KSIĘGA TRZECIA
UMIZGI
Treść: Wyprawa Hrabi na sad - Tajemnicza nimfa gęsi pasie - Podobieństwo grzybobrania do przechadzki cieniów elizejskich - Gatunki grzybów - Telimena w Świątyni dumania - Narady tyczące się postanowienia Tadeusza - Hrabia pejzażysta - Tadeusza uwagi malarskie nad drzewami i obłokami - Hrabiego myśli o sztuce - Dzwon - Bilecik - Niedźwiedź, Mospanie!
Hrabia wracał do siebie, lecz konia wstrzymywał,Głową coraz w tył kręcił, w ogród się wpatrywał;
I raz mu się zdawało, że znowu z okienkaBłysnęła tajemnicza bieluchna sukienkaI coś lekkiego znowu upadło z wysoka,I przeleciawszy cały ogród w mgnieniu oka,Pomiędzy zielonymi świeciło ogórki:
Jako promień słoneczny, wykradłszy się z chmurki,Kiedy śród roli padnie na krzemienia skibęLub śród zielonej łąki w drobną wody szybę.
Hrabia zsiadł z konia, sługi odprawił do domu,A sam ku ogrodowi ruszył po kryjomu;
Dobiegł wkrótce parkanu, znalazł w nim otworyI wcisnął się po cichu jak wilk do obory;
Nieszczęściem, trącił krzaki suchego agrestu.
Ogrodniczka, jak gdyby zlękła się szelestu,Oglądała się wkoło, lecz nic nie spostrzegła;
Przecież ku drugiej stronie ogrodu pobiegła.
A Hrabia bokiem, między wielkie końskie szczawie,Między liście łopuchu, na rękach, po trawie,Skacząc jak żaba, cicho, przyczołgał się blisko,Wytknął głowę - i ujrzał cudne widowisko.
W tej części sadu rosły tu i ówdzie wiśnie,Śród nich zboże, w gatunkach zmieszanych umyślnie:
Pszenica, kukuruza, bob, jęczmień wąsaty,Proso, groszek, a nawet krzewiny i kwiaty.
Domowemu to ptastwu taki ochmistrzyniWymyśliła ogródek: sławna gospodyni.
Zwała się Kokosznicka, z domu Jendykowi-czówna; jej wynalazek epokę stanowiW domowym gospodarstwie; dziś powszechnie znany,Lecz w owych czasach jeszcze za nowość podany,Przyjęty pod sekretem od niewielu osób,Nim go wydał kalendarz, pod tytułem: SposóbNa jastrzębie i kanie, albo nowy środekWychowywania drobiu - był to ów ogrodek.
Jakoż zaledwie kogut, co odprawia warty,Stanie i nieruchomie dzierżąc dziob zadarty,I głowę grzebieniastą pochyliwszy bokiem,Aby tym łacniej w niebo mógł celować okiem,Dostrzeże wiszącego jastrzębia śród chmury,Krzyknie - zaraz w ten ogród chowają się kury,Nawet gęsi i pawie, i w nagłym przestrachuGołębie, gdy nie mogą schronić się na dachu.
Teraz w niebie żadnego nie widziano wroga,Tylko skwarzyła słońca letniego pożoga,Od niej ptaki w zbożowym ukryły się lasku;
Tamte leżą w murawie, te kąpią się w piasku.
Śród ptaszych głów sterczały główki ludzkie małe,Odkryte; włosy na nich krótkie, jak len białe;
Szyje nagie do ramion; a pomiędzy niemiDziewczyna głową wyższa, z włosami dłuższemi;
Tuż za dziećmi paw siedział i piór swych obręczeSzeroko rozprzestrzenił w różnofarbną tęczę,Na której główki białe, jak na tle obrazku,Rzucone w ciemny błękit, nabierały blasku,Obrysowane wkoło kręgiem pawich oczuJak wiankiem gwiazd, świeciły w zbożu jak w przezroczu,Pomiędzy kukuruzy złocistymi laskiI angielską trawicą posrebrzaną w paski,I szczyrem koralowym, i zielonym ślazem,Których kształty i barwy mieszały się razemNiby krata ze srebra i złota pleciona,A powiewna od wiatru jak lekka zasłona.
Nad gęstwą różnofarbnych kłosów i badylówWisiała jak baldakim jasna mgła motylówZwanych babkami, których poczwórne skrzydełka,Lekkie jak pajęczyna, przejrzyste jak szkiełka,Gdy w powietrzu zawisną, zaledwo widome,I chociaż brzęczą, myślisz, że są nieruchome.
Chàng Tadeush (tiếp theo – 26) Quyển III TÁN TỈNH VE VÃN Nội dung: Cuộc thám hiểm của Bá tước tại vườn cây. Nữ thần bí hiểm đi chăn ngỗng. Sự giống nhau giữa việc hái nấm và dạo mát trong rừng Elizabet. Các loại nấm. Telimena trong đền Suy ngẫm. Thảo luận về quyết định liên quan tới Tadeush. Bá tước - hoạ sĩ vẽ tranh phong cảnh. Ý kiến của Tadeush về việc vẽ cây cối và trời mây. Suy nghĩ của Bá tước về nghệ thuật. Tiếng chuông. Chiếc chìa khóa. Gấu, ông chủ khả kính ơi!
Bá tước đi về, thỉnh thoảng lại dừng cương ngựa Chốc chốc ngoảnh đầu ngó vào vườn câyHình như tà áo trắng nào thoáng hiện đâu đâyRồi có gì rất nhẹ từ trên cao rớt xuốngTrong chớp mắt quanh vườn cây bay lượnChiếu sáng lung linh những trái dưa chuột nõn nàGiống khi ánh mặt trời từ trong mây ló raLàm những chóp đá trên đồng óng a óng ánhVà những hạt sương trên lá cỏ long lanh loé sáng.
Bá tước xuống ngựa, người hầu dắt về ngayCòn tự Ngài bí mật trở lại phía vườn câyDò dẫm hàng rào, khi tìm được lỗ hổng vừa đủ lớnNgài lặng lẽ lẻn vào như sói vào chuồng lợnChỉ không may chạm phải bụi lý gai khôCô gái làm vườn có vẻ sợ tiếng sột soạt vừa ngheNhìn xung quanh song không thấy gì đáng ngạiDo cô chạy về phía đối diện chỗ phát ra tiếng ấyCòn Bá tước lại đang ở cạnh hàng ràoGiữa hai cây chua me lớn cùng cành lá vươn cao Ngài lần đi bằng cả hai tay trên mặt đấtLặng lẽ đến gần, đôi khi nhảy như chú ếchKhi thò đầu ra đã thấy một cảnh tượng tuyệt vời.
Phía bên này vườn, vài cây anh đào lẻ loiXen giữa chúng người ta trồng nhiều loài ngũ cốcLúa mỳ trắng, đậu tằm, đậu Hà Lan, lúa mạch Ngô, kê, thậm chí cả bụi gai và các giống hoaMảnh vườn xum xuê này do chính bà bếp nghĩ raChuyên dành cho các loại gia cầm trại ấp Bà là Kokosnitska, con gái nhà YendykovichNgười nội trợ nổi tiếng cả xã lẫn vùng xung quanhSáng kiến ấy một thời nổi danh với kinh tế gia đìnhNgày nay ai cũng trồng song thời đó còn là mới lạChỉ một số ít nhà thân quen được người ta truyền báĐến sau mới in thành sách có nhan đề rất kêu
Một phương pháp chống lại kền kền và diều hâu
Hay là cách thức mới bảo toàn đàn gia cầm hiệu nghiệm Phương pháp đó chính ở mảnh vườn mà ta chứng kiến.
Chỉ cần một chú gà trống đứng canh chừng Hếch mỏ, nghiêng mào dõi lên không trungKhi phát hiện kền kền treo mình giữa đám mây ngó xuốngThì gáy lên để đàn gà kịp chạy vào vườn trốnThậm chí cả ngỗng với chim công, trong khi bối rối bất ngờCả bồ câu, khi không kịp về trốn dưới mái nhà Cũng vào nấp trong mảnh vườn nhỏ đó.
Lúc này, trên cao không thấy kẻ thù nào dòm ngóChỉ có bánh xe lửa trời hè rực cháy chói changLũ chim trốn nóng náu trong thảm lúa chín vàngCon nằm phơi trên đất, con ngụp mình trong cát.
Giữa lố nhố đầu chim lại nổi lên những đầu trẻ em lẩn khuấtKhông mũ nón, tóc ngắn sáng màu như sợi lanhCổ trần đến bả vai, áo sống phong phanhMột cô gái cao, tóc dài, nổi lên ở giữaPhía sau đám trẻ có chú công, cánh dang như múa Và xoè rộng vành đuôi nan quạt của mình Giống chiếc cầu vồng sặc sỡ lung linhĐiểm những chấm nhỏ trắng như hàng cúcNổi bật lên giữa nền biếc xanh ngọc lụcNhững chấm trắng quanh mắt công như chùm sao đêm Trên màu pha lê đồng lúa chín dịu êm Là rừng ngô vàng, thảm cỏ xanh, khắc đậm các thân cây sọc bạcNhững thân cây đẹp tựa san hô lá cành xao xác Hoà nhập vào nhau, đan xen cả màu sắc, dáng hìnhNhư chấn song bện từ bạc và vàng Và lay động như tấm mành khi gặp làn gió nhẹ.
Trên tấm thảm muôn màu của cánh đồng như thếĐàn bướm trắng như bức màn lơ lửng treo Đàn bướm nhẹ như sương, cặp cánh tơ trong veoGiữa không trung, phải tinh mắt mới nhìn thấy đượcVà dù đang rung rinh, bạn sẽ tưởng rằng chúng không nhúc nhích.