Bộ Quốc phòng Ukraine đã tuyên bố rằng các thành viên của Tập đoàn Wagner - đội quân tư nhân ẩn danh của Nga, đang tham chiến ở đất nước này, cùng với các lực lượng của Nga trong suốt ba tuần qua. Trong một bài đăng trên Facebook vào tuần này, Bộ Quốc phòng đã chia sẻ một bài với tiêu đề "Những tên lính đánh thuê đã chết trên lãnh thổ của Ukraine", cùng với hình ảnh một con chó được cho là của một lính đánh thuê Wagner.
Các báo cáo về “đội quân tư nhân” ở Ukraine đã được Bộ Quốc phòng Anh giúp sáng tỏ. Bộ Quốc phòng Anh cho biết Nga đã đưa binh sĩ Wagner đến giúp các lực lượng quân đội của Điện Kremlin. “Nhà nước Nga gần như chắc chắn duy trì các liên kết với các công ty quân sự tư nhân của Nga, bất chấp những lời từ chối liên tục”. Tờ Times của Anh ngày 28/2 cho rằng hơn 400 lính đánh thuê của nhóm này đã được triển khai để ám sát Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Ukraine tuyên bố rằng tính đến ngày 9 tháng 3, Zelensky đã sống sót sau ít nhất 12 vụ ám sát - hai trong số đó được cho là do Nhóm Wagner dàn dựng.
Tập đoàn Wagner là gì?
Theo các nhà nghiên cứu, không có doanh nghiệp nào được đăng ký với tên Wagner, vì vậy rất có thể nó thuộc mạng lưới các doanh nghiệp hoặc nhóm lính đánh thuê đã được cấp quyền sở hữu. Sorcha MacLeod, người điều hành nhóm làm việc của Liên Hợp Quốc về việc sử dụng lính đánh thuê, nói với tờ Economist: “Từ góc độ pháp lý, Wagner không tồn tại”.
Tuy nhiên, Candace Rondeaux, một thành viên cấp cao tại Trung tâm Tương lai Chiến tranh, giải thích với tạp chí Foreign Policy rằng " Tập đoàn Wagner được cho là có ít nhất 6.000 nhân viên và đã đăng ký tại Argentina, với các văn phòng ở Hồng Kông và St.Petersburg, Nga.
(Một nhóm các chiến binh Nga, được cho là lính đánh thuê, hoạt động trên chiến trường Syria)
Đội lính tư nhân của Wagner được cho là đội quân đánh thuê hiệu quả nhất thế giới và có mối liên hệ chặt chẽ với Điện Kremlin. Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), một tổ chức tư vấn có trụ sở tại Washington D.C. thì “Việc quản lý và hoạt động của Wagner gắn bó chặt chẽ với quân đội Nga và cộng đồng tình báo của họ”.
Wagner đã bị cáo buộc đóng vai trò là cánh tay vô hình của Tổng thống Nga Vladimir Putin tại các quốc gia trên thế giới, cho phép Điện Kremlin “phủ nhận chính đáng” vào các can dự. Nhóm này được cho là đang hoạt động ở Ukraine, Syria, Sudan, Venezuela và Cộng hòa Trung Phi. Wagner đã bị cáo buộc phạm tội ác chiến tranh cũng như tạo ra các “trang trại troll”, can thiệp vào các quy trình bầu cử và nền dân chủ phương Tây.
Một báo cáo của Amnesty International tường thuật rằng Wagner nhờ vào mối quan hệ chặt chẽ với người đứng đầu điện Kremlin đã “xây dựng một đế chế viễn thông và truyền thông, mà FBI từng cáo buộc năm 2016 là đã gây ảnh hưởng đến cuộc bầu cử tổng thống Mỹ theo hướng có lợi cho Donald Trump”.
Theo một nguồn tin khác của Liên minh châu Âu, nhóm Wagner được thành lập bởi Dmitry Utkin. Cựu sĩ quan tình báo quân đội Nga, người từng phục vụ trong cả hai cuộc chiến tranh ở Chechnya, được cho là đã đặt tên nhóm theo tên nhà soạn nhạc yêu thích của Adolf Hitler, Richard Wagner. Một giả thuyết khác từ CSIS nói rằng công ty được Utkin đặt ra - “Vagner” (một cái tên được đặt làm định danh duy nhất cho thông tin liên lạc quân sự).
Mặc dù không thể xác minh rằng Utkin đã tạo ra Wagner, nhưng CSIS cho biết ông ta đã tham gia vào các hoạt động của Nga ở Ukraine từ năm 2014. Mối liên hệ chặt chẽ của ông với Điện Kremlin được công khai khi một hình ảnh của ông xuất hiện tại một buổi tiệc chiêu đãi ở Moscow. Các báo cáo cho rằng Utkin đã tham dự buổi lễ, nơi ông được trao Huân chương Dũng cảm vì đã phục vụ ở Ukraine. Nhóm Wagner được yêu cầu tham gia cuộc tấn công Ukraine trong quá trình sáp nhập Crimea. Trong nhiều năm, Wagner cũng đã bị cáo buộc tham chiến tại hai vùng tranh chấp ở miền đông Ukraine (Luhansk và Donetsk) - các khu vực thân Nga đã tuyên bố độc lập.
Tập đoàn Wagner được cho là thuộc sở hữu của Yevgeny Prigozhin, nhà tài phiệt và là bạn thân của Tổng thống Nga, còn được gọi là “đầu bếp của Putin”. Prigozhin bị FBI truy nã vì bị cáo buộc tham gia vào “trang trại troll” khét tiếng với mục tiêu can thiệp vào cuộc bầu cử năm 2016 của Hoa Kỳ. Prigozhin đã bị cả Hoa Kỳ và EU đưa vào danh sách trừng phạt vì thực hiện các chiến dịch cung cấp thông tin sai lệch để hỗ trợ Nga xâm lược Ukraine. Trước đó ông ta đã phủ nhận bất kỳ mối liên hệ nào với Wagner.
Đội lính đánh thuê Wagner được biết đến với những hành vi tàn ác của họ trong nhiều cuộc xung đột trên khắp các lục địa, bao gồm cả cuộc chiến ở Syria. Vào tháng 3 năm 2021, một người đàn ông Syria đã đệ đơn kiện Nhóm Wagner đã phạm tội ác chiến tranh. Đơn kiện dựa trên một video được đăng trực tuyến vào năm 2017 với hình ảnh một người đàn ông không vũ trang bị những người đàn ông nói tiếng Nga trong quân phục thẩm vấn, đánh đập, tra tấn, chặt đầu và cuối cùng bị thiêu xác.
Năm ngoái, các chuyên gia của Liên Hợp Quốc cho biết Wagner đã vi phạm nhân quyền ở Cộng hòa Trung Phi trong khi chiến đấu bên cạnh lực lượng chính phủ. Các vi phạm bị cáo buộc bao gồm hành quyết hàng loạt người và tra tấn trong khi thẩm vấn.
EU cũng đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 8 người có liên hệ với nhóm này, trong đó có Utkin và 3 công ty năng lượng có liên quan đến nhóm này ở Syria. Lệnh trừng phạt của EU tuyên bố: “Tập đoàn Wagner đã tuyển dụng, đào tạo và cử các đặc nhiệm quân sự tư nhân đến các khu vực xung đột trên khắp thế giới để gây ra bạo lực, cướp tài nguyên thiên nhiên và đe dọa dân thường, đã vi phạm luật pháp quốc tế, bao gồm cả luật nhân quyền quốc tế”. Theo đài RFI, “Đây là một tập đoàn quân sự tư nhân của Nga, chuyên cung cấp các dịch vụ an ninh, bảo vệ những địa điểm nhậy cảm, cung cấp các cận vệ cho các nhân vật cao cấp và các dịch vụ đào tạo quân đội”. Lính đánh thuê của tập đoàn này nổi tiếng về sự can dự của họ tại những mặt trận như Libya, Syria và Mozambic.
Xuân Nguyên
(Nguồn: https://news.yahoo.com/what-is-the-wagner-group-and-are-they-in-ukraine-163313813.html