Truyền kỳ xứ Ma Coong - Kỳ 1

Hủ tục chôn con theo mẹ khiến những câu chuyện truyền khẩu khi kể về các khu rừng ma ẩn khuất sau các bản làng càng thêm ớn lạnh. Thế nhưng, trong thời điểm quyết định và đáng sợ nhất, lại có một người đàn ông dũng cảm, cả gan đối mặt với cái chết để đứng lên quyết thay đổi định mệnh với hy vọng mong manh.

Những khu rừng không dấu

Tiếp chúng tôi tại trụ sở UBND xã là thiếu tá biên phòng về tăng cường địa bàn Hoàng Văn Đức. Anh cẩn thận ghi lại tên tuổi, quê quán, nơi làm việc của mỗi người và rất hồ hởi kể chuyện. Anh bảo: “Mình lên đây được 3 năm và phát hiện rất nhiều chuyện lạ. Ví như khi chôn người chết thì có một ông thầy cúng đi làm lễ chọn nơi chôn cất, ông này tung một quả trứng lên trời cho rớt xuống đất, nếu quả trứng không bị bể thì không được chôn ở chỗ đó. Quả trứng bị tung lên rồi rơi xuống mà không bể thì ai tin, đúng không. Thế nên lần nọ anh em chúng tôi đi xem thử, ông thầy cúng lấy một quả trứng gà tung lên 2 lần đều không hề hấn gì. Theo tôi quan sát, lần đầu trứng rơi xuống chỗ đất xốp, lần 2 trứng mắc ở gốc cây. Dù sao đấy cũng là chuyện khó tin...”.

Khi mặt trời gần đứng bóng, ông Đinh May đứng bật dậy nói “được rồi” và dẫn chúng tôi băng qua con suối Cà Roòng đang cạn nước để đến bản Cà Roòng 1. Dọc hai bên đường là bạt ngàn cây cổ thụ cao lớn, thân thẳng đứng, chu vi 2-3 người ôm. Qua trung tâm bản, chúng tôi tiếp tục vượt qua một con suối rồi Đinh May chỉ tay hướng về mảnh đất khá bằng phẳng dưới chân một quả núi dựng đứng và bảo: “Đấy, rừng ma của chúng tôi đấy”. Giữa trưa nắng, khi lời giới thiệu kết thúc là lúc tiếng từng đàn te te đậu trên ngọn cổ thụ cất lên càng nhiều, tiếng kêu nghe như ai oán, não nề khiến khách phương xa thêm chạnh lòng.

Người Ma Coong mai táng rất sơ sài, họ chỉ chặt cây nứa, đập dập ra quấn lấy người chết, sau đó đào một hố cạn bỏ xuống và lấp đất cát lại bằng phẳng như cũ chứ không đắp thành nấm mồ như ở xuôi. Để đánh dấu ở đâu có mộ, họ chôn một hòn đá ở đó. Có điều, đá ở vùng này thì nhiều vô kể nên người lạ không tài nào phát hiện ra đâu là “rừng ma”. Thế nên, mới có chuyện có người đã giẫm phải... bộ xương người. Từ đó phát sinh nhiều chuyện bí ẩn xung quanh, nhiều nhất vẫn là “ma đè”...

Mẹ chết, con phải theo

Từ trước đến nay, không người Ma Coong nào nhớ luật tục “mẹ chết thì phải chôn con theo” có từ khi nào, nhưng hễ người mẹ sinh con ra mà vì lý nào đó không sống nổi thì buộc người con phải “ra đi” theo mẹ. Để chôn đứa con theo mẹ, phải làm cho nó ngừng thở bằng cách lấy chân người mẹ ngáng vào cổ đứa bé. Người Ma Coong truyền tai nhau rằng nếu ai chống lại tục này thì bị Giàng bắt, con ma nó bắt chết bởi những trận đau ốm liệt giường; thậm chí cả nhà phải chết, cả dòng tộc phải liên lụy theo. Vậy nên ai cũng sợ mà làm theo.

Thế nhưng cách đây 15 năm, một người đàn ông quê ở Huế tên là Nguyễn Diệu đã quyết tâm chống lại, thay đổi hủ tục ăn sâu vào tiềm thức người Ma Coong. Ngược thời gian, ngày đó Diệu đang ở độ tuổi thanh niên, anh cắt rừng rậm đi tìm trầm, đến bản Cà Roòng thì bị sốt nặng, ngày này qua ngày khác vẫn không khỏi khiến thân hình teo tóp, xanh như tàu lá. Dân bản đến quanh xì xào chắc anh bị con ma rừng nó bắt rồi, không qua được rồi... Lúc đó, bỗng dưng thiếu nữ Y Nhoan động lòng mang Diệu về nhà cho ăn uống rồi băng rừng tìm lá thuốc về chữa bệnh cho Diệu. Y Nhoan cũng đi gọi một số thầy lang trong bản đến trị “con ma” trong người Diệu. “Một tháng trời ròng rã, Y Nhoan chạy ngược chạy xuôi, thì cũng là lúc mình khỏi bệnh, người khỏe dần lên. Mình nói không làm phiền Y Nhoan nữa, mình xin phép rời bản nhưng cô ấy không đồng ý và nói mình chưa khỏe hẳn, phải nghỉ ngơi một thời gian nữa, nếu không con bệnh sẽ phát lại, lúc đó không ai có thể trị nổi” - anh Diệu kể lại.

Đủ 3 mùa trăng, Diệu khỏe hẳn cũng là lúc tình cảm giữa hai người đã gắn kết. Diệu nói với Y Nhoan: “Mình biết ơn Y Nhoan nhiều lắm, nhờ em mà mình như được sinh ra lần thứ 2. Y Nhoan đồng ý cho mình ở lại giúp làm cái rẫy, gánh nước dưới suối mỗi ngày nhé?”. Lời nói như cởi tấm lòng, Y Nhoan vui mừng lắm. Hai người làm lễ cưới, mời dân bản một bữa rượu gà no say rồi làm một cái nhà mới bên suối Cà Roòng xây dựng hạnh phúc.

Cuộc sống cứ thế trôi qua trong bình yên, một hôm, Nguyễn Diệu cùng vợ đi dự đám tang một người mẹ xấu số khi sinh con ra thì sức khỏe suy sụp hẳn và chết. Dân bản từ già đến trẻ tập trung đông đúc quanh ngôi nhà sàn, đến thời điểm già làng bắt đầu lấy chân người mẹ đè vào cổ họng đứa con bé bỏng thì lập tức Diệu xông vào khuyên can và giành lấy cháu bé. Cơn thịnh nộ của già làng và dân bản lúc một tăng nhưng Diệu vẫn nhất định không cho tiến hành. Anh bảo: “Nếu Giàng bắt thì con xin chịu tội hết, sẽ không có ai phải chết theo đâu, con sẽ chết một mình. Nếu giết đứa bé thì xin già làng và dân bản hãy giết con thay cho đứa bé”. Thuyết phục mãi cuối cùng Diệu cũng được mang đứa bé về nhà, Y Nhoan sợ hãi đi theo sau giữa hàng trăm con mắt xầm xì. “Rồi mày sẽ chết, cả nhà mày sẽ bị Giàng phạt tội thôi Y Nhoan à”, tiếng nguyền rủa cứ văng vẳng sau lưng cô...

Đứa bé may mắn ngày đó giờ đã học lớp 9. Mười mấy năm trôi qua, cả nhà Nguyễn Diệu đều khỏe mạnh, không ai gặp chuyện gì. Có cơ sở, anh bắt đầu đi thuyết phục bà con nên xóa bỏ hủ tục đó đi, làm như thế tội lắm, và bản làng ngày càng có nhiều thanh niên khỏe mạnh, càng đông vui hơn.

“Để người Ma Coong tin và làm theo không phải dễ, họ không bắt chết ngay nhưng bỏ đói đứa bé rồi cũng phải chết thôi, bây giờ vẫn có nhiều nhà làm thế. Tuy nhiên, từ khi Nguyễn Diệu làm được chuyện đó và sau này có mấy cán bộ y tế, thì có trường hợp nào là các cán bộ xin về nuôi dưỡng ngay, cũng tránh được khá nhiều” -  một cán bộ UBND xã Thượng Trạch tâm sự.

Bài & ảnh: Trương Quang Nam (Thanh niên)