Ông Paweł
Wojtunik, cựu cảnh sát, cựu nhân viên Cảnh sát Điều
tra Trung ương (CBŚ) và cựu sếp của Văn phòng Trung ương
chống tham nhũng (CBA) trên trang Twitter thông báo là cùng
với vợ, một cưu nhân viên Cơ quan An ninh Quốc gia (ABW)
sẽ mở cửa hàng bánh kẹo Dulcinella ở Vác-sa-va. “- Tôi
sẽ đứng canh cửa, sẽ bảo đảm để không có ai áp
dụng phân biệt đối xử hay viện dẫn lương tâm ở chỗ
chúng tôi – ông viết với một giọng diễu cợt và bổ
sung là nó liên quan cả tới “ZZ” ” (tức ông Zbigniew
Ziobro, Bộ trưởng và Chánh công tố - biên tập viên).
Ai không theo
dõi con đường công danh của gia đình ông Wojtunik sau khi
đảng PiS lên cầm quyền thì cho là vợ chồng ông này đã
nghĩ ra công việc cho cuộc sống về hưu thêm vui vẻ. Họ
lầm to – câu chuyện về cửa hàng bánh kẹo là một ví
dụ rõ ràng về sự yếu kém của một nhà nước, họ
trừng phạt những người làm việc trong các cơ quan điều
tra vì họ đã làm việc cho Tổ quốc trong thời chính
quyền trước. Nếu họ lập công danh ở thời đấy thì
họ là người của “chính quyền kia” và là những
người có hại. Mà ông Wojtunik ở trong hệ thống cũ bị
tẩy chay này đã được đối xử theo cách đặc biệt –
sau khi vào năm 2015 ông bị buộc xin thôi việc thì nhiều
lần ông đã nhắc lại là không có cơ hội làm việc ở
trong nước. Vậy ông đã làm chuyên gia về vấn đề hối
lộ trong Liên minh Châu Âu ở Mon-đa-vi, và “cũng chính
vì ông” mà vợ ông cũng mất việc ở ABW. Không may,
thật không có chút gì làm điệu bộ gì ở đây cả, gia
đình ông bà Wojtunik không phải là trường hợp cá biệt
gì ở Ba Lan.
Các ví dụ như
vậy có rất nhiều. Khi luật về chống những người đã
tham gia các cơ quan an ninh thời cộng sản (dezubekizacja)
đến với ông Andrzej G. (cấp thiếu tướng), cựu phó
giám đốc Văn phòng Bảo vệ chính phủ (BOR) phụ trách
các hoạt động bảo vệ thì ông này đã từ chối không
nhận mức lương hưu thấp. Ông đi học lái xe buýt và
bắt đầu lái xe đêm ở Vác-sa-va với mức lương 2 nghìn
zloty. Giám đốc CBŚ vùng Bắc Ba Lan, cựu chánh cẩm vùng
Mazowsze đi làm kiếm thên tiền ở Uber. Một giám đốc
cảnh sát huyện khác, chuyên gia về bảo vệ, sau khi rời
nhiệm sở đã mở hãng kinh doanh cá thể làm dịch vụ
bảo vệ cho các công sở. Sau nửa năm, do không có ai đặt
việc mặc dù ông có mối quan hệ rộng bèn đi lái xe
tải, chở gạch vụn để kiếm 100 zloty mỗi ngày. Tại
sao ông ta không thành công trên thương trường, dù rằng
có đầy kinh nghiệm? Ông nghe được người ta nói là
“không có ai muốn có vấn đề khi dây dưa với mình”.
-
Ba Lan quá
nhanh chóng và dễ dàng loại các nhân viên đang ở độ
tuổi đỉnh cao của hoạt động, những người giàu kiến
thức và kinh nghiệm. Trong khi trước đó phải bỏ ra các
khoản tiền lớn để đào tạo họ. Rõ ràng là nước
ta giầu quá – ông Mariusz Sokolowski , cựu phát ngôn viên
của Chánh cảnh sát Ba lan nói một cách hài hước. Ông
này khi ra “dân sự” đã mở một hãng trong đó có làm
PR (Public Relation).
Theo ước tính
của tướng Marian Janicki (sếp Văn phòng Bảo vệ chính
phủ BOR vào các năm 2007-2013) mà đảng PiS không thể tha
thứ tội đã không bảo vệ được ông Kaczyński ở
Smoleńsk thì khoảng 80 đến 90% các nhân viên BOR sau khi
rời nhiệm sở đã không tìm được các công việc tốt,
ngay cả làm trong khối tư nhân, những người sợ bị các
cuộc kiểm tra đủ các loại của các cơ quan chính quyền
mới.
Luật về chống những người đã tham gia các cơ quan an
ninh thời cộng sản (dezubekizacja) lại làm khoét sâu tình
hình đã bi thảm vì nó động chạm đến rất nhiều nhân
viên. Tướng Janicki thay vì mức lương hưu 10000 zloty chỉ
còn được nhận 1800 zloty vì đã bắt đầu làm việc ở
BOR từ năm 1989, do vậy đã làm việc trong các tổ chức
an ninh của nước Cộng hòa Nhân dân Ba Lan. Chả quan trọng
gì việc thời gian đó chỉ có một năm rưỡi, còn toàn
bộ sự nghiệp công danh ông đã làm ở nước Ba Lan tự
do. Vậy giờ để đủ chi tiêu hàng tháng, ông đang đi
làm ở một hãng cấp-thoát nước ở Krakow.
Ở nhiều nước,
các nhân viên an ninh, nhất là những người đã ở cương
vị lãnh đạo, sau khi rời nhiệm sở thường được giữ
lại lập tức ở đâu đó để họ không lọt “vào các
chỗ không móng muốn” vì các lợi ích của quốc gia.
Ông Sokolowski cho ví dụ như nước Mỹ, họ có riêng các
công việc dân sự mà chỉ các nhân viên an ninh cũ mới
có quyền nộp đơn. – Khi cho họ việc làm, nhà nước
tự bảo vệ mình và các bí mật của mình. Thật là lạ
là Ba Lan không muốn học các kinh nghiệm ấy. Ông bổ
sung.
Theo ông Andrzej
Barcikowski, cựu sếp của UOP (Ủy ban Bảo vệ Quốc gia)
và ABW thì đây là vấn đề “văn hóa chính trị”. –
Không nên bãi nhiệm sếp của các cơ quan an ninh đang bảo
vệ lợi ích của quốc gia chỉ vì các lý do cá nhân.
Không tốt gì khi nhà nước đầu tư để đào tạo họ,
cho họ có các khả năng không ai có, các kiến thức, các
mối quan hệ để rồi sau một thời gian ngắn đẩy họ
ra bên lề hoàn toàn. Họ phải trở thành các chuyên gia,
các cố vấn của Tổng thống, thủ tướng. – ông
Barcikowski, người trước đây đã làm chuyên gia cho một
ngân hàng tư nhân và trong các năm gần đây làm giám đốc
ở Ngân hàng Quốc gia Ba Lan khẳng định.
Một cảnh báo
tốt nhất cho quốc gia có lẽ là câu chuyện của ông
Adam Maruszczak, cựu sếp CBŚ, người sau khi rời nhiệm sở
đã vào làm ở một hãng xăng dầu tư nhân – ông đã
làm quyền phụ trách ở đó chỉ trong vòng nửa năm, cho
dến khi ABW vào bắt các giám dốc của hãng vì tội lừa
đảo thuế VAT và rửa tiền. Ông Maruszczak thoát tội và
sau đó đã thừa nhận với báo chí về sự ngây thơ của
mình.
QV
(https://www.rp.pl/Rzecz-o-polityce/307029914-General-kierowca-autobusu-Zycie-po-odejsciu-ze-sluzby.html?fbclid=IwAR2pRNSWCndGqbTiWDD1X6R0iI-DkuVn2bW0n_tgcWDGToYu1FFKSK3_2pc)
