 |
| Katarzyna Grochola |
 |
| Dịch giả Lê Bá Thự tặng tác giả bản tiếng Việt tiểu thuyết Xin cạch đàn ông! |
Nguyễn Trọng Tạo: Lê Bá Thự là dịch giả có nhiều cuốn sách nằm trong danh mục “sách bán chạy” như Hoang thai, Xin cạch đàn ông, Quà của Chúa, v.v… Vừa dự Hội nghị quốc tế lần thứ II những người dịch văn học Ba Lan về, ông gọi điện mời Bằng Việt, Đoàn Tử Huyến, Trần Ninh Hồ và tôi uống vodka “lá cỏ”. Có lẽ câu chuyện sôi nổi nhất của ông là cuộc gặp gỡ với nữ nhà văn đang rất nổi tiếng Katarzyna Grochola, tác giả tiểu thuyết Xin cạch đàn ông mà ông đã dịch sang tiếng Việt. Dưới đây là cuộc trò chuyện thú vị giữa tác giả và dịch giả.
Dịch giả Lê Bá Thự (LBT): – Xin chân thành cảm ơn chị. Tôi biết chị rất bận, nhưng đã nhận lời gặp tôi.
Nữ nhà văn Katarzyna Grochola (KG):- Tôi phải cảm ơn anh mới phải. Vì anh đã dịch tác phẩm của tôi, lại chủ động đến gặp tôi.
LBT: – Xin chị cho biết cảm xúc của mình khi hay tin, tiểu thuyết Xin cạch đàn ông! của chị đã được dịch sang tiếng Việt?
KG: – Cảm xúc của tôi ư? Vô cùng xúc động, sung sướng tột cùng và bất ngờ thực sự. Tác phẩm của tôi được dịch sang các ngôn ngữ châu Âu thì là chuyện bình thường, nhưng được dịch sang tiếng Việt, đến tay bạn đọc của một đất nước cách Ba Lan trên mười ngàn cây số thì là điều tôi không nghĩ tới, một bất ngờ thực sự.
LBT: – Chị nói làm tôi, người dịch tác phẩm này, rất cảm động.
KG: – Chưa hết đâu, tôi xúc động và sung sướng còn là vì một lí do quan trọng nữa. Cách đây khoảng bốn mươi năm về trước bố tôi đã sang Việt Nam, bây giờ đến lượt sách của tôi. Tôi coi như là hai bố con tôi đã sang đất nước của các bạn.
LBT: - Chị có thể nói rõ hơn không?
KG: – Số là thế nay. Hồi những năm 73 – 74 của thế kỉ trước, bố tôi với tư cách là luật gia, đã sang Việt Nam làm việc trong Uỷ ban quốc tế kiểm soát và giám sát Hiệp định Paris. Khi về nước bố tôi khoe với tôi: “Con ơi, Việt Nam là đất nước đẹp nhất địa cầu”. Bố tôi mang về rất nhiều tranh ảnh Việt Nam. Hiện tôi vẫn còn giữ bức tượng Phật bố mua cho tôi hồi đó, cả băng cát xét các bài hát Việt Nam nữa. Tôi rất thích giọng kim cao vút của các nữ ca sĩ Việt Nam.
LBT: - Người ta bảo, nhân vật Judyta trong Xin cạch đàn ông! chính là chị, nhân vật Tosia chính là con gái chị. Chị nghĩ thế nào?
 |
| . Nữ nhà văn Katarzyna Grochola và dịch giả Lê Bá Thự đang trò chuyện tại quán cà phê Milano |
KG: – Toàn bộ Judyta là tôi, nhưng tôi không hoàn toàn là Judyta. Tosia chính là con gái Dorota của tôi. Năm nay Dorota đã 28 tuổi, có một cháu trai, đang ở cùng với tôi.
LBT: – Chị có thể nói thêm một chút về gia cảnh của chị?
KG: – Vườn và ngôi nhà tôi đang ở chính là kết quả của việc người đàn ông của tôi đã ruồng bỏ tôi đi theo một người đàn bà khác, tôi phải sống hoàn toàn tự lập. Lúc đầu con gái tôi không thích rời thủ đô về làng quê, nhưng sau đó nó lại bảo, thế mà lại hoá hay. Tôi xây nhà mất 30 ngàn zloty, trên mảnh đất rộng 2 ngàn mét vuông. Tôi nuôi chó và mèo như Judyta trong truyện.
LBT: - Và trong hoàn cảnh như vậy chị đã viết Xin cạch đàn ông! với nhân vật Judyta?
KG: – Tôi phải tự cứu mình. Nhân vật Judyta là mảnh đời của tôi, giúp tôi vượt qua những tháng ngày cam go, có lúc hầu như tuyệt vọng.
LBT: - Thưa chị, trong Xin cạch đàn ông! rất nhiều lần Judyta nói “Tất cả đàn ông đều cùng một giuộc”, tại sao vậy? Câu nói này làm tôi có phần tự ái. Vì tôi là đàn ông.
KG: – Anh khỏi tự ái đi. Đàn ông tất nhiên là khác nhau. Judyta bực mình nên nói vậy. Đó chỉ là câu thành ngữ Ba Lan mà thôi.
LBT: – Cuối cùng chị có cho chàng Xanh Lơ, tức Adam, cưới cô Judyta hay không?
KG: – Adam còn phải sang Mỹ thực tập, câu chuyện còn dai, dài và phúc tạp lắm, phải đọc tiếp các tập sau thôi.
LBT: - Bạn đọc Ba Lan đón nhận Xin cạch đàn ông! của chị ra sao?
 |
| Tại nhà sách Vác-sa-va |
KG: – Tôi chỉ xin lấy con số để chứng minh. Cho đến giờ phút này, trên một triệu cuốn đã đến tay bạn đọc Ba Lan. Xin lưu ý, Ba Lan chỉ có khoảng 40 triệu dân.
LBT: - Tiểu thuyết của chị đã được dựng thành phim?
KG: – Cả xin cạch đàn ông! lẫn Các người khắc biết tay tôi! đều đã được dựng thành phim. Riêng Các người khắc biết tay tôi! đã được Đài truyền hình Ba Lan dựng thành phim nhiều tập (năm 2006), 13 tập, do chính tôi viết kịch bản. Tôi đã xem bộ phim này đến hàng chục lần. Mỗi lần xem là một lần ngạc nhiên. Hàng triệu lượt người đã xem bộ phim này.
LBT: – Chị là người của công chúng, chị thường xuyên có những cuộc giao lưu, gặp gỡ, phỏng vấn… vậy chị viết vào lúc nào?
KG: – Tôi viết theo cảm hứng, lúc nào có cảm hứng thì tôi viết, bất luận giờ nào. Tuy nhiên tôi thường viết về đêm. Ban ngày phải hầu hạ nào chó, nào mèo, phải sang mấy nhà hàng xóm uống trà, uống cà phê, đàm đạo… mất ối thời gian. Sau mỗi lần hoàn thành một tác phẩm tôi thường giành thời gian đi khắp Ba Lan, giao lưu, gặp gỡ với bạn đọc. Ngày 17 tháng 6 này tôi lại có chuyến đi như vậy. Đó là thời gian tôi “xả hơi” mà làm việc, làm việc mà “xả hơi”. Vả lại các cuộc tiếp xúc với độc giả rất bổ ích đối với công việc sáng tác của tôi, giúp tôi nắm được yêu cầu, thị hiếu của bạn đọc, đem lại cho tôi nguồn cảm hứng mới.
LBT: – Tác phẩm mới nhất của chị là gì? Đã ra mắt bạn đọc chưa?
KG: – Tiểu thuyết mới nhất của tôi có tiêu đề: “Thiên thần pha lê“, dày 540 trang, vài hôm nữa mới có bán tại các hiệu sách. Khoảng ba ngày nữa, nhận được sách mới tôi sẽ gửi tặng anh ngay. Hi vọng anh sẽ dịch tác phẩm này. Nhân vật chính của tiểu thuyết là cô Sara, 30 tuổi, thông minh và nhạy cảm, đã bỏ nhà lên Vacsava đi tìm hạnh phúc. Thất vọng, bực tức, bất lực, sợ hãi, cô đơn, khao khát trả thù, hi vọng, mơ mộng và tình yêu, đó là tất cả những gì Sara đã trải qua trên con đường đi tìm hạnh phúc. Tuy chưa phát hành nhưng đã có 100 ngàn cuốn được đặt mua.
LBT: - Chị có hài lòng và lạc quan với cuộc sống?
 |
| Tại nhà sách Vác-sa-va |
KG: – Thực tế ngoài bốn mươi tuổi tôi mới bắt đầu cuộc sống. Chúng ta phải nhìn cuộc sống bằng con mắt thực tế và tôi thích mình là người lạc quan.
LBT: - Chị đã đọc tác phẩm văn học nào của Việt Nam hay chưa?
KG: – Rất tiếc, tôi chưa được đọc tác phẩm văn học nào của Việt Nam.
LBT: – Thưa chị, tôi được biết tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh của nhà văn Việt Nam – anh Bảo Ninh, đã được dịch từ tiếng Anh sang tiếng Ba Lan.
KG: – Vậy hả. Thế mà tôi không biết. Tôi ghi lại tên sách, nhất định tôi sẽ tìm mua và đọc.
LBT: – Chị có định sang thăm Việt Nam không?
KG: – Tôi đã đến Thái Lan, nhưng Việt Nam thì chưa. Nhất định tôi sẽ sang Việt Nam, vì bố tôi đã đến đó, bây giờ đến lượt tôi. Tôi mà sang, anh đi dịch và làm hướng dẫn viên du lịch cho tôi nhé!
LBT: – Tôi xin sẵn sàng và sẽ đợi chị. Ngoài việc tham quan các danh lam thắng cảnh rất kì thú của Việt Nam, chị sẽ có dịp tiếp xúc với nền văn hoá và văn học Việt Nam, sẽ giao lưu với bạn đọc Việt Nam rất dễ thương, rất mến mộ tài năng của chị được thể hiện trong tiểu thuyết Xin cạch đàn ông!
KG: – Thật là tuyệt vời. Đề nghị anh chuyển những lời chúc mừng tốt đẹp của tôi đến bạn đọc Việt Nam và cảm ơn họ đã dành những tình cảm đặc biệt cho tác phẩm của tôi.
LBT: - Tôi sẽ thực hiện lời đề nghị của chị.
 |
| Katarzyna Grochola và bìa sách Xin cạch đàn ông!. |
KG: – Tôi cũng xin cảm ơn anh đã dịch sách của tôi, hôm nay lại tặng tôi dịch phẩm quý giá và rất đẹp này. Tôi hi vọng anh sẽ dịch tiếp các tác phẩm khác của tôi. Xin anh chuyển lời cảm ơn của tôi đến Nhà xuất bản Hội Nhà văn và Công ty Nhã Nam về việc họ đã xuất bản tiểu thuyết của tôi.
LBT: - Một lần nữa xin cảm ơn chị về cuộc trò chuyện rất thân tình hôm nay.
Nguyễn Trọng Tạo