Triều Tiên đã bị Nhật Bản chiếm đóng sau khi thắng Nga trong cuộc chiến Nga - Nhật năm 1904-1905 và cuối cùng bị sát nhập vào Nhật Bản năm 1910.
Ngày 6/8/ 1945, Liên Xô tuyên chiến với Đế quốc Nhật Bản và ngày 8/8 bắt đầu tấn công phía bắc Bán đảo Triều Tiên. Như đã thỏa thuận với Hoa Kỳ, Liên Xô dừng quân lại ở vĩ tuyến 38 độ bắc. Quân đội Hoa Kỳ tiếp quản phần phía nam của bán đảo vào đầu tháng 9/ 1945. Và như vậy, mục đích của cuộc phân chia Triều Tiên thành hai vùng tạm thời này là để đánh bại quân Nhật.
Tuy nhiên, chẳng bao lâu sau khi chiến tranh Thế giới thứ II kết thúc, chiến tranh Lạnh lại nổ ra giữa Liên Xô và Mỹ. Song song với sự kiện đó, vĩ tuyến 38 cũng trở thành vùng biên giới phân chia giữa Hồng quân Liên Xô ở phía Bắc và quân đội Mỹ ở phía Nam.
Vấn đề của Bắc Triều Tiên cũng đã được đem ra thảo luận tại Hội Nghị Moscow với sự tham gia của Các Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ, Liên Xô và Anh (tháng 12/ 1945) trong đó có đề cập tới vấn đề sẽ giúp Triều Tiên thành lập Chính phủ liên Triều thống nhất, một quốc gia độc lập và tạo điều kiện phát triển trên cơ sở dân chủ 4 năm sau khi có sự giám sát của quốc tế. Nhưng việc thực hiện kế hoạch này lại vấp phải khó khăn nghiêm trọng.
Sau khi đánh đuổi quân Nhật, miền bắc Triều Tiên ngay lập tức tiến hành cải cách ruộng đất, quốc hữu hóa ngành công nghiệp, giao thông vận tải, viễn thông, ngân hàng... Đồng thời các nhà quân sự Liên Xô cũng tới giúp sức thành lập cấu trúc nhà nước một đảng cầm quyền giống mô hình nhà nước của Liên Xô lúc bấy giờ.
Mặt khác ở miền nam bán đảo Triều Tiên, các nhà chiến lược của Mỹ lại dựng lên mô hình chính quyền dựa trên nguyên tắc đại nghị, dân chủ nhưng trên thực tế lại xóa bỏ chế độ một đảng cầm quyền và tất cả sẽ phụ thuộc và Washington. Bởi vậy, nó tạo ra sự khác biệt đáng kể trong mô hình điều hành mà cuộc họp giữa 3 nước không thể tìm thấy tiếng nói chung dung hòa được mọi sự khác biệt đó.
2 năm nỗ lực không thành công để đạt được thỏa thuận chung, Washington đã chọn một con đường riêng cho mình. Hoa Kỳ đã đệ đơn lên Liên Hợp Quốc đề nghị xem xét vấn đề Triều Tiên. Và kết quả của hành động này, các nhà chức trách ở nam bán đảo Triều Tiên lúc bấy giờ đã tiến hành một cuộc bầu cử Quốc hội và chọn ra người đứng đầu Chính phủ là Sungman Rhee (Lý Thừa Nhãn). 15/8/1948, nhà nước Hàn Quốc chính thức tuyên bố được thành lập.
Dưới sự hỗ trợ của Liên Xô, bắc Triều Tiên cũng tiến hành hoạt động tương tự. Ngày 09/ 9/ 1948, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên ra đời, chọn Bình Nhưỡng làm thủ đô và có nhà lãnh đạo tối cao là Kim Nhật Thành (Kim IL Sung). CHDCND Triều Tiên đã thống nhất thành công các tổ chức Đảng ở nam và bắc thành Đảng Công nhân Triều Tiên và thành lập Mặt trận Dân chủ Yêu nước.
Phía Washington tập trung trang bị các vũ khí cần thiết cho quân đội của Syngman Rhee và hứa sẽ giúp viện trợ về mặt quân sự và hỗ trợ kinh tế cho Seoul. Đến tháng 6/ 1949, binh sĩ Mỹ đã rút sạch tại Hàn Quốc và chỉ để lại 500 cố vấn. Còn tại Triều Tiên, Hồng quân Liên Xô đã rút hết từ cuối năm 1947.
Lý Thừa Vãn và Kim Nhật Thành cùng mong muốn thống nhất bán đảo. Mặc dù Kim Nhật Thành và những đồng sự thân tín tin vào việc thống nhất đất nước bằng vũ lực, thì Stalin do dự không muốn bị lôi cuốn vào cuộc chiến mà có thể kích động gây ra một cuộc chiến với Hoa Kỳ.
Bởi vậy cả hai bên nam - bắc đều tiến hành các cuộc tấn công quân sự dọc theo ranh giới suốt năm 1949 và đầu năm 1950 với nhiều cường độ khác nhau và đôi khi trong những cuộc tấn công này có tới hơn 1.000 binh sĩ mỗi bên tham gia. Nhưng cao điểm là cuộc tấn công vào sáng ngày 25/6/1950 - ngày khởi đầu của cuộc chiến ác liệt kéo dài 3 năm.
Trong nỗ lực ngăn chặn sự thất bại trước sức mạnh của quân đội Triều Tiên, ngày 15/9, 50.000 lính bộ binh, xe tăng, pháo binh của Mỹ đã đổ bộ xuống Incheon cách Seoul 16 dặm trên vĩ tuyến 38. Ngoài ra còn có 800 máy bay cùng với 300 tàu chiến của Mỹ cũng được huy động tới Hàn Quốc tham chiến. Đồng thời, Mỹ đã chuẩn bị một cuộc phản công mạnh trên đầu cầu Busan-Tegukom nơi có 70.000 lính Triều Tiên đang tập trung.
Chiến dịch này đã khiến quân đội Triều Tiên rơi vào tình thế khó khăn và thiệt hại nặng trong đó rất nhiều người bị bắt.
Tới tháng 11/ 1950, khi có sự can thiệp của Liên hợp quốc và ổn định tình hình chiến sự dọc vĩ tuyến 38, Hoa Kỳ đã lên tiếng gợi ý về việc cần thiết phải tìm kiếm những cách thức tái thiết lập hòa bình tại bán đảo Triều Tiên. Tháng 6/ 1951 các cuộc đàm phán về thỏa thuận ngừng bắn lbắt đầu được tiến hành. Tới ngày 27/ 6/ 1953 Hiệp định đình chiến Triều Tiên được ký kết.
Ảnh quân đội Hàn Quốc tái hiện cuộc chiến liên Triều:
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
Nguyễn Hường (Theo Pravda, Wikipedia)Bee.net