Phần II. Các thần của người Hy Lạp.
Núi Olimp hùng vĩ ở vùng đông bắc và cao nhất nước Hy Lạp (2917 m) rất hiểm trở, ngày xưa không ai có thể lên đấy được. Người Hy Lạp cổ đại tin rằng, đây là nơi trụ trì của các thần cai quản thế giới.
Các thần của người Hy Lạp cũng có phép thần thông quảng đại, nhưng nói chung không từ bi và hơi hơi giống người. Nam thần thì tàn ác, đa dâm, nữ thần thì nham hiểm, đa tình, toàn là những hạng ma cô cả. Vị thần tối cao nhất của người Hy Lạp là Zeus. Nhưng Zeus không phải là thần đầu tiên. Khởi tổ của các thần là Uranos (Trời) và nữ thần Gai (Đất). Uranos và Gai sinh ra một loạt con gọi là các tytan. (Tại sao một số gọi là titan, một số là „thần” thì tôi cũng chẳng biết, vậy xin độc giả đừng hỏi tôi!). Các tytan lại sinh ra tytan con. Ngoài ra Trời và Đất còn sinh ra một loại con khổng lồ và hung hãn - gọi là các gigant, một loại nữa cũng khổng lồ, man rợ, nhưng ngu xuẩn và chỉ có một mắt - gọi là các cyklop. Trong số các tytan do Trời Đất sinh ra có Kronos. Ông này mới là tột đỉnh của sự lôi thôi.
Kronos lớn lên thì làm loạn, giết cha, xé xác quẳng xuống biển, cướp lấy ngôi báu. Sau lại lấy chị ruột của mình là Rei. Đây cũng cần nói thêm, bấy giờ trời đất hoang vu, còn chưa có người ở, các nữ thần cũng rất hiếm, không có khái niệm loạn luân, vậy chẳng lấy chị thì lấy ai? Khi Rei có mang, mẹ Kronos tiên đoán rằng, sau này y cũng sẽ bị một đứa con cướp ngôi. Đến ngày Rei trở dạ, Kronos nhớ đến lời tiên đoán thì lẩm bẩm:
- Ta không bao giờ để xẩy ra việc ấy. – rồi hỏi vợ – Trai hay gái?
- Gái.
- Gái cũng đưa đây!
- Đưa làm gì?
- Chớ hỏi lằng nhằng. Đưa con nhóc đây!
Rei không dám cãi, đưa đứa con mới lọt lòng, đương khóc hết hơi cho chồng, rồi bỗng nhiên giật mình, la hét:
- Giời ôi là giời! Định làm gì nó thế kia?
- Định ăn thịt!
- Ăn thịt con? Đồ khốn nạn! Vừa ăn tối rồi vẫn đói hay sao?
- Không đói. Ấy là vì lời tiên đoán ta sẽ bị chính con đẻ cướp ngôi. Kronos nói rồi đưa đứa bé vào mồm, nuốt chửng.
Và từ đó, khi vợ sinh ra đứa con nào thì Kronos ăn thịt đứa ấy. Đến lần cuối cùng Rei lập mưu, giấu thằng bé mới đẻ xuống gầm giường và lấy hòn đá, quấn tã lót, đặt vào nôi. Lát sau Kronos vào hỏi:
- Thằng nhóc đâu?
- Ở trong nôi!
Kronos vớ được hòn đá, tưởng con thật thì nuốt nốt. Xong rồi bỗng dưng đau bụng, nôn thốc nôn tháo ra tất cả những đứa trẻ trước đã bị ăn sống. Đứa con út của Kronos được giấu dưới gầm giường chính là Zeus. Lớn lên Zeus cùng anh chị đánh lại bố, đuổi các thần cũ (tức là các tytan), cướp lấy trời đất và kéo nhau lên núi Olimp ở. Zeus chiếm ngôi cao nhất (ngày nay chắc phải gọi là sếp hoặc chủ tịch hội đồng quản trị), cho một anh là Posejdon cai trị biển, cho anh nữa là Hades cai trị âm phủ, còn mình thì tự cai trị mặt đất.
Thần Zeus tính nết chẳng khác gì đứa trẻ con nhà giầu được bố mẹ nuông chiều, muốn gì được ấy, đâm ra hư hỏng, và cũng lấy chị mình là nữ thần Hera. Nhưng cái khoản chung thuỷ vợ chồng, Zeus hơi kém. Ngài đi đến đâu ngoại tình lung tung đến đấy, chỗ nào cũng có con hoang. Nữ thần Hera ấm ức, nhưng không làm gì được.
Bấy giờ thế giới chỉ có các thần và các tytan mà chưa có người ở. Tytan Protemeus lấy đất sét, nặn thành hình người, thổi hơi vào, tạo nên sức sống. Con người lúc đầu rất yếu đuối. Tytan thương tình lại lấy trộm lửa trên núi Olimp đem cho để sưởi ấm, nấu nướng, làm đồ gốm, luyện kim loại… Vì lửa là một trong những thứ đặc quyền của các thần, nên Zeus giận lắm quyết trừng phạt người. (Tại sao lại trừng phạt người mà không trừng phạt thủ phạm là titan Protemeus thì tôi cũng không biết). Zeus gửi cho người những thứ như bệnh tật, dịch hạch, chết chóc, nhưng tai hại nhất là… đàn bà!
Theo người Hy Lạp, đàn bà thủ đoạn, dối trá, làm cho người mê muội. Không có đàn bà khó sống, mà ở với đàn bà thì đến khổ, không tài nào mà chịu được. Họ chỉ được cái ăn hoang phá hại tài sản của chồng, và khi của cải hết thì tình yêu cũng chẳng còn, cuộc sống trở thành cảnh dằn vặt cho đến chết. (Thuyết này có lẽ là bịa tạc. Nếu bạn không tin cứ thử hỏi bất cứ người đàn bà nào, sẽ rõ).
Và khi con người đã sinh ra rồi thì các thần cũng thấy hay, cứ thích xuống hạ giới tự tình với họ. Nam thần quan hệ với đàn bà dưới trần thế sinh ra những anh hùng, gọi là các heros, có sức mạnh siêu quần. Anh hùng Herakles (người La Mã gọi là Herkules) là con của thần Zeus và hoàng hậu Alkmera. Có lần thi đấm bốc ở thế vận hội thể thao Olimpik. Đấm một quả đối thủ gẫy răng, đấm quả thứ hai vỡ đầu, đấm quả thứ ba đổ. Bấy giờ Herakles ngó xuống, thấy đối thủ đã chết thì ngạc nhiên nói: “Ồ, xin lỗi”! Các heros dũng cảm đến mức đánh nhau được với cả yêu tinh, ma quỷ. Một anh hùng khác là Perseus, cũng là con của thần Zeus và một công chúa dưới trần thế, có lần được kích động đi diệt nữ yêu quái Menduza. Đến nơi gặp lúc quái vật đương ngủ. “Phải đánh thức nó dậy thách đấu, thế mới là cao thượng.– Perseus ngẫm nghĩ và quyết định. – Thôi, cứ cho nó một nhát cụt đầu rồi thách đấu sau cũng không muộn”! Thần thánh chung tình với người thường còn sinh ra loài tiên nữ gọi là nimfa. Các nàng không hùng mạnh như những heros, nhưng đẹp mê hồn, ẩn hiện trên rừng, dưới biển…, rất là khó gặp.
Cả cái thế giới rối như mớ bòng bong ấy do Zeus và các thần cai quản. Các thần cũng sinh ra ngày một nhiều, không thể kể hết được. Sau đây là 12 vị thần quan trọng nhất trên núi Olimp:
1) Zeus (xem ảnh ở dưới) - Thần tối cao nhất, con của thần Kronos và nữ thần Rei.
2) Hera - Nữ thần đỡ đầu cuộc sống vợ chồng, vừa là chị và vừa là vợ của Zeus.
3) Hefajstos – Thần đỡ đầu các thợ rèn, sống trong núi lửa, thân hình xấu xí lại què một chân, con của Zeus và Hera,.
4) Aten – nữ thần thông minh, đỡ đầu nghệ thuật, chiến tranh chính nghĩa…, con của Zeus và nữ tytan Metis. Tương truyền Zeus ngoại tình với Metis. Có lời tiên đoán là sau này Metis sẽ sinh con thông minh hơn cha đẻ. Zeus không chấp nhận được, liền biến người tình thành con ruồi rồi nuốt vào bụng (không biết học đâu cái trò ấy?). Bỗng một hôm đầu đau nhức nhối không thể chịu được, liền sai thần thợ rèn Hefajstos lấy rừu bổ ra xem. Tức thì nữ thần Aten mặc giáp, cầm giáo và lá chắn từ trong đầu Zeus nhẩy ra.
5) Apollo (xem ảnh dưới) – Thần mặt trời (thay cho thần Heliot bị Zeus cách chức vì tội tham nhũng), đỡ đầu thanh niên và gia súc (hai loại này chắc gống nhau?), giỏi chơi nhạc và bắn cung, con của Zeus và nữ tytan Leto.
6) Artemida (xem ảnh dưới) – Nữ thần mặt trăng, đỡ đầu nghề đi săn, trông coi rừng núi và cầm thú, cũng giỏi đánh đàn và bắn cung, chị sinh đôi của Apollo. (Không rõ tại sao chương trình đưa người lên mặt trăng của Mỹ thế kỷ trước lại lấy tên là Apollo thay vì Artemida?)
7) Hermes – Thần đỡ đầu kẻ trộm và thương gia (bây giờ chắc phải gọi là các nhà doanh nghiệp), con của Zeus và nữ tytan Mai.
8) Ares – Thần chiến tranh, rất tàn bạo và không được lòng các thần trên núi Olimp, con của nữ thần Hera và (có thể là chồng của thần là) Zeus.
9) Afrodyta (xem ảnh dưới) – Nữ thần tình yêu, xinh đẹp nhất trong các nữ thần, tất nhiên là rất đa tình, bị Zeus ép lấy thần thợ rèn xấu xí què chân Hefajstos. Afrodyta nghĩa là sinh ra từ bọt biển. Có một thuyết nói rằng, thần Uranos (Trời) như đã kể ở trên, bị con là thần Kronos giết, máu nhỏ xuống biển đâu đó gần đảo Sip, biến thành đám bọt trắng mà sinh ra nữ thần Afrodyta.
10) Poejdon – Thần biển (người La Mã gọi là Neptun), con của thần Kronos và Rei.
11) Hestia - Nữ thần đỡ đầu sự ấm cúng trong gia đình, con của thần Kronos và Rei
12) Demester – Nữ thần đỡ đầu nghề nông, con của thần Kronos và Rei.
Dưới đây là một số bức tượng cổ - thuộc loại tuyệt tác nhất trong lịch sử (minh hoạ) các thần. Cũng xin lưu ý là nghệ thuật tạc tượng của người Hy Lạp ngày xưa phục vụ chủ yếu cho tín ngưỡng. Xưa kia họ coi thân thể nam giới mới là đẹp, còn thân thể nữ giới thì xấu lắm, vì vậy các nữ thần nói chung ăn mặc tử tế (nữ thần Afrodyta thoát y vũ mãi đến giữa thế kỷ thứ 4 tr.c.ng. mới được tạc lần đầu), còn các nam thần ngay từ đầu đều không có quần áo gì cả (chứ không phải tác giả có ý tứ bậy bạ gì mà chọn như vậy).
Tiện đây cũng xin giới thiệu thêm một nữ thần nổi tiếng, ngoài “bộ thần 12” kể trên, thường xuyên được nhắc tới. Đó là nữ thần chiến thắng Nike (người La Mã gọi là Viktoria), con của tytan Pallas và một nữ thần sông Styks dưới âm phủ.
Trên đây chúng tôi sơ lược giới thiệu về các thần của người Hy Lạp cổ đại, vì tôn giáo của họ có ảnh hưởng rất sâu rộng đến tiến trình lịch sử.
(Còn nữa)