“Tôi đang cùng một vài người bạn chơi trên sân trường thì bất ngờ bị một gã học lớp 10 ngáng chân. Hắn ta bực bội vì tôi là người gốc Á. Đó cũng là nếm trải đầu tiên của tôi về sự kỳ thị mà tôi không thể nào quên được,” Kim Edgar kể lại.
“Tôi đã say sưa tìm hiểu về nơi mà mình đã sinh ra: Việt Nam!” (Ảnh do nhân vật cung cấp)
Nhiều người trong số những con nuôi Việt ở Úc không muốn nhắc lại thời kỳ khó khăn khi họ lớn lên vào những năm 1980. Lúc đó ở Úc, nhất là những vùng hẻo lánh, vẫn còn tình trạng kỳ thị sắc tộc hướng vào người gốc Á. Những câu chữ đầy ác ý có thể nhìn thấy trên tường nơi công cộng như “Asians go home” (Dân Á cút về nhà).
Sarai Le ở Perth và Zen Thu Hà Fitzpatrick ở Victoria đã lo sợ khi vào độ tuổi trung học và nhận ra sự khác biệt của mình với bạn bè. Chỉ đến khi được mẹ nuôi chuyển đến một trường Công giáo đa sắc tộc, Sarai mới thực sự cảm thấy thoải mái và tự tin. Zen cũng có trải nghiệm tương tự khi cô học vào đại học.
Câu chuyện dưới đây là một ký ức nhiều nỗi buồn của Kim Edgar mà anh muốn chia sẻ với Bay Vút. Chúng tôi tôn trọng những gì anh kể lại, với lời nhắn gửi đến bạn đọc rằng, những điều tốt đẹp ngày hôm nay chúng ta có được không phải là lẽ tự nhiên.
Bị bắt nạt
Mount Gambier nằm ở phía đông nam tiểu bang Nam Úc, nơi những người con nuôi Việt là Dominic Golding, Tran Vanheeswyk, Sonn Thompson, Nguyen Mathias, và Kim Nguyễn Edgar bắt đầu cuộc đời mới của mình. Giấy chứng sinh của Kim không có một dòng thông tin nào về cha mẹ.
“Những năm tiểu học qua đi như một làn gió và tôi bước vào trung học, tôi không bao giờ nghĩ rằng bản thân mình khác một ‘người Úc’,” Kim nhớ lại.
Nhưng mọi thứ đã thay đổi vào ngày đầu tiên Kim đến trường Trung học Mount Gambier.
“Tôi đang cùng một vài người bạn chơi trên sân trường thì bất ngờ bị một gã lớp 10 ngáng chân. Hắn ta bực bội vì tôi là người gốc Á. Khi ấy, năm 1987, tôi mới có 12 tuổi. Đó cũng là lần nếm trải đầu tiên của tôi về sự kỳ thị mà tôi không thể nào quên được.”
Kim kể, cũng năm đó, cậu còn bị một đám học sinh lớp 12 chặn đường chửi rủa và lăng mạ. Một kẻ trong số đó tên là Brett mà sau này Kim có dịp gặp lại. “Điều mỉa mai nhất là trong đám có một cậu người Á Châu, tên David, nếu tôi nhớ không lầm,” Kim kể lại.
Và phản kháng
Ban đầu, Kim không thể hiểu tại sao những người đó lại làm như vậy. Kim nói, anh vừa tức giận cùng cực, lại vừa bối rối. Tức giận cùng cực vì chúng đã làm như thế với mình, nhưng bối rối vì không lí giải được động cơ và nguyên do.
“Khi ấy tôi không đánh lại được những gã lớp 12 đó, nhưng tôi không thể cưỡng lại sự phản kháng bằng cách chọi đá và chửi lại chúng!” - Kim thú nhận. Sự thù hằn vẫn còn in sâu trong tâm trí cậu thiếu niên và đến bây giờ nó vẫn còn ám ảnh Kim.
Kim kiếm được một chân xếp hàng ca tối và làm việc chung với chính gã Brett.
Anh kể: “Mỗi lần gã đó nói chuyện đều kết thúc bằng câu: ‘Mày có hiểu tao nói gì không?’, như thể tôi là một thằng Á Châu khốn kiếp không thể nghe được tiếng Anh. Điều này làm tôi phát ớn và sôi máu. Tôi nói với hắn: 'Tao có thể đánh mày nhừ đòn, rồi tao sẽ có cả hành vi phạm tội lẫn động cơ phạm tội’ (tiếng La-tinh mà Kim dùng ‘actus reus’ và ‘mens rea’). Và hỏi lại: ‘Mày có hiểu tao nói gì không, Brett?’”
Nổi loạn
Năm 1989, Kim hy vọng sẽ có khởi đầu mới khi chuyển đến gần tiểu bang Victoria và theo học tại Hamilton College, nơi có nhiều học sinh gốc Á và nhiều nước khác.
“Nhưng tôi đã lầm. Tôi nhận ra điều đó trên đường tới trường, trên bức tường là dòng chữ mà mọi người đều có thể nhìn thấy: ‘All Asians eat dogs’ (Bọn Á Châu ăn thịt chó).”
Lần này Kim lại gây hấn với chính tác giả câu kích động ấy. Cậu bị săn lùng suốt thời gian ở trường, dù chỉ kéo dài có một học kỳ vì cha bị bệnh nặng và sau đó mất vì ung thư vào tháng 7 cùng năm.
Kim kể rằng anh đã không thể làm chủ bản thân trong giai đoạn nổi loạn của tuổi mới lớn, cả về thể chất lẫn tinh thần. “Tôi thậm chí còn hờn giận vì cha tôi chỉ có thể ở với tôi có vài giờ vào ngày sinh nhật thứ 15, và tất cả khách mời hôm đó chỉ là bạn của ông ấy, không phải của tôi!”
“Tôi đã không hiểu rằng đối với họ đó là những giờ phút cuối cùng họ gặp cha, và rằng đó là lần cuối cùng ông đánh liều trốn khỏi bệnh viện trước khi chết, vì ông chỉ muốn ở bên cạnh tôi thêm lần nữa. Tôi thật là quá ngu ngốc,” Kim đau lòng nói. Anh ước giá như có thể quay trở lại để nói lời cảm ơn với người cha duy nhất trong cuộc đời mà mình yêu kính.
Và trưởng thành
Kim còn bị đám học sinh da trắng đeo bám, gây sự và gọi điện thoại chửi rủa trong suốt thời gian quay lại trường Hamilton. Nhưng anh dần học được tính nín nhịn và nhắm mắt cho qua.
Thay đổi đó là nhờ việc Kim gia nhập Trường huấn luyện thiếu sinh quân. Ở đây, anh gặp lại người bạn cũ ở Mount Gambier là Dominic Golding. Dominic có tên Việt là Hồng Đức, bị khiếm thính và liệt não, và cũng trải qua những năm tháng tuổi thơ không êm đềm như Kim (Bay Vút sẽ đề cập đến anh trong bài kế tiếp).
“Hầu hết những nỗi căm hận và thất vọng dường như tan biến khi tôi được huấn luyện những kỹ năng đã giúp ích cho cuộc đời của mình sau này. Tôi đã dành toàn bộ tâm trí tham gia tập luyện và cố gắng trở thành một người tốt hơn,” Kim nói.
Giữa năm lớp 12, Kim chuyển đến trường Grant High. Tại đây, anh may mắn gặp được một thầy giáo dạy môn ‘Lịch sử thế giới hiện đại’ tên Chris Collins, người đã gợi mở cho Kim tìm hiểu về chiến tranh Việt Nam để làm bài luận cuối môn học.
Kim bắt đầu đặt câu hỏi về toàn bộ cuộc đời của mình, về quá khứ, hiện tại, về những người con nuôi giống như mình mà anh gọi là ‘sản phẩm của chiến tranh’. Những câu hỏi thức tỉnh tâm trí Kim, như thể nó đã được định hình một cách vô thức từ rất lâu rồi.
“Tôi bỏ ra rất nhiều thời gian say sưa tìm hiểu để học được càng nhiều điều càng tốt về đất nước kỳ lạ này - đất nước bị tàn phá bởi rất nhiều cuộc chiến tranh. Đó là nơi mà tôi đã sinh ra: Việt Nam!”
Anh Đức (Bayvut)