Với những người ít liên quan đến ngành năng lượng , sự an toàn của năng lượng hạt nhân chủ yếu là xác định loại công nghệ được sử dụng để xây lò phản ứng . Trong khi đó, còn hai yếu tố khác cũng không kém phần quan trọng - đó là: văn hóa an toàn và quản lý an toàn.
Trong trường hợp của công nghệ nhà máy điện hạt nhân, ngay trước khi xây dựng , phải lựa chọn các giải pháp kỹ thuật đảm bảo mức cao nhất về độ tin cậy và an ninh . Sau đó, trong quá trình xây dựng, thiết kế và vận hành , các tiêu chí này vẫn là tiêu chuẩn chính cho việc lựa chọn các thiết bị và công nghệ nhằm đảm bảo hoạt động an toàn của nhà máy, của nhân viên , của cư dân và môi trường xung quanh.
Yếu tố thứ hai, có tác động trực tiếp đến an toàn hoạt động của một nhà máy điện hạt nhân là Văn hóa an toàn - chủ yếu là sự tuân thủ nghiêm ngặt quy trình vận hành của các nhân viên. Họ phải làm việc theo một số thủ tục và đặc biệt chú ý đến tất cả các điểm yếu của họ và nhạy cảm với bất kỳ trục trặc nào của thiết bị hoặc các nhân viên khác.
Vì vậy, không kém quan trọng là bắt buộc áp dụng các quy định về an toàn. Như trong trường hợp của công nghệ, tất cả mọi thứ bắt đầu từ thời điểm quyết định xây dựng. Hướng dẫn, thủ tục, các yêu cầu và quy định ảnh hưởng đến an ninh bao gồm trong một bộ duy nhất , được gọi là hệ thống quản lý an toàn. Các quy định xây dựng hệ thống này có thể xuất phát từ quy định của tiêu chuẩn quốc tế, chẳng hạn như:
• ISO 9001:2008 - một tiêu chuẩn phổ quát gồm các yêu cầu cho hệ thống quản lý chất lượng • ISO 9004:2008 – bổ sung cho ISO 9001 là các hướng dẫn cho việc cải thiện các hệ thống quản lý chất lượng cũng như toàn bộ tổ chức) • Các tài liệu của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế - IAEA Hướng dẫn an toàn NS-G-2.4 "và" INSAG-13 "- mô tả các vấn đề cơ bản của quản lý an toàn tại các nhà máy điện hạt nhân.
Giai đoạn đầu tiên khi sửa đổi luật nguyên tử trong chương trình điện hạt nhân Ba Lan là ưu tiên các biện pháp đòi hỏi các tiêu chuẩn an toàn cao nhất trong quá trình xây dựng, vận hành, hoạt động và ngừng hoạt động của cơ sở hạt nhân. Đồng thời chịu trách nhiệm đảm bảo các tiêu chuẩn này là người đứng đầu của tổ chức có thẩm quyền để xây dựng và vận hành nhà máy.
Các yếu tố của quản lý an toàn và văn hoá an toàn hỗ trợ lẫn nhau. Hệ thống quản lý có các thủ tục xử lý an toàn - các quy tắc quản trị các chức năng và quá trình theo cách tốt nhất sao cho bất cứ nguy hiểm nào cũng được loại trừ, hoặc càng thấp càng tốt. Hệ thống quản lý cũng đòi hỏi việc phân tích định kỳ tất cả các hoạt động của nhà máy. Điều này được thực hiện để xác định những rủi ro tiềm năng nếu nó đã được thực hiện hoặc thực hiện không chính xác.
Sau khi ghi nhận các quá trình "mạo hiểm" , sẽ lập ra chỉ dẫn cho các nhân viên, những gì cần làm và làm thế nào để công việc có hiệu quả đồng thời đảm bảo mức độ an toàn cao.
Hệ thống quản lý cũng nhấn mạnh phải liên tục hoàn thiện các quy tắc, bằng cách rút ra kết luận từ những phân tích thực hiện thường xuyên . Quá trình này cần hỗ trợ từng nhân viên, cũng như toàn đội ngũ để họ có thể thực hiện nhiệm vụ của mình một cách hiệu quả.
Hệ thống này đặc biệt chú ý để nhân viên đạt được kinh nghiệm , kiến thức sâu sắc và nâng cao văn hoá an toàn.
Vì vậy, nó cho phép nhân viên và các nhà quản lý đóng góp sáng kiến để cải thiện và giám sát các thủ tục và quy trình. Điều này được thực hiện trên nguyên tắc - nếu một thủ tục có điểm yếu nào đó có thể gây rủi ro trong vận hành , thì nhân viên đó có quyền đề nghị sửa chữa bổ sung . Bổ sung này vào hệ thống quản lý là cần thiết nếu nó thực sự làm tăng sự an toàn của quá trình vận hành . Tiêu chuẩn bổ sung mới (hoặc thay đổi trong hoạt động hiện tại), sẽ làm tăng văn hoá an toàn. Đồng thời cùng với văn hoá an toàn sẽ dẫn đến việc cải thiện hơn nữa các quy trình hiện tại để được cái hoàn thiện hơn .
Hãy xem xét ví dụ đơn giản – thủ tục đưa công nhân ra khỏi khu vực an ninh bên trong lò phản ứng hạt nhân (ví dụ như thông qua một cửa airlock/ áp suất ). Hệ thống quản lý an toàn ở giai đoạn thiết kế phải bao gồm một quá trình, yêu cầu các nhân viên , từ bên trong khu vực , phải đi qua máy quét cơ thể , nhằm phát hiện ô nhiễm . Tại sao lại ngay trong quá trình thiết kế? Để các máy quét dò ô nhiễm đã được bao gồm trong dự án nhà máy.
Ở Ba Lan, phát triển các thủ tục đó sẽ do nhân viên PGE EJ 1 SA chịu trách nhiệm , bởi vì Tập đoàn PGE là nhà điều hành của các nhà máy trong tương lai. Những người tạo ra các quy trình an toàn sẽ dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế được đề cập ở trên. Một trong những tiêu chuẩn chỉ ra rằng máy quét phải có dạng cổng Ra vào để có thể thoải mái cho người sử dụng và đồng thời vẫn hoàn thành chức năng kiểm tra ô nhiễm phóng xạ .
Hãy tưởng tượng một nhà máy điện hạt nhân đang hoạt động, nơi mà mỗi nhân viên đều phải đi qua cổng phát hiện ô nhiễm – theo như các thủ tục an ninh. Bởi vì công việc của họ được đặt trên văn hoá an toàn, họ rất nhạy cảm với tất cả các sự kiện và hành vi có thể ảnh hưởng đến sự an toàn lao động và môi trường. Giả sử một đồng nghiệp của họ, người to cao, cởi mũ bảo hiểm trước khi đi qua cổng kiểm tra, đặt mũ sang một bên, và sau đó ra khỏi cổng lại đội mũ vào. Trong trường hợp này, các nhân viên đã không vi phạm thủ tục bởi vì nó không qui định phải làm gì với mũ bảo hiểm.
Thể hiện văn hóa an toàn, các nhân viên đã nhận thấy rằng rất có thể có ô nhiễm trên mũ bảo hiểm mà chưa được chú ý, phải thông báo cho người có trách nhiệm quản lý an ninh. Thủ tục được cải thiện – phải gắn thêm máy quét đặc biệt cỡ nhỏ cho mũ và đồ dùng của công nhân , và các công nhân có nghĩa vụ đặt mũ bảo hiểm để quét kiểm tra ô nhiễm khi đi qua cổng. Như vậy văn hóa an toàn góp phần vào việc cải thiện các thủ tục như là một phần của quản lý an toàn .
( Nguồn : WWW.poznajatom.pl )