứ đâu. Tôi nuôi bộ đội, nuôi cán bộ. Nhiều người được tôi nuôi, giờ vẫn còn sống đó. Hồi đó, trai tráng trong vùng đều bỏ đi di tản hết. Chỉ 2 vợ chồng tôi ở lì lại đây thôi. Mình bỏ bộ đội mà đi sao được. Thôi thì đành mang tiếng...
"Nếu phải chết, em sẽ chết như anh Lý Tự Trọng"
Trước lúc hy sinh, nghe nói chị Sứ đã từng hát và thể hiện tinh thần quật khởi của mình trước đồng đội?
Nó hát say sưa. Tôi còn nhớ rõ mà! Tư Phùng hát cùng đồng chí Tám Quýt (Trần Quang Quýt - nguyên bí thư Tỉnh ủy Rạch Giá) và các anh chị em chiến sĩ.
Đêm ấy, đồng chí Tám Quýt đã kể chuyện đồng chí Lý Tự Trọng đã hi sinh anh dũng ở chốn pháp trường. Trước khi chết anh đã cất cao lời bài Quốc tế ca và không nhận một ân huệ nào của địch. Khi ấy, Tư Phùng (Sứ) đã giơ cao tay mà rằng: "Nếu phải chết, em sẽ chết như anh Lý Tự Trọng".
Tinh thần quật khởi của nó đã khiến anh em trong đêm đó đều hô theo "Sẽ chết như Lý Tự Trọng". Và đột nhiên Sứ đã cất cao tiếng hát: "Vùng lên hỡi các nô lệ ở thế gian/ Vùng lên hỡi ai cực khổ bần hàn...". Tiếng hát của nó vang rền vào các ngách hang, như báo hiệu một sự kiện quan trọng sắp xảy ra... Các đội viên cùng hát tiếp nối những tiếng trống thúc trận vang lên giữa đêm khuya tĩnh mịch...
Tôi nghe nói bà là người phải chứng kiến cảnh thằng Xăm hành hình chị Sứ?
Không. Tôi không được chứng kiến. Chỉ có ông chồng tôi trốn trong bụi nhìn thấy cảnh thằng Xăm hành hình con nhỏ. Tụi nó tra tấn con nhỏ dã man, đổ nước xà phòng, đánh bằng báng súng. Tóc con nhỏ dài, thằng Xăm nó lôi ra gốc cây xoài sau núi rồi dùng tóc con nhỏ cột tòng teng trên cành cây. Con nhỏ kiên quyết không khai tôi cùng các anh em bộ đội.
Thằng Xăm tức tối nhổ cọc hàng rào tre, nó điên cuồng đâm tới tấp vào mọi chỗ trên người con nhỏ, rồi dùng dao găm cắt thịt nó... Thấy Sứ chết, tụi giặc tiếp tục treo trên cây xoài rồi phục kích 3 - 4 ngày liền chờ quân ta tới lấy xác nhưng ta biết không đến. Ngày cuối cùng chúng dùng dao chặt tóc nó. Nó rớt xuống đất rồi tụi chúng mới bỏ đi... Khi bộ đội ta ra lấy xác thì Sứ chỉ còn xương và những phần thịt hiếm hoi sót lại...
 |
| Cái thằng Xăm trong phim - truyện Hòn Đất chính là cái thằng Xăm ngoài đời. |
Trời ơi! Tôi không phải là em thằng Xăm (Khen)!
Thiên hạ đồn rằng bà là em gái thằng Xăm?
Trời đất ơi, tầm bậy không hà! Đó chỉ là trong phim Hòn Đất thôi. Thực tế thì không phải. Anh tôi sao lại đi đâm, đi giết em tôi là con Tư Phùng dã man thế? Cái thằng Xăm trong phim - truyện Hòn Đất chính là cái thằng Xăm ngoài đời. Thằng này quê ở đâu, hổng ai biết à. Nhưng nó ác ôn khét tiếng, giết người không gớm tay. Chính nó là "hung thần" giết Tư Phùng đấy!
 |
| Là người dân ở đất Ba Hòn này, tôi thật sự tự hào vì quê hương mình có người anh hùng như Sứ - Tư Phùng! |
Nghe bà nói về Tư Phùng thì thấy rất thực, rất đời. Thế nhưng tôi nghe đâu nhà văn Anh Đức lí giải rằng hình tượng chị Sứ được xây dựng từ nhiều mẫu người con gái miền Nam anh hùng bất khuất?
Đúng là không phải nguyên mẫu. Nhưng phần nhiều là xoay quanh cuộc đời của Tư Phùng. Nhà văn Anh Đức lúc đó đi Campuchia về Hòn Đất, nghe cán bộ mình kể lại câu chuyện, sau đó viết tiểu thuyết. Ổng lí giải rằng tên Sứ - là hoa sứ thơm ngát. Nó biểu tượng cho mẫu người con gái miền Nam anh hùng bất khuất, trung hậu đảm đang - chị Sứ. Chị đã sống và đã chết như một nữ anh hùng...
Có người khẳng định, nhờ tác phẩm Hòn Đất mà nhiều người biết đến Hòn Đất bây giờ?
Chính đồng chí Tám Quýt chứ ai! Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng (30/4/1975), trước đồng bào các giới trong tỉnh Kiên Giang đến viếng mộ chị Sứ, đồng chí Trần Quang Quýt đã khẳng định: "Nhờ có tác phẩm Hòn Đất của nhà văn Anh Đức, cả nước đã biết đến sự chiến đấu anh dũng của quân dân Hòn Đất!". Là người dân ở đất Ba Hòn này, tôi thật sự tự hào vì quê hương mình có người anh hùng như Sứ - Tư Phùng!.
| Nhiều người được tôi nuôi, giờ vẫn còn sống đó. Hồi đó, trai tráng trong vùng đều bỏ đi di tản hết. Chỉ 2 vợ chồng tôi ở lì lại đây thôi. Mình bỏ bộ đội mà đi sao được. Thôi thì đành mang tiếng... Bà Cà Mị. |
Thu Hiền thực hiện (Bee.net)