Zdziwiły się, zaśmiały nawet strony obie:
Przez szacunek, należny duchownej osobie,
Nie śmiano łajać mnicha; a po takiej probie
Nikt też nie miał ochoty zaczynać z nim zwadę,
Zaś kwestarz Robak, skoro uciszył gromadę,
Widać było, że wcale tryumfu nie szukał,
Ani groził kłótnikom więcej, ani fukał;
Tylko poprawił kaptur, i ręce za pasem
Zatknąwszy, wyszedł cicho z pokoju.
Tymczasem
Podkomorzy i Sędzia między dwiema strony
Plac zajęli. Pan Wojski, jakby przebudzony
Z głębokiego dumania, w środku się postawił,
Wąsy siwe pokręcił, kapoty poprawił,
Iskrzyły mu się oczy (zawżdy postrzegano
Ten blask niezwykły, kiedy o łowach gadano),
Obiegał zgromadzenie ognistą źrenicą
I gdzie szmer jeszcze słyszał, jak ksiądz kropielnicą,
Tam uciszając machał swą placką ze skóry;
Wreszcie podniosłszy trzonek z powagą do góry
Jak laskę marszałkowską, nakazał milczenie.
"Uciszcie się! powtarzał, miejcie też baczenie,
Wy, co jesteście pierwsi myśliwi w powiecie,
Z gorszącej kłótni waszej co będzie? czy wiecie?
Oto młodzież, na której Ojczyzny nadzieje,
Która ma wsławiać nasze ostępy i knieje,
Która, niestety, i tak zaniedbuje łowy,
Może do ich wzgardzenia weźmie pochop nowy!
Widząc, że ci, co innym mają dać przykłady,
Z łowów przynoszą tylko poswarki i zwady.
Miejcie też wzgląd powinny dla mych włosów siwych;
Bo znałem większych dawniej niźli wy myśliwych,
A sądziłem ich nieraz sądem polubownym.
Któż był w lasach litewskich Rejtanowi równym?
Czy obławę zaciągnąć, czy spotkać się z źwierzem,
Kto z Białopiotrowiczem porówna się Jerzym?
Gdzie jest dziś taki strzelec jak szlachcic Żegota,
Co kulą z pistoletu w biegu trafiał kota?
Terajewicza znałem, co idąc na dziki
Nie brał nigdy innego oręża prócz piki!
Budrewicza, co chodził z niedźwiedziem w zapasy:
Takich mężów widziały niegdyś nasze lasy!
Jeśli do sporu przyszło, jakże spór godzili?
Oto obrali sędziów i zakład stawili.
Ogiński sto włók lasu raz przegrał o wilka,
Niesiołowskiemu borsuk kosztował wsi kilka!
I wy, Panowie, pójdźcie za starych przykładem
I rozstrzygnijcie spór wasz choć mniejszym zakładem.
Słowo wiatr, w sporach słownych nigdy nie masz końca
Szkoda ust dłużej suszyć kłótnią o zająca;
Więc polubownych sędziów najpierwej obierzcie,
A co wyrzeką, temu sumiennie zawierzcie.
Ja uproszę Sędziego, ażeby nie bronił
Dojeżdżaczowi, choćby po pszenicy gonił;
I tuszę, że tę łaskę otrzymam od Pana".
To wyrzekłszy, Sędziego ścisnął za kolana.
"Konia, zawołał Rejent, stawię konia z rzędem
I opiszę się jeszcze przed ziemskim urzędem,
Iż ten pierścień sędziemu w salarijum złożę".
"Ja, rzekł Asesor, stawię me złote obroże,
Jaszczurem wykładane, z kółkami ze złota,
I smycz tkany jedwabny, którego robota
Równie cudna jak kamień, co się na nim świeci.
Chciałem ten sprzęt zostawić w dziedzictwie dla dzieci,
Jeślibym się ożenił: ten sprzęt mnie darował
Książę Dominik, kiedym z nim razem polował
I z marszałkiem Sanguszką księciem, z jenerałem
Mejenem, i gdy wszystkich na charty wyzwałem.
Tam, bezprzykładną w dziejach polowania sztuką,
Uszczułem sześć zajęcy pojedyńczą suką.
Polowaliśmy wtenczas na Kupiskim błoniu;
Książę Radziwiłł nie mógł dosiedzieć na koniu;
Zsiadł, i objąwszy sławną mą charcicę Kanię,
Trzykroć jej w samą głowę dał pocałowanie,
A potem trzykroć ręką klasnąwszy po pysku,
Rzekł: "Mianuję cię odtąd Księżną na Kupisku".-
Tak Napoleon daje wodzom swoim księstwa
Od miejsc, na których wielkie odnieśli zwycięstwa".
Telimena, znudzona zbyt długimi swary,
Chciała wyjść na dziedziniec, lecz szukała pary;
Wzięła koszyczek z kołka: "Panowie, jak widzę,
Chcecie zostać w pokoju, ja idę na rydze;
Kto łaska, proszę za mną" - rzekła, koło głowy
Obwijając czerwony szal kaszemirowy;
Córeczkę Podkomorstwa wzięła w jedną rękę,
A drugą podchyliła do kostek sukienkę;
Tadeusz milczkiem za nią na grzyby pośpieszył.
Zamiar przechadzki bardzo Sędziego ucieszył,
Widział sposób rozjęcia krzykliwego sporu,
A więc krzyknął: "Panowie, po grzyby do boru!
Kto z najpiękniejszym rydzem do stołu przybędzie,
Ten obok najpiękniejszej panienki usiędzie;
Sam ją sobie wybierze. Jeśli znajdzie dama,
Najpiękniejszego chłopca weźmie sobie sama".
Chàng Tadeush (tiếp theo – 25)
Hai bên đều ngạc nhiên, thậm chí nén bật cườiDo kính trọng người tu hành, không ai động vào cha cốChả lẽ sau chuyện vừa rồi lại còn cùng Cha gây gổ!
Thầy lạc quyên Robak dù làm đám đông hết ồn àoCũng chẳng thích say sưa với chiến thắng chút nàoChẳng doạ thêm hai kẻ cãi nhau hoặc tỏ ra vênh váoChỉ sửa lại mũ trùm đầu, đặt tay sau lưng áoThắt lại dây lưng và lặng lẽ rời phòngĐiền thổ và Thẩm phán ở lại trông chừngTổng quản đang tỉnh thức từ những nghĩ suy sâu thẳmQuyết tâm đứng giữa không tham gia chiến trậnLão xoắn bộ râu dê, sửa áo ca-pốt trên người Rực cháy long lanh ánh mắt sáng ngời(Khi nói về săn bắn người ta luôn nhìn thấy Ánh mắt đặc biệt của lão bốc cháy lên như vậy)Lão nhìn khắp lượt bằng con mắt say mồiVà nếu ở đâu còn nghe tiếng thì thầm của aiThì giống như cha đạo với bình nước thánhLão phe phẩy vỉ ruồi như để truyền mệnh lệnhCuối cùng, trịnh trọng nâng cán vỉ cao lên Như nâng quyền trượng một chủ soái uy phongLão ra hiệu muốn mọi người im lặng.
Sau đó lão mới bắt đầu cao giọng-„Hỡi các vị, những người đi săn giỏi nhất huyện nhàTừ trò cãi cọ nhục nhã này, điều gì sẽ xảy ra?
Đó là lớp thanh niên Tổ quốc đang trông đợiLớp thanh niên có thể làm vinh danh sông núi Vốn chẳng quan tâm gì việc săn bắn như cha ôngSẽ có thể miệt thị việc này. Và thật đau lòngBiết đâu chẳng nảy sinh những ham thích mớiKhi thấy lớp người họ đáng noi gương học hỏiChỉ từ việc săn bắn đem về toàn chuyện lôi thôiCác vị hãy nể tình hai thứ tóc trên đầu tôiTôi trước đây từng gặp nhiều người săn nổi tiếngVà hoà giải giữa họ biết bao nhiêu vụ kiệnTrong những cánh rừng Litva có ai giỏi hơn Reytan?
Về kinh nghiệm nên dùng cách gì đối với thú sănAi sánh bằng Yerzy Bialopiotrovich?
Về việc nên bao vây hay cứ lao vào đíchỞ đâu bây giờ tìm ra được tay súng tài ba Giống như ngài quý tộc ZegotaTừng dùng súng lục bắn trúng thỏ non đang chạy?
Hay ông Teraievich chỉ mang theo ngọn giáo bằng cây gậy Không dùng bất cứ vũ khí gì khi săn lợn rừngBudrevich, người mang cả gấu đi dự phòngNhững cánh rừng xứ ta tự thời xưa ấyĐã chứng kiến những con người như vậyNếu phải tranh cãi thì giải quyết thế nào?
Thì đây, họ chọn trọng tài và đánh cược với nhauÔng Oginski có lần chỉ vì một con chó sóiĐã thua cả trăm vloka [1] rừng không hề tiếc nuốiCòn Niesiolovski vì con lửng thua mất cả mấy làngVà các vị, các vị hãy nhìn họ để noi gươngHãy giải quyết tranh cãi bằng đánh cược, dẫu là cược nhỏChứ lời nói gió bay, tranh cãi suông chẳng mang gì lại cảTiếc cho cặp môi khô khát chẳng ra saoChỉ một con thỏ thôi mà lúc nào cũng cãi vã nhauVậy các vị hãy thoả thuận chọn trọng tài trước hếtVà thành tâm chấp nhận khi họ đưa ra phán quyếtTôi cúi xin Thẩm phán đừng ra lệnh cấm aiKhi cần truy đuổi thú trên ruộng lúa nay mai”Tin rằng mình hẳn nhận được ân huệ đóLão bắt chặt tay Thẩm phán sau lời tuyên bố nọ.
-“Một con ngựa, tôi cược con ngựa với bộ yên cươngViên Công chứng lên tiếng hết sức hùng hồnVà sẽ ký giấy cam kết ở sở Điền thổChiếc nhẫn này xin để lại trọng tài làm căn cứ”-“Còn tôi, Trợ tá nói, một chiếc vòng cổ chó bằng vàngKhắc nổi hình kỳ đà, với khoá cũng bằng vàng Và cả dây dắt bằng tơ tằm, mà công phu làm nóCũng đáng giá bằng viên đá quý long lanh trên đóTôi định để vật này làm tài sản thừa kế cho conNếu như sau này làm lễ thành hônVật này là do hoàng thân Dominik tặng làm kỷ niệmKhi tôi với Ngài [2] và nguyên soái Sanguska kính mếnCũng như với tướng Meyen [3] cùng nhau đi sănChó của tôi đã vượt lên trên tất cả rất nhanhTại đó, nó đã làm nên một kỳ công nghệ thuậtKhông lặp lại bao giờ trong lịch trình săn bắtLà, chỉ một con chó cái đơn phươngĐã đuổi bắt được sáu con thỏ trên thảo nguyênChúng tôi săn ở đồng cỏ Kupiski lúc ấyHoàng thân Dominik không thể ngồi yên trên ngựa khi nhìn thấyĐã nhảy xuống ôm con Kania nổi tiếng của tôiBa lần hôn đầu nó rồi vỗ vào mõm nó một hồiTừ nay ta phong ngươi là nữ hoàng xứ Kupiski, Ngài nóiNhư Napoléon thưởng tướng lĩnh những vùng đất mới Tính từ nơi họ giành được chiến công”.
Telimena chán ngấy những lời nói dài dòngMuốn đi ra nhưng đang tìm người cùng cặpNàng cầm chiếc làn treo trên giá gỗ đứng chờ một lúc-“Thưa các ngài, có lẽ mọi người định ở lại trong phòngCòn tôi muốn hái nấm.
Xin cám ơn nếu ai đó đi cùng”Nói rồi cuốn quanh đầu chiếc khăn màu đỏNàng chìa tay dắt theo con gái quan Điền thổCòn tay kia cúi xuống vuốt váy đến tận mắt cá chânTadeush vội vã lặng im theo nàng bước ra sân.
Ý định đi dạo làm Thẩm phán hài lòng hết sứcĐể giải quyết vụ cãi nhau, hành động này là thiết thựcVì thế, ông kêu lên hưởng ứng tức thì-“Ai thích hái nấm trong rừng, xin hãy cùng điAi mang về bữa ăn cây nấm nào đẹp nhấtSẽ được phép ngồi cạnh cô nàng tuyệt sắcDĩ nhiên do anh ta tự chọn cho mình Còn nếu phái đẹp tìm được nấm mang đến bếp ănCũng tự chọn cho mình một chàng trai đẹp nhất”.
[1]vłoka – đơn vị diện tích cổ của Ba Lan, 1 vłoka = 16,8 ha (ND).
[2]Hoàng thân Dominik Radziwiłł, người rất mê săn bắn. Ông đã di cư sang Công quốc Vácsava và dùng tiền riêng xây dựng cả một trung đoàn kỵ binh do mình trực tiếp chỉ huy. Ông mất tại Pháp. Sau khi Người qua đời cả một trận tuyến chiến đấu dũng mãnh của các hoàng thân ở Ołyka và Niesvieze cũng tàn lụi theo, đó là những con người vĩ đại nhất của Ba Lan và cả châu Âu.
[3]Mejen là vị tướng quân nổi tiếng trong cuộc chiến tranh dân tộc đứng sau Kościuszko. Cho đến nay ở Wilno vẫn còn tồn tại những đường hầm mang tên Mejen.