Lâu nay, con đường mưu sinh của người Việt trên đất Nga vốn đã gập ghềnh nhiều trắc trở, thế nhưng, xem ra việc định hướng tương lai cho con cái mình là việc làm còn khó khăn hơn thế nhiều lần! Đã có rất nhiều hoàn cảnh éo le của những đứa trẻ phải xa rời bố mẹ và trở nên trầm cảm cô độc, trong khi một số khác thì không hề có khái niệm về nguồn cội, quê hương....
Không giống như cộng đồng người Việt ở các nước phương Tây và Mỹ với phần đông bà con đều nhập quốc tịch, định cư lâu dài ở nước sở tại, cộng đồng người Việt ở Nga thường chủ yếu làm ăn, buôn bán lẻ thiếu sự ổn định và không chắc chắn cuộc sống lâu dài ở Nga, cho nên việc quyết định tương lai cho con em mình đang là một vấn đề vô cùng nan giải.
Có gia đình do điều kiện làm ăn bận rộn phải gửi con cái về Việt Nam chăm sóc, trong khi nhiều gia đình khác có điều kiện hơn lo được cho con ăn học ngay tại thành phố mình sinh sống. Tuy nhiên, ở hoàn cảnh nào thì những đứa trẻ cũng đều đang phải trải qua những ngày tháng hết sức khó khăn do thiếu thốn về tình cảm cha mẹ, hoặc do bất đồng ngôn ngữ văn hóa và môi trường sống…
Các cháu Việt Nam trong nhà trẻ Nga ở thành phố Magnitagorxk
Thiệt thòi khi sống xa cha mẹ!
Vợ chồng anh Văn quê ở Đông Anh là một gia đình có hoàn cảnh éo le như vậy. Do điều kiện làm ăn vất vả, vợ chồng anh phải gửi đứa con trai 4 tuổi về Việt Nam nhờ người bác chăm sóc. Vì không được sống gần, không được hưởng sự quan tâm và tình yêu thương của anh chị, cho nên con trai anh sống rất khép kín, thiếu tự tin và nhút nhát. Anh Văn tâm sự: “Con trai tôi được 4 tuổi thì tôi gửi cháu về với bác ở Việt Nam, khi cháu đươc 8 tuổi, tôi về phép, tôi cảm thấy quá buồn và bất ngờ vì sự thay đổi của cháu. Trước kia cháu hồn nhiên, vô tư lắm, suốt ngày chạy nhảy, cười đùa, thế mà bây giờ cháu ít nói, nhút nhát, ngay cả bố mẹ cháu cũng ngại gần, chỉ đứng xa nhìn, hỏi gì mới ấp úng trả lời”.
Còn anh Anh Tuyền và chị Hoa quê ở Hải Dương thì buồn rầu kể lại: “Chúng tôi cố gắng làm việc ở bên này để xây dựng tương lai cho con cái, cũng vì hoàn cảnh công việc nên mới phải gửi cháu cho ông bà trông giúp, bây giờ cháu đã 16 tuổi rồi, nó bỏ học, chơi điện tử, không nghe lời ông bà. Vợ chồng tôi ăn ngồi không yên, cũng chẳng thiết tha làm ăn buôn bán gì nữa”.
Đâu rồi, khái niệm cội nguồn, quê hương?
Trong khi, những người cha, người mẹ phải đau khổ vì sống xa con cái thì nhiều gia đình khác dù được ở gần nhau, sống cùng nhau nhưng cũng chẳng thể hạnh phúc hơn. Do các gia đình đều bận việc buôn bán, cho nên khi các cháu được vài tháng tuổi, bố mẹ đã gửi người Nga mang về nhà họ chăm sóc, sáng đưa đi, tối đón về. Đến lúc các cháu đủ tuổi đi nhà trẻ, lại gửi các cháu cả ngày ở lớp, rồi học phổ thông cơ sở, phổ thông trung học.
Nhìn chung phần lớn các gia đình có con học ở Nga đều không có điều kiện gần gũi và dạy dỗ các cháu một cách chu đáo. Cả ngày đi chợ mệt mỏi, tối về lại chuẩn bị hàng hóa cho ngày mai, vì vậy, rất ít khi có điều kiện trò chuyện, tâm sự, dạy tiếng Việt hoặc hỏi han bài vở của các cháu. Chính vì vốn tiếng Việt của các cháu dần dần bị mai một, thời gian tiếp xúc với các bạn Nga nhiều, cho nên các cháu “nhiễm” phong cách sống của người Nga, không hòa nhập với cộng đồng Việt Nam. Phần lớn các cháu đều có lối sống độc lập, không biết chia sẻ, cảm thông, nhường nhịn như những đứa trẻ được giáo dục trong nước.
Các bạn đến dự sinh nhật bé Ngô Việt Anh (áo vàng bên phải) thành phố Magnitagorxk
Nếu những ai cả nghĩ, sẽ không thể không buồn lòng khi gặp trên đường những đứa trẻ Việt Nam chỉ nói chuyện với nhau bằng tiếng Nga, gặp người quen, đồng hương không hề biết chào chú, chào bác. Những đứa trẻ sinh ra và lớn lên ở Nga khi ngồi ăn cơm với gia đình, không hề có khái niệm mời mọi người xơi cơm, hoặc gắp thức ăn cho ông, bà, bố mẹ; các cháu thường lặng lẽ ngồi ăn từ đầu đến cuối bữa và lặng lẽ đứng dậy.
Đáng buồn hơn, các cháu còn không hiểu một chút nào về lịch sử và nguồn gốc quê hương cội nguồn, gốc rễ của mình. Buổi tối, khi cả nhà quây quần, bố mẹ các cháu muốn xem chương trình VTV4, các cháu thường tỏ ra khó chịu và thường “tranh” vô tuyến của bố mẹ để xem các chương trình truyền hình Nga. Có lần, khi trò chuyện với cháu Hoàng, một học sinh xuất sắc bậc Trung học của Liên bang Nga, bằng những câu trả lời nhát gừng, cuộc đối thoại khiến tôi cảm thấy vấn vương một lỗi buồn khó tả:
- Cháu có thích về Việt Nam không?
- Không thích- Tại sao?
- Bẩn lắm- Ở Việt Nam quê bố mẹ cháu ở đâu?
- Không biết- Ông bà cháu ở Việt Nam khỏe không?
- Không biết- Bố cháu có mấy anh em ở Việt Nam ?
- Không biết- …….
Trường hợp như Hoàng ở Nga không phải là hiếm, đó là những số phận thật đáng thương và cha mẹ của chúng nhiều lúc đã tỏ ra bất lực. Anh Tường quê Hà Nội tâm sự: “Vợ chồng tôi, cả ngày chợ búa vất vả, tối về mới gặp con được một chút, muốn gần gũi, trò chuyện chăm sóc cháu một tý cũng không được. Vì cả ngày ở trường, cho nên cháu chủ yếu ăn theo kiểu Nga, cháu không thích ăn cơm Việt Nam, chỉ thích ăn bánh mì và súp, giò….
Cho nên, cháu thường ăn trước rồi ngồi học hoặc đi đá bóng, trượt pa-tanh với các bạn Nga, ít khi thích ngồi ăn chung với bố mẹ. Nhà có đứa con mình đẻ ra mà như người xa lạ. Có hôm mẹ cháu hỏi, con có nhớ bà nội không, cháu hỏi lại “Nhớ là gì ạ” khiến hai vợ chồng nhìn nhau ngán ngẩm”
Bố mẹ chưa an cư, con đâu dám… nhập họcKhông chỉ sống trầm cảm do phải xa cha mẹ, nhiều gia đình còn rơi vào hoàn cảnh về cũng dở mà ở cũng không xong. Anh Quân và chị Hà tâm sự: “Năm nay con gái em đã 15 tuổi rồi, ở Việt Nam cháu đã tốt nghiệp cấp 2, do ông bà già yếu không trông nom được nữa, bọn em đã đón cháu sang Nga. Cháu có nguyện vọng được đi học tiếp, bọn em cố gắng xin cho cháu. Mặc dù đã thuê cô giáo dạy tiếng Nga, nhưng do vốn tiếng Nga quá kém, nhà trường xếp cho cháu học lớp 4, học cùng toàn bọn trẻ con, lại học lại kiến thức cấp 1 khiến cho cháu thấy chán nản, không muốn học.
Đi chợ thì chưa đủ tuổi, một số bạn của cháu cũng trong hoàn cảnh như vậy, bây giờ cả đám thanh niên lộc ngộc, chỉ toàn đàn đúm ở nhà”. Còn anh Đỗ Văn Tân lại đang ở trạng thái bất an, con trai anh đã được bốn tuổi, vợ chồng anh đang rất đau đầu về việc quyết định cho cháu ở lại hay về nước. Nếu để ở lại, không biết được mấy năm, vì không dám khẳng định mình có thể ở Nga được bao lâu nữa. Rất nhiều trường hợp các cháu đang học phải bỏ dở về nước nên không biết đọc, biết viết tiếng Việt, không theo được các bạn trong nuớc
Đã từ hàng chục năm nay, những câu hỏi đại loại như: Làm thế nào để các cháu được sống cùng và hưởng trọn tình yêu thương, sự chăm sóc của bố mẹ? Làm thế nào để các cháu hòa nhập với xã hội Nga và học tập tốt trong các trường của Nga nhưng vẫn giữ được tiếng Việt, giữ được phong tục, tập quán và bản sắc dân tộc… đã được đặt ra nhưng quả thực chưa tìm được một giải pháp nào hữu hiệu. “ Vì hạnh phúc mười năm trồng cây, vì hạnh phúc trăm năm trồng người”, những mong các bậc cha mẹ nên dành nhiều thời gian hơn cho các cháu, những người có trọng trách trong cộng đồng của từng thành phố trên liên bang Nga nên tìm hướng để bà con được “An cư, lập nghiệp”, ….Hy vọng với sự quan tâm của các bậc cha mẹ và của cộng đồng, tương lai của các cháu sẽ tốt đẹp hơn.
Tiến Điệp (mekongnet)