Indigo trong bộ áo dài chụp tại Việt Nam. (Ảnh do nhân vật cung cấp)
Mồ côi
Indigo (tên gọi thân mật là Indi) đã được gia đình ông bà Cedric và Annette Williams ở Sydney nhận làm con nuôi và được đưa đến Úc ngày 23/12/1972. Mẹ nuôi của Indi, bà Williams, đã bay đến Việt Nam từ đầu năm 1972 để xin một đứa bé gái về nuôi. Bà mong muốn hai đứa con trai ruột của mình sẽ có một cô em gái.
Bà ngoại nuôi của cô, Lorraine Moseley, là người giúp đỡ để Indi được nhận về gia đình của con gái mình. Bà là thành viên của tổ chức thiện nguyện Theosophical Society (Thần trí, hoặc có tài liệu dịch là Thông Thiên hay Thông Thần học) ở Sydney. Tổ chức này cũng thành lập cô nhi viện ở Gia Định nơi Indi được nuôi dưỡng.
Indi kể bà ngoại nuôi tỏ ra thất vọng với thái độ phản ứng của phần lớn người dân Việt Nam lúc bấy giờ đối với việc cho con nuôi. Nhiều người liên hệ với bà để cho con nuôi cứ như thể họ cho đi một con búp bê vậy.
Hồ sơ của Indi tại cô nhi viện được đánh số 1848, trong đó chỉ ghi vài dòng ngắn gọn bằng tiếng Anh về sự ra đời của một con người:
Tên tiếng Việt: Huỳnh Thị Điệp Thúy
Sinh: 16/01/1971
Nơi sinh: Làng Hạnh Thông
Cha: Không biết
Mẹ: Huỳnh Thị Phui/Phai
Nghề nghiệp: Ở nhà
Địa chỉ: Gò Vấp (không có chi tiết)
Cũng như bao nhiêu đứa trẻ được nhận nuôi bởi người nước ngoài, Indi lớn lên với những trăn trở về nguồn gốc thật của mình.
Mạng con nuôi Việt toàn cầu
Trong thời gian cuối và sau cuộc Chiến tranh Việt Nam, đã có khoảng 3000 trẻ Việt được đưa đến các nước phương Tây để làm con nuôi. Phần lớn trong số đó là mồ côi, một số là do cha mẹ cho đi để mưu cầu may mắn cho đứa bé trong thời điểm chiến tranh loạn lạc.
Vào năm 2000, 30 năm kết thúc chiến tranh, Indi khi đó đang học cao học tại Đại học Công nghệ Sydney (UTS) đã xây dựng website Mạng con nuôi Việt toàn cầu (Adopted Vietnamese International - AVI) với địa chỉ là www.adoptedvietnamese.org.
Theo Indi, chừng ấy năm đủ để thế hệ con nuôi Việt Nam thời chiến tranh trưởng thành. Rất ít người tìm lại được cha mẹ đẻ của mình nhưng câu hỏi về nguồn gốc vẫn luôn ám ảnh họ.
Mạng AVI nhằm kết nối con nuôi Việt ở khắp mọi nơi trên thế giới, họ chia sẻ những câu chuyện của cá nhân, những tư liệu lịch sử có thể trả lời phần nào câu hỏi họ từ đâu đến. Và quan trọng nhất là các thành viên nhận thấy mình được an ủi khi có liên hệ với bạn bè cùng hoàn cảnh.
Indi nói: “Cũng như những người Việt Nam hải ngoại, con nuôi Việt sống rải rác khắp mọi nơi trên thế giới. Mỗi người chúng tôi chia sẻ những câu chuyện về mình vì chúng tôi đều có cùng kết nối về quá khứ với Việt Nam”.
Luận án tiến sĩ về con nuôi
Indi tốt nghiệp cử nhân ngành truyền thông tại Đại học UTS, sau đó tiếp tục học lên cao học tại đây và vừa hoàn thành chương trình nghiên cứu sinh tại Đại học Queensland.
Sự nhận diện bản thân cũng như những người cùng hoàn cảnh với mình đã theo đuổi Indi một cách nghiêm túc trong suốt quá trình nghiên cứu hàn lâm. Cô lấy bằng cao học với công trình nghiên cứu về con nuôi Việt Nam thời kỳ chiến tranh trong xã hội phương Tây. Luận án tiến sĩ của cô mở rộng thêm đối tượng nghiên cứu bao gồm con nuôi gốc Châu Á và cả gốc Ethiopia.
Indi vừa nộp luận án đầu tháng 5 vừa rồi. Cô nói đó là niềm vui và tự hào khi thời điểm đó rơi vào đúng dịp kỷ niệm 35 năm chiến tranh kết thúc. “Điều thú vị và cũng phức tạp mà tôi nghiên cứu đó là về những gia đình đa văn hóa và đa chủng tộc khi mà thế hệ con nuôi chiến tranh đã trở thành những ông bố bà mẹ.”
Mong muốn của Indi là sẽ giảng dạy môn xã hội học về vấn đề cho và nhận con nuôi xuyên quốc gia. Cô nói sẽ tiếp tục công việc với mạng lưới AVI, để những người con nuôi ở mọi nơi có thể tìm lại được phần nào quá khứ và gia đình mà họ bị tách khỏi trong chiến tranh Việt Nam và để hỗ trợ những thế hệ con nuôi sau này có thể tự hào về di sản Việt của họ.
Năm 2001, lần đầu tiên Indi và một nhóm bạn trong mạng lưới đã về lại Việt Nam. Indi chia sẻ với Bay Vút những tâm sự về nơi gốc gác của mình.
Phóng viên: Sự trở về Việt Nam mang lại cho chị những cảm xúc gì?
Indigo: “Cả hai lần tôi về Việt Nam đều nhằm vào dịp Tết, ở lại chừng 10 ngày. Tôi đã thể hiện sự tưởng nhớ với tổ tiên mình và chung vui năm mới với bạn bè ở Việt Nam, nơi mà tôi bị tách ra từ khi còn là đứa trẻ.”
“Tôi không thể tìm được cha mẹ đẻ và họ hàng nhưng trong tiềm thức, tôi luôn cảm thấy một phần về họ và tôi muốn thể hiện điều ấy. Khi ở Việt Nam, tôi luôn tự nhủ với chính mình: Ngay cả khi chúng ta không bao giờ gặp nhau trên thế gian này, con vẫn không bao giờ quên cha mẹ.”
Phóng viên: Hình ảnh nào về Việt Nam được ghi lại trong suy nghĩ của chị?
Indigo: “Tôi không nói được tiếng Việt, do đó có những rào cản trong việc kết nối với mọi người. Thế nhưng tôi yêu Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh như nhau. Mỗi nơi có những vẻ đẹp và phong cách riêng. Văn hóa Việt rất phong phú và sắc đậm, có nhiều điều đáng để tự hào. Tôi đã mua một bộ áo dài truyền thống nhưng tôi cũng thích cách sống của các bạn trẻ hiện đại.”
“Tôi cực kỳ ấn tượng với những người trên phố, với một niềm tin rằng mẹ đẻ của tôi chắc hẳn cũng giống như những người mà tôi gặp hàng ngày.”
“Tôi còn đi thăm các di tích lịch sử, chùa chiền và bảo tàng chiến tranh. Tôi không biết nhiều về chính trị nhưng tôi muốn thể hiện sự kính phục đối với những người Việt ở cả hai phía đã ngã xuống trong chiến tranh.”
“Lần trở về sau tôi định sẽ thăm làng trẻ mồ côi và ráng đền đáp với quê hương bằng tất cả khả năng của mình. Tôi ngưỡng mộ những người con nuôi Việt Nam đã làm được điều đó.”
Phóng viên: Chị nghĩ như thế nào về nguồn gốc Việt của mình?
Indigo: “Nước Việt Nam có rất nhiều câu chuyện, mỗi câu chuyện đều có ý nghĩa của nó.”
“Khi tôi nói với mọi người tôi sinh ra ở Việt Nam nhưng được nhận làm con nuôi ở nước Úc, tôi thường được hỏi: vậy thì bạn nhận diện mình là người Việt hay người Úc?”
“Không có câu trả lời dễ dàng nhưng tôi luôn nói “Tôi yêu nguồn gốc Việt Nam của tôi”. Và tôi cũng hạnh phúc nắm giữ những gì tương lai sẽ mang đến cho tôi, cũng như những người mà số phận đã khiến họ thuộc về hai miền đất, hai nền văn hóa với nhận diện khác nhau.”
Phóng viên: Và riêng với tư cách là người gốc Việt Nam, chị mong ước điều gì?
Indigo: “Tôi hy vọng thế giới sẽ biết về Việt Nam nhiều hơn là cái tên của một cuộc chiến. Chúng ta có nhiều hơn là chỉ món phở nổi tiếng, hay điểm đến du lịch. Chúng ta có nhiều hơn là khái niệm quốc gia. Chúng ta là những người đến từ một quá khứ phức tạp và đẹp đẽ (beautiful).”
“Chúng ta đang sống trong một hiện tại sinh động, nhiều màu sắc nhờ sự tiến bộ và tinh thần bác ái, nhờ vào những gì mà ông cha ta đã đi qua và đã hy sinh. Và chúng ta có thể làm cho họ tự hào về chúng ta ngày hôm nay.”
Anh Đức (Bayvut)