Arek Braumberger, 23/04/2020
Thủ
tướng Ba Lan Mateusz
Morawiecki78 tỷ
zł, tức đến 3% thu nhập quốc dân của Ba Lan, đó là
món nợ mà chính phủ Ba Lan đã vay trong vòng chỉ hai tuần
lễ. Ở nhịp độ này thì Nền Cộng hòa thứ III còn nợ
tiếp. Thêm nữa, Bộ Tài chính cho đến lúc này vẫn
không công bố gì về các động tác dẫn đến món nợ
này.
Từ ghi chép của Cơ quan thu giữ Chứng khoán Quốc gia (Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych - KDPW) cho thấy trong tháng 4, Ngân Khố Quốc gia (Skarb Państwa) đã phát hành ba nhóm công trái với số tiền 31,7 tỷ zł. Không biết vì lý do gì mà Bộ Tài chính không thông báo gì về điều này. Họ chỉ công bố có phát hành một lần hôm 2/4.
Hãng Bloomberg của Mỹ và Thông tấn xã Ba Lan (Polska Agencja Prasowa – PAP) đã phát hiện cho Sở Thuế: theo số liệu của KDPW họ đã chỉ ra đã có ba lần phát hành công trái là:
DS1029 với số tiền là 16,7 tỷ, DS0725 – 10 tỷ, WS0428 số tiền 5 tỷ zł.
Thiếu hụt ngân sách công là 0,7% thu nhập quốc dân (PKB) trong năm 2019 – như Tổng cục Thống kê GUS vừa đưa tin. Năm 2020 theo chúng tôi nó lên đến khoảng 11% PKB. Sụt giảm kinh tế (lockdown) hạ thu nhập thuế mất 60 tỷ zł, còn lá chắn chống khủng hoảng tăng tiền chi lên 85 tỷ zł. Thêm vào đó mất 60 tỷ để đảm bảo cho PFR nữa.
Ngân hàng Kinh tế Quốc gia BGK làm trung gian, còn Ngân hàng Quốc gia Ba Lan NBP là phao cứu sinh
Theo ghi chép của KDPW cho thấy Ngân hàng Quốc gia Ba Lan NBP mua toàn bộ chúng, nhưng mọi thứ cho thấy là Ngân hàng Kinh tế Quốc gia BGK cũng đóng vai trò trung gian trong giao dịch này. Chính ngân hàng này đã thu các công trái do Bộ Tài chính MF phát hành rồi nhanh chóng để lại cho ngân hàng trung tâm.
Thêm vào đó, hôm 8/4 Bộ Tài chính đã phát hành công trái hai năm với giá 48 tỷ zł.
Như ông Rafał Hirsch nhận xét trong nội dung cho Business Insidera, chính phủ đã không thông báo việc trong hai tuần lễ của tháng 4, đã có món nợ 78 tỷ zł!
Việc này rất ấn tượng vì 78 tỷ zł là tương đương với 3% thu nhập quốc dân, vậy đó là khoản tiền khổng lồ. Có vẻ là chính phủ đã vay nó bên ngoài thị trường bằng cách phát hành công trái đặc biệt cho một người mua mình chọn trước, nhiều khả năng là Ngân hàng Kinh tế Quốc gia BGK – ông giải thích.
Bán riêng (private placement) cho BGK
Thông tấn xã Ba Lan PAP giải thích là trong bốn lần đấu thầu cho đến nay Ngân hàng Quốc gia Ba Lan NBP đã thu mua các công trái trị giá gần 50 tỷ zł. Trong đó 36,2 tỷ zł cho các xê-ri DS1029 (20,7 tỷ zł), WS0428 (5,2 tỷ zł) và DS0725 (10,4 tỷ zł).
Theo các số liệu có thể xem công bố hồi cuối tháng hai cho thấy các nhà đầu tư trong nước đã sở hữu DS1029 có giá trị 11,9 tỷ zł, WS0428 có giá trị 12,2 tỷ zł và DS0725 có giá trị 15 tỷ zł. Từ đầu tháng ba Bộ Tài chính đã không phát hành bán đấu thầu hay trao đổi cho các xê-ri WS0428 và DS0725.
Trong hai lần đấu thầu công bố trong tháng ba và tháng tư chính phủ đã bán các công trái xê-ri DS1029 giá trị 3,1 tỷ zł, và trong khuôn khổ bán riêng (private placement), tức không qua đấu thầu, bán trực tiếp cho các nhà đầu tư tự chọn, chính các công trái đó số tiền là 5 tỷ zł và thêm vào đó là xê-ri DS0726 giá 5 tỷ zł. Hôm 26/03/2020 bộ tài chính công nhận cho BGK quyền mua các công trái xê-ri DS0726 và DS1029 không qua đấu thầu.
Thế còn việc cân bằng ngân sách thì sao?
Đáng sợ nếu nghĩ, điều gì sẽ xảy ra khi chính phủ tự cho mình quyền và chơi quả tất tay (poszedł na całość) trong việc lập ngân sách và còn nợ thêm nữa so với hiện nay. Vâng, tôi biết, hoàn toàn đã không được tốt ví dụ như ở Czech, nhưng hãy tin tôi, cũng có thể sẽ còn tệ hơn nữa.
Dù sao mới vài tháng trước đây, sau khi moi tiền ở quỹ hưu OFE, chính phủ lúc ấy còn chắc là năm 2020 ta sẽ có lần đầu tiên trong lịch sử Nền Cộng hòa thứ ba (III RP) một ngân sách không thâm hụt và kết thúc nợ nần. Bây giờ hóa ra là có thể viết vào biên niên sử về thâm hụt kỷ lục trong tài chính quốc gia. Thật là mỉa mai (ironia)… Chả lạ gì là chính phủ không muốn khoe việc này.