Được và mất gì khi tổ chức World Cup?

World Cup - một trong những sự kiện thể thao được theo dõi nhiều nhất thế giới. (Ives Herman - Reuters)

Những cuộc tranh tài tại World Cup thường diễn ra hết sức quyết liệt trên sân cỏ. Thế nhưng người ta cho rằng các cuộc đua tranh ở bên ngoài sân cỏ thậm chí còn dữ dội hơn. Thành viên của các nhóm vận động thuộc các nước Úc, Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Nhật Bản cùng nhiều quốc gia khác đang có mặt tại Nam Phi để xin được tổ chức World Cup trong năm 2018 hoặc 2022. Tuy nhiên, để tổ chức một sự kiện thể thao quan trọng như giải bóng đá lớn nhất hành tinh này, người ta cần phải đầu tư những số tiền khổng lồ. Vì vậy, nhiều nhà bình luận đặt câu hỏi liệu quốc gia đăng cai sẽ thu được những gì từ khoản đầu tư lớn như thế.

Phóng viên Bill Bainbridge thuộc Đài Úc cho biết sân vận động Saitama của Nhật Bản từng là nơi được dùng để tổ chức World Cup 2002, thế nhưng ngày nay nơi này trở nên rất im ắng vì chỉ được dùng tối đa có 60 ngày trong một năm. Vì số ngày sử dụng quá ít ỏi nên mỗi năm sân vận động này bị lỗ khoảng 3 triệu đô-la. Tuy nhiên, không phải chỉ có Saitama mà gần như mọi sân vận động mà Nhật Bản từng xây dựng hoặc sửa chữa để sử dụng khi nước này cùng với Hàn Quốc đăng cai tổ chức World Cup hồi năm 2002 đều bị lỗ hàng triệu đô-la mỗi năm.

Tuy vậy, việc lỗ lã này cũng không khiến Nhật Bản chùn bước trong việc vận động xin tổ chức World Cup lần nữa vào năm 2022. Cùng lúc đó, Hàn Quốc cũng hăng hái không kém. Hàn Quốc đã dựng một đoạn băng video để vận động giành quyền tái đăng cai World Cup, trong đó có đoạn: “Quý vị có còn nhớ tiếng reo hò của những đám đông ở Hàn Quốc? Niềm say mê và tình yêu bóng đá của người dân nước này đã thu hút hàng triệu người đến với nhau để hòa chung lời cổ vũ cho các trận đấu tại World Cup.”

Trong khi đoạn video quảng cáo này muốn thế giới hãy nhớ tới niềm phấn khích mà Hàn Quốc có được hồi năm 2002 thì ông Richard Tomlinson, Giáo sư môn Quy hoạch Đô thị tại Đại học Melbourne, lại nhớ đến điều khác. Ông nói: “Trong trường hợp của Hàn Quốc và Nhật Bản thì hai nước này cần phải phá bỏ đi một số sân vận động.”

Giáo sư Tomlinson cùng với một tác giả khác vừa hiệu đính một cuốn sách mới đề cập tới tác động của World Cup đối với Nam Phi khi nước này đứng ra tổ chức sự kiện bóng đá vĩ đại nhất hành tinh. Ông lo ngại rằng cảnh tượng các sân vận động trống rỗng không có người sử dụng của Nhật Bản có thể sẽ được lặp lại tại Nam Phi. Ông cho ví dụ về tình huống một sân vận động ở Cape Town được xây dựng để chứa 60 ngàn người tham dự World Cup 2010, trong khi trung bình chỉ có 5 ngàn khán giả đến tham dự một trận bóng đá bình thường ở thành phố này. Theo Giáo sư Tomlinson, việc xây dựng sân vận động như vậy sẽ tạo gánh nặng bảo trì rất lớn cho thành phố. Trong khi đó, ngoại trừ việc thỉnh thoảng nơi này được dùng làm nơi tổ chức các buổi trình diễn nhạc rock hoặc các sự kiện tương tự, còn lại thì người ta chẳng biết sử dụng chúng để làm gì.

Vậy thì tại sao Nhật Bản và Hàn Quốc lại muốn tổ chức World Cup lần nữa?

Ông Simon Kuper, đồng tác giả cuốn sách ‘Soccernomics’ (tạm dịch là ‘Kinh tế học bóng đá’), tác phẩm nói về sự liên hệ giữa bóng đá với tài chính, cho biết: “Một phần có lẽ là do Nhật Bản và Hàn Quốc đã có sẵn các sân vận động hiện nay đang bỏ trống. Dĩ nhiên, họ xây dựng sân vận động để chơi có ba trận và có thể sẽ muốn sử dụng lại lần nữa. Tôi nghĩ chắc chắn là hai nước này sẽ không được tổ chức thêm kỳ World Cup nào nữa. Thế nhưng với một nước giàu có như Nhật Bản hoặc Hàn Quốc thì số tiền bỏ ra cho một kỳ World Cup cũng không mấy đáng kể.”

Tuy nhiên, ngoài vấn đề gặp phải như sân vận động bị bỏ trống, các nhà kinh tế học cho rằng World Cup sẽ thúc đẩy nền kinh tế của nước đăng cai. Bà Razia Khan, người đứng đầu bộ phận Kinh tế Vĩ mô và đồng thời là Trưởng ban Nghiên cứu khu vực Châu Phi tại Ngân hàng Standard Chartered ở London, tổ chức thực hiện cuộc nghiên cứu về tác động của World Cup đối với Nam Phi, cho biết các cơ quan chức năng và nhiều nhà bình luận đánh giá rằng World Cup sẽ giúp kinh tế nước này phát triển. Theo ước đoán, World Cup sẽ giúp GDP của Nam Phi tăng từ 0,3 tới 0,5%.

Tuy nhiên để đạt được mức tăng trưởng này, quốc gia chủ nhà phải trả giá khá cao. Hồi năm 2007, chính phủ Nam Phi dự tính sẽ chi 2,3 tỷ đô-la để tổ chức World Cup nhưng cho đến nay, con số này đã lên tới gần 4 tỷ đô-la, chưa kể số tiền hơn 1 tỷ đô-la do chính quyền các tỉnh chi ra.

Trong khi đó, chi phí xây dựng 10 sân vận động để phục vụ cho World Cup 2010 nay đã cao hơn gấp 10 lần so với chi phí ước lượng ban đầu hồi năm 2003.

Bà Razia Khan cho biết mặc dù các sân vận động có vẻ tốn nhiều chi phí nhưng hầu hết việc chi tiêu để xây dựng hạ tầng cơ sở là nhằm cải thiện đường xá, hệ thống viễn thông, xe lửa và cảng biển. Bà Khan cho biết toàn bộ khoản đầu tư sẽ mang lại lợi ích kinh tế cho Nam Phi trong những năm tới.

Tuy nhiên, ông Simon Kuper lại cho rằng giá trị của World Cup không thể tính bằng tỷ lệ tăng trưởng GDP. Theo ông, người ta không nên nói tới lợi ích kinh tế vì khi một nước đứng ra tổ chức World Cup, nước đó sẽ không nhận được chút lợi ích kinh tế nào. Ông cho rằng lợi ích của việc tổ chức thành công sự kiện thể thao này chắc chắn sẽ là niềm hạnh phúc của người dân và kèm theo đó là việc tăng cường tình đoàn kết và thống nhất của quốc gia.

Theo ông Kuper, qua sự kiện tổ chức World Cup, việc người dân Nam Phi cảm thấy hạnh phúc và gắn bó với nhau trong tâm tình của người dân cùng chung một đất nước là điều vô cùng quan trọng vì Nam Phi trước đây từng nhiều lần đứng trước nguy cơ tan rã vì nội chiến. Tuy nhiên, một loạt những điều thần diệu liên tiếp xảy ra vào những năm đầu thập niên 1990 đã giúp Nam Phi đứng vững như ngày nay. Do đó, những điều như vừa đề cập cũng quan trọng không kém vấn đề lời lỗ về mặt kinh tế.

Theo Bayvut