Hành trình đến thiên đường ảo - Kỳ 5 & Kỳ cuối

Kỳ 5: Sống trong lòng giếng

Thoát khỏi trại giam UKraine những tưởng cuộc hành trình sẽ thuận lợi hơn, đích đến đã cận kề như lời dụ dỗ của những kẻ tổ chức, nhưng cả nhóm lại rơi vào một hành trình bi kịch khác.

“Trước khi đi, chúng tôi cũng mường tượng được rất khổ nhưng không thể ngờ vượt trên sự tưởng tượng của chúng tôi là một hành trình như đi vào địa ngục. Cả một năm trời chỉ biết đến vượt biên, ngồi tù và sống ở trại tị nạn” - anh Bình tiếp tục câu chuyện.

Khám xe ở biên giới Ba Lan, kiểm tra người vượt biên trái phép - Ảnh: VÕ TRUNG DUNG

Hành trình trong cốp xe

Cứu được cả nhóm chín người ra khỏi nhà tù, những kẻ tổ chức cho họ một tuần hồi sức và sau nhập thêm một nhóm 11 người mới qua từ Việt Nam chuẩn bị vào cuộc vượt biên mới. Cuộc vượt biên lần này chuyển hướng qua Slovakia. Nếu vượt qua được ải này, cả nhóm sẽ tiếp tục vượt biên qua Cộng hòa Czech và từ đây ai đến Đức sẽ được đưa thẳng sang đó, còn người đi Anh sẽ phải làm thêm hành trình đến Pháp.

Lần vượt biên này được chuẩn bị chu đáo hơn, họ đưa thêm người địa phương (Ukraine) hộ tống và đi bằng xe tải. “Mỗi lần vượt chia thành nhiều nhóm và mỗi lần đi một nhóm, nhóm của tôi khoảng 10 người đi sau cùng. Xe tải chở người được đắp thêm một ngăn trên thùng xe. Họ cho chúng tôi nằm lên đó và hàn lại để ngụy trang.

Lần vượt này may mắn qua hết các trạm kiểm soát, theo bọn chúng kể lại thì chúng cũng có chung chi tại các trạm biên giới nên xe không bị khám xét” - anh Bình hồi tưởng lần vượt biên thứ hai. Nhưng lần vượt biên trót lọt đó cũng phải bầm dập bởi thùng xe nhỏ lại chứa cả chục con người chỉ đủ chỗ nằm chứ ngồi xổm cũng không được. Quãng đường vượt biên đi từ sáng sớm nhưng đến chiều tối mới qua khỏi biên giới Slovakia. Gần một ngày đường, cả nhóm muốn nghẹt thở vì hầm kín mít chỉ có vài lỗ thông hơi mà ruồi và kiến mới chui lọt.

Qua được cửa ải Slovakia, họ được đưa về một trạm cơ khí sửa chữa ôtô ở một vùng ngoại ô Slovakia để trốn tránh chính quyền địa phương. Gần một tháng sống chui nhủi, 20 người được thông báo chuẩn bị vượt biên qua Cộng hòa Czech, chặng cuối cùng để đến Đức và Pháp. Lần vượt biên này được tổ chức đi bằng ôtô.

Mỗi người đi một xe hơi bằng cách... nhét vào cốp xe(!). Mỗi xe đi cách nhau mấy chục phút để tránh bị kiểm tra ở trạm. Quãng đường ngắn hơn khi vượt qua Slovakia nhưng dường như ai cũng thấy dài vô tận. “Nằm trong thùng xe với cái nóng hầm hập, lại đi đường rừng nên đầu cứ va vào thành xe côm cốp, ê ẩm toàn thân. Cả người mồ hôi tuôn ra như tắm, tiếng máy xe ầm ầm bên tai muốn thủng màng nhĩ. Bi kịch nhất là phụ nữ, khi qua đến trại tập trung ở Czech (tại nhà một người Việt ở Praha) nhiều chị không còn đứng nổi. Ai cũng phồng rộp da tay da chân vì nóng.

Đến được Cộng hòa Czech lúc này, những kẻ tổ chức đường dây hiện nguyên hình là những kẻ vô lương tâm. Chúng họp tất cả lại thông báo từ Czech đi Đức, Pháp (để đến Anh) dễ như đi chợ, vì vậy ai chung đủ tiền sẽ tiếp tục đi tiếp. Mọi người phải thông báo về gia đình mang tiền đóng cho đường dây đang ở Việt Nam. “Tôi và chị Phương, anh Hoàng phải điện về để gia đình mang tiền ra một tiệm vàng ở thành phố Vinh đóng. Riêng vợ tôi ngoài việc đóng thêm 6.000 USD còn phải thế chấp một sổ đỏ” - anh Bình kể và cho biết tiếp nếu không chung tiền thì bọn chúng dọa thả ra đường cho cảnh sát bắt. Riêng những người đi Anh đóng cao hơn chúng tôi khoảng 5.000 USD.

“Trại tập trung” trong lòng giếng

Từ Ukraine sang Slovakia và dừng chân trú ngụ tại một trạm sửa chữa ôtô ở một vùng ngoại ô Slovakia được anh Bình ví như đi tù khổ sai. Ở đó, để tránh sự phát hiện của nhà chức trách, những kẻ trong đường dây đào một giếng sâu xuống lòng đất và xây dựng ở đó một “trại tập trung” đủ chứa khoảng 20 người.

Cả nhóm trải nghiệm một tháng sống trong lòng giếng, nói như anh Bình thì “hơn cả nhà tù khổ sai”. Họ không được ra ngoài, ăn uống thì... tệ hơn thức ăn của heo. Cứ mỗi bữa chúng mở nắp hầm rồi thả thức ăn xuống. Khi thì bánh mì với thịt heo mốc meo, khi thì chỉ vài bát cơm hẩm với thức ăn nguội lạnh. Đau ốm không thuốc men. Nhất là những người nghiện thuốc lá: không có thuốc hút mà có cũng chẳng dám hút vì sợ ngộp cả đám.

Giếng sâu có lỗ thông hơi xung quanh, nhưng mỗi khi trời mưa, giếng bị ngập thì lỗ thông hơi cũng bị bít. Những lúc đó ai cũng mong tới giờ cơm cho nhanh để nắp hầm được mở có chút không khí tràn vào. Nếu mưa vào ban đêm thì chỉ biết xắn quần, ôm đồ đạc đứng cả đêm chờ sáng. Cuộc sống ở giếng sâu không ánh sáng khiến da ai cũng xanh tái. Áo quần mặc từ ngày này sang ngày khác khiến bệnh ghẻ lở gặp phải ở Ukraine tái phát.

Sau gần một tháng khổ ải dưới giếng sâu, 20 người được đưa ra khỏi giếng để tiếp tục vượt biên sang Cộng hòa Czech rồi đưa về Praha. Tại đây nhóm hơn 10 người đi Anh tiếp tục hành trình đến Pháp. Một số người may mắn được người thân từ Đức qua đón. Riêng anh Bình cùng vài người khác vẫn tiếp tục ở lại Czech.

Thắc mắc với những kẻ tổ chức sao không được qua Đức như thỏa thuận, anh Bình nhận được câu trả lời là chúng chỉ tổ chức đưa qua Czech, còn từ Czech qua Đức phải tự lo lấy, nếu có người thân thì tự liên hệ mà đi. Biết gặp phải bọn lừa đảo, lại thêm trên đất khách quê người, anh Bình đành xuống nước và được chúng thu xếp cho đi lao động tự do ở các công trường xây dựng ở Praha.

Ở Czech, tối đi làm, đêm về xin nhập trại trị nạn để có chỗ dung thân và tìm cơ hội đi Đức theo đường tị nạn. Vật vã gần cả tháng ở Czech, anh Bình được cảnh sát thông báo sẽ trả về lại Slovakia. Tại đây, vì không giấy tờ tùy thân, không ai bảo lãnh nên anh bị bắt giam sáu tháng. Sau sáu tháng, cảnh sát cho anh ra tù đưa về trại tị nạn lao động, khi nào đủ tiền mua vé thì trả về Việt Nam. Nhờ sự can thiệp của Đại sứ quán Việt Nam và số tiền 60 triệu đồng từ quê nhà gửi sang, anh Bình thoát được, trở về nhà sau hành trình ác mộng một năm trời.

*

Kỳ cuối: Lạc giữa “lục địa đen”

Từ miền Trung họ được đưa qua châu Phi. Từ châu Phi họ sẽ được đưa tới các khu rừng nước Pháp và tìm cách vượt biên qua Anh. Đường dây này có lúc đưa cả trăm người sang Tanzania.

Chỉ một vài người sau đó may mắn được đưa tới Pháp, hầu hết bị bỏ rơi tại châu Phi dù đã đóng một số tiền lớn cho đường dây. Ở thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình có hàng chục người ôm mộng đi Anh nhưng phải đến châu Phi và Pháp rồi trở về trắng tay.

Viễn Thị Huyền (ngồi, thứ hai từ phải qua) cùng nhiều người Việt khác lúc ở châu Phi - Ảnh do nhân vật cung cấp

Đi Anh từ... châu Phi

Cầm đầu đường dây này, theo người lao động, là ông H.M.Đ. - chủ tịch HĐQT kiêm giám đốc Công ty AS (tên công ty được viết tắt - PV) để đưa đi Anh. Người lao động cho biết họ được ký hợp đồng lao động và trở thành nhân viên của Công ty AS. Sau khi được hợp thức hóa, công ty sẽ gửi cho họ một thông báo đi làm việc tại nước ngoài. Điểm đến là nước Cộng hòa Tanzania với mục đích làm cho chi nhánh của công ty tại nước này.

Sau đó, theo lời hứa hẹn của ông Đ., họ sẽ được đưa qua Anh với nhiệm vụ “khảo sát thị trường cho công ty”, người nào không qua được đường này sẽ được đưa đến Pháp rồi từ đó tìm cách sang Anh.

Bằng thủ đoạn nói trên, tháng 10-2007 ông Đ. đã tổ chức cho anh P.Khiêm cùng năm người khác quê Quảng Bình bay đi Tanzania. Trước nhóm của anh Khiêm, ông Đ. cũng đã tổ chức đưa nhiều nhóm khác. “Tính từ cuối năm 2007 đến cuối năm 2008, ông Đ. đã đưa qua Tanzania gần cả trăm người và cho sống chung trong một tòa nhà do chính ông Đ. thuê làm trụ

sở Công ty V.Z.” - anh Khiêm cho biết. Ông Đ. hứa với mọi người chỉ sống ở Tanzania khoảng hai tháng sẽ đưa qua Anh. Nhưng nhóm của anh Khiêm và hàng chục người khác đã phải sống tại châu Phi gần cả năm trời.

Để người lao động khỏi nóng ruột chờ đợi, ông Đ. đã bày ra trò tạo công ăn việc làm cho người lao động bằng cách mở mấy shop áo quần để “các nhân viên Công ty V.Z bán hàng tìm thu nhập thêm”. Chị Viễn Thị Huyền (quê Bố Trạch, Quảng Bình) cũng được ông Đ. thu xếp bán hàng quần áo trong sáu tháng với mức lương 200 USD/tháng. Nhưng bán hàng sáu tháng, chị Huyền cùng nhiều người khác chỉ được trả hai lần lương, mỗi lần chưa đến 2 triệu đồng rồi không còn được nhận thêm đồng nào. Trong thời gian chờ đợi, ông Đ. chỉ lo cơm nước hằng ngày cho người lao động.

Tới tháng 6-2008 hàng chục người lao động rơi vào bi kịch khi ông ta biến biệt tăm. “Đó là thời gian ông Đ. thông báo và tổ chức cho nhóm sáu người, trong đó có anh Khiêm, đi Pháp và 10 người khác đi Anh rồi biệt tăm, bỏ rơi chúng tôi ở lại châu Phi” - chị Huyền kể lại giọng còn đầy căm phẫn.

Bị bỏ rơi, hàng chục người không biết số phận sẽ ra sao vì tiếp tục đi sang Anh hay Pháp thì không biết đường, còn muốn về VN lại không có tiền. “Chúng tôi lúc ấy bàn tính anh em nào còn tiền thì gom lại mua thức ăn chờ đợi tiền từ gia đình gửi sang mua vé máy bay về VN và chờ ngày ông Đ. quay lại” - anh Võ Thanh Việt (ngụ Bảo Ninh, Đồng Hới, Quảng Bình) ngậm ngùi kể. Nhưng niềm hi vọng vào tin tức ông Đ. ngày một xa mờ, cuối cùng tất cả số người bị bỏ rơi đành mua vé về VN và truy tìm ông Đ..

Phía sau thiên đường ảo

May mắn hơn hàng chục người khác, anh Khiêm với năm người bay chung đợt từ VN qua được ông Đ. tổ chức đi Pháp. Sang Pháp, cả nhóm sống ở Paris hai tháng rồi bị đưa vào rừng Lognes sống với hàng chục người khác chờ cơ hội vượt sang Anh.

“Trong quá trình ở rừng, ngày nào chúng tôi cũng được đưa tới các bãi xe tải đang đậu lấy xăng để tìm cơ hội chui vào thùng xe, gầm xe, trên mui xe... mà trốn qua Anh. Kể từ khi được đưa vào rừng, tôi tham gia vượt biên bảy lần nhưng đều thất bại. Có lần bị chủ xe phát hiện, có lần xe dừng lại nghỉ ngơi ở trạm, có người tưởng đã sang tới Anh nên nhảy xuống bị phát hiện và cả nhóm bị bắt trả về lại” - anh Khiêm kể.

Đến lần thứ tám cũng là ngày 8-8-2008, anh Khiêm cùng ba người quê Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng tiếp tục thử vận may. Anh Khiêm trốn được vào thùng xe, những người khác chia nhau trên mui xe, dưới gầm xe... Chuyến hành trình kéo dài gần 12 giờ khiến ai cũng đói lả, khát nước và mệt mỏi nhưng không dám rời chỗ.

Chuyến đi ấy may mắn lọt qua các trạm của Pháp và qua được đất Anh, nhưng chưa kịp mừng thì ngay trạm đầu tiên của nước Anh cả nhóm bị phát hiện và bị bắt về trại giam. Ở trại giam này có 50 người khác bị bắt từ các chuyến vượt biên trước đó. Ở trong trại được năm tháng, tất cả mọi người sau đó được Tổ chức IOM (Tổ chức Di trú quốc tế) mua vé và làm thủ tục trở về VN.

Trong gần 100 người đi theo đường dây do ông Đ. tổ chức, ở Quảng Bình có gần 50 người trắng tay trở về, trong đó tại Bảo Ninh, Đồng Hới đã có khoảng 30 người. Hầu hết đều đã đóng tiền cho ông Đ. hay cò môi giới. Người thấp nhất 160 triệu đồng, người cao nhất cũng trên 30.000 USD.

Dẫn đường cho chúng tôi qua Bảo Ninh gặp những đồng hương bị nạn như mình, anh Khiêm cho biết tổng cộng anh mất cho chuyến đi này khoảng 30.000 USD, trong đó tiền nộp ông Đ. là 25.000 USD và tiền chi tiêu hết 5.000 USD. Số tiền này là tích cóp của hai vợ chồng trong hơn chục năm và vay mượn người thân. “May là mình không phải vay ngân hàng để đi, nếu không giờ này có bán nhà cũng trả không hết”.

Không may mắn như anh Khiêm, anh Võ Thanh Việt đóng cho đường dây 13.000 USD bằng tiền vay ngân hàng, trở về trắng tay, không tìm gặp được ông Đ. nên số tiền coi như một đi không trở lại. “Túng quá gia đình tôi phải cắn răng bán một miếng đất để trả nợ ngân hàng. Giờ thì ra biển mưu sinh chứ có cho vàng tôi cũng không dám đi Anh lần nữa” - Việt bùi ngùi kể lại. Theo lời Việt, trong khu vực xã Bảo Ninh còn có nhiều người bị lừa như Việt, trong đó có chị Dung cũng bán đất để trả cho ngân hàng 200 triệu đồng. Nhưng bi đát nhất là những người không có đất để bán bởi họ làm nghề đi biển.

Sau giấc mộng tìm kiếm thiên đường ảo, giờ đây họ trở về đối diện cùng sự thật đau lòng: người thì nằm bệnh viện, người tan nát cơ nghiệp, nợ nần. Cái kết của thiên đàng ảo là một thực tại ê chề...

HỒ VĂN (Tuổi trẻ)