1. Không có cái gọi là “hoa hậu thế giới người Việt”
“Thế giới người Việt”/thế giới tâm linh, thế giới động vật hoang dã, thế giới trẻ thơ, thế giới hồi giáo,…/ là khái niệm trừu tượng để chỉ một tập hợp trong đó bao gồm chính bản thân người Việt và những gì liên quan, trực tiếp hay gián tiếp, về sự tồn tại, hiện hữu của cộng đồng người Việt. Thế giới người Việt, do vậy, không là đối tượng của cuộc thi hoa hậu là con người cụ thể bằng xương bằng thịt.
Bản thân khái niệm “Thế giới người Việt” cũng có thể ”chia tách”, chẳng hạn, ”Thế giới người Việt cổ”, ”Thế giới người Việt hiện đại”,… Đây là đối tượng nghiên cứu của khoa-học-liên-ngành, của ngành Văn hóa học, Khảo cổ học, Dân tộc học, Nhân chủng học .v.v… ”Thế giới Người Việt”, do vậy, là một khái niệm không có gì liên quan trực tiếp đến các cuộc thi HH. Cuộc thi vừa rồi là cuộc thi HH người Việt toàn thế giới (bao gồm người Việt trong nước và người Việt ở nước ngoài).
Nếu ngược thời gian một chút chúng ta sẽ thấy Ban tổ chức (BTC ) đã…bị nhầm khi đưa ra tên gọi này.
- “HOA HẬU THẾ GIỚI NGƯỜI VIỆT” 2007; đối tượng dự thi: NGƯỜI VIỆT NAM Ở NƯỚC NGOÀI, (một bộ phận của dân tộc Việt nam).
- “HOA HẬU THẾ GIỚI NGƯỜI VIỆT”, 2010, đối tượng dự thi: NGƯỜI VIỆT TOÀN THẾ GIỚI (bao gồm người Việt trong và ngoài nước).
Nhận xét: Một tên gọi chung cho hai cuộc thi với hai đối tượng không giống nhau! Rõ ràng tên gọi này, về mặt logic hình thức cũng như ngữ nghĩa, đã không phản ánh đúng đối tượng nhận thức. Có thể ai đó cho rằng tên gọi của cuộc thi HH cũng chỉ là một …dạng ký hiệu, nghĩa là có sai một chút chẳng chết ai. Có thể ở chừng mực nào đó là như vậy. Nhưng không hẳn vậy: nửa cái bánh mì hay cả cái bánh mì là bánh mì; nhưng một phần lãnh thổ khác với toàn vẹn lãnh thổ.
Trở lại với hai cuộc thi nói trên. Tôi không có ý phân bì HH của hai cuộc thi. Mọi HH, trên nguyên tắc, đều là người đẹp nhất cuộc thi đó. Nhưng về tên gọi, cuộc thi HH của NGƯỜI VIỆT Ở NƯỚC NGOÀI hẳn nhiên không thể đánh đồng với cuộc thi của NGƯỜI VIỆT TOÀN THẾ GIỚI (bao gồm NGƯỜI VIỆT TRONG NƯỚC và NGƯỜI VIỆT Ở NƯỚC NGOÀI), là hai “đơn vị hành chính” khác nhau cả về số lượng, cả về cơ cấu, lẫn địa chỉ cư trú. Đấy là chưa nói đến ý nghĩa chính trị, văn hóa-xã hội do cuộc thi chịu ảnh hưởng cũng như mỗi cuộc thi có đóng góp ngược lại, là không giống nhau. Tóm lại, đây là kiểu “vơ đũa cả nắm”, ”bỏ tất cả vào một rọ”, gây nhầm lẫn không đáng có, tuy chỉ là về mặt nhận thức ngôn ngữ: một cái tên chẳng phản ánh đúng đối tượng cuộc thi.
2. ”Hoa hậu thế giới người Việt”/ “Miss Vietnam World”: Cặp “song ngữ”…lệch!
Nếu chưa bàn đến nội dung ngữ nghĩa của các mệnh đề song ngữ này, chúng ta cũng dễ dàng nhận ra đây là một câu dịch sai của BTC. Cái sai ở đây, đáng tiếc, đến mức có thể đếm, đọc, nghe, nhìn được. Cụ thể là trong hai mệnh đề đều có “cân xứng”mỗi bên 03 từ:HOA HẬU-THẾ GIỚI-NGƯỜI VIỆT / MISS-VIETNAM-WORLD. Loại trừ 02 từ trùng nhau (đây chỉ nói một vế về ngữ nghĩa của từ) là Miss (Hoa hậu) và World (Thế giới ), thì từ VIETNAM (VIỆT NAM) và NGƯỜI VIỆT (VIETNAMESE) là hai từ khác nhau, không thay thế được cho nhau. Như vậy BTC đã… dịch sai!
“HOA HẬU THẾ GIỚI NGƯỜI VIỆT “dịch sang tiếng Anh: ”MISS WORLD VIETNAMESE“.
3. ”Hoa hậu thế giới người Việt” nghĩa là hoa hậu thế giới là … người Việt Nam!
Ngạn ngữ Ả rập có câu: ’’Lời chưa nói ra ta làm chủ nó; lời nói ra rồi nó làm chủ ta”. Quả nhiên trong cuộc sống đôi khi chúng ta bị “sẩy miệng” không vớt vát lại được: ngữ nghĩa mà chúng ta nói ra không như ý chúng ta muốn.”HOA HẬU THẾ GIỚI NGƯỜI VIỆT”, theo tôi, cũng rơi vào tình trạng này: vượt ra ngoài ý muốn chủ quan của BTC, nó có ý nghĩa “độc lập” không phụ thuộc vào ý đồ ban đầu của BTC.
Ở trên kia chúng ta đã thấy rằng không có cái gọi là Hoa hậu “THẾ GIỚI NGƯỜI VIỆT” vì đấy là một khái niệm trừu tượng, không là đối tượng cụ thể của cuộc thi HH. Giờ chúng ta hãy tạm quên cuộc thi HH mà BTC nọ đã đặt tên. Hãy xem xét mệnh đề này trong tính độc lập nội tại của nó.
Mệnh đề này chỉ có nghĩa - tự thân nó, theo kết cấu giữa hai từ HOA HẬU THẾ GIỚI / NGƯỜI VIỆT (MISS WORLD / VIETNAMESE ).
Trong cuộc thi HOA HẬU THẾ GIỚI (MISS WORLD ), thí sinh đến từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ khác nhau trên thế giới. Đó là các hoa hậu đến từ Nga, hoa hậu đến từ Brazin, hoa hậu đến từ Mỹ, Hoa hậu đến từ Việt nam .v.v… Và rồi thí sinh đạt vương miện HOA HẬU THẾ GIỚI sẽ thuộc về một người của một quốc gia nào đó. Khi đó người ta sẽ nói, chẳng hạn: ”Hoa hậu thế giới NGƯỜI NGA”, ”Hoa hậu thế giới NGƯỜI BRAZIN”, ”Hoa hậu thế giới NGƯỜI MỸ”, ”Hoa hậu thế giới NGƯỜI VIỆT”,…
“Hoa hậu thế giới người Việt”, mệnh đề do BTC đưa ra, tạm thời “hữu danh vô thực”. Rồi đến một ngày chúng ta sẽ được thấy danh hiệu này được vinh danh (tôi tin như vậy), chẳng hạn qua các thông báo:
-”Hoa hậu thế giới Nguyễn An Ngọc, 22 tuổi, người Việt”.
-“Hoa hậu thế giới 22 tuổi, Nguyễn An Ngọc, người Việt”
-“Hoa hậu thế giới NGƯỜI VIỆT, 22 tuổi, Nguyễn An Ngọc”…
Hoàn toàn không khó khăn gì để chúng ta thấy rằng, trong các câu thông báo trên, nội dung ngữ nghĩa của câu không thay đổi, là hoàn toàn giống nhau. Các từ đứng sau danh từ chủ ngữ HOA HẬU THẾ GIỚI, có vị trí độc lập tương đối, có thể hoán vị cho nhau, nhưng không làm ảnh hưởng đến nội dung của câu. Mệnh đề: ”HOA HẬU THẾ GIỚI NGƯỜI VIÊT”, điều mà chúng ta đang quan tâm, đã xuất hiện “tự nhiên”, với ngữ nghĩa của chính nó (xin được phép diễn “nôm”): HOA HẬU THẾ GIỚI LÀ NGƯỜI VIỆT NAM (MISS WORLD VIETNAMESE).
Phan Quốc Linh (Bài gửi từ CH Bungari)
Queviet.pl