Bạch Dinh ngự ở số 10, đường Trần Phú, thành phố Vũng Tàu. Năm 1898, Pháp sai dân binh san phẳng pháo đài Phước Thắng và xây dựng một biệt thự làm nơi nghỉ ngơi cho viên Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer và các quan chức cao cấp. Biệt thự cao 19 m, 3 tầng, kiến trúc Pháp thế kỷ 19, tầng hầm dùng để làm kho và nấu nướng, tầng trệt dùng làm khánh tiết, tầng trên dùng là nơi nghỉ ngơi, an dưỡng.
 |
Khó có thể nhớ và kể hết những ai đã từng ngủ, nghỉ và in dấu hình vào Bạch Dinh. Người ta cho rằng, người đầu tiên phải là ngài Paull Doumer mang cả nỗi căng thẳng, buồn phiền vào buồng ngủ, không tìm được sự thanh thản ở Biệt thự trắng, bởi ngài đã nghĩ trăm phương ngàn kế mà chưa bao giờ dẹp được nghĩa quân chống Pháp. Hay vị vua yêu nước Thành Thái, bị an trí ở đây vào năm 1906-1917 đã nhiều lần đứng cô độc bên khẩu thần công cổ lỗ nhìn ra biển với nỗi đau u hoài mất Tổ quốc. Cũng có thể, trong phòng khách cổ kính mang phong cách châu Âu này, ngài Bảo Đại đang nhảy đầm với một cô bồ mắt xanh mũi lõ tóc hung. Và tất nhiên, trí tưởng tượng của tôi được đẩy đi xa tiếp với các gương mặt bí ẩn lúc tối om, lạnh lùng, lòng dạ không yên của ông Ngô Đình Diệm, Ngô Đình Nhu, hoặc lại như bắt gặp ông Nguyễn Văn Thiệu, Nguyễn Cao Kỳ và đại sứ Mỹ cùng các tướng lĩnh quân đội Ngụy ở bàn ăn, nơi tiền sảnh, cũng có thể họ đứng bên khẩu đại bác nòng hướng ra biển… đang tuyệt vọng khi chiến tranh sắp đến hồi kết thúc…
Bây giờ, Bạch Dinh được dùng làm bảo tàng trưng bày cổ vật con tàu đắm ở Hòn Cau - Côn Đảo và là danh thắng cho bất cứ người lao động nào muốn đến thăm, đến thụ hưởng không gian yên bình với kiến trúc độc đáo có một không hai ở Vũng Tàu.
Tôi đã từng lặng lẽ đứng bên 2 khẩu đại bác và 8 khẩu thần công cổ quay nòng hướng ra biển. Nghe nói, chúng là loại thần công cổ của Pháp và Italy được đúc từ thế kỷ thứ 10. Tôi chia sẻ với du khách ý nghĩ về vật đổi sao dời, về tạo hóa xoay vần: Pháo đài thành Biệt thự trắng rồi biến thành bảo tàng và danh thắng. Sẽ qua hết mọi khổ đau, mồ hôi và máu sẽ chẳng còn rơi, chỉ có ngoài kia là biển xanh thẳm mát mẻ trong lành.Vì vậy, du khách đến Bạch Dinh không chỉ để thưởng ngoạn kiến trúc Pháp mà còn để ký ức tràn về ào ạt, ngẫm nghĩ về cái nơi đã từng in dấu vân tay, hình bóng rất nhiều quan chức Mỹ và các yếu nhân trong chính quyền Ngụy ngày trước.
 |
Nắng mới tinh khôi tràn lên Bạch Dinh. Tôi có cảm giác như Biệt thự trắng được giát nắng lại càng thêm trắng, nhưng là cái màu trắng thanh thoát dịu dàng chứ không chói gắt. 8 bức tượng đá nữ bán thân xinh xắn mang gương mặt Đức Mẹ gắn trên một đường bao quanh ba mặt biệt thự bên các vòm cong mang phong cách gô-tích hài hòa, gợi đến nét thanh thoát, trang nhã. Lúc này, cảm xúc tràn đến trong lòng tôi y như một người con gái đồng trinh ngoan hiền đang trôi vào cõi Chúa sống trong an lành, không có đói khát khổ đau, chẳng có giặc giã, chiến tranh.
Lên Bạch Dinh có hai lối, một đường dành cho những ai lười nhác hoặc ít thời gian, hoặc tính hoạt, sôi động… ngồi ô tô leo đến tận bên các khẩu thần công, một lối đi bộ dành cho những người tính trầm tĩnh, sống chậm, có đủ thời gian cho một cái gì đó say mê. Tôi và nhà văn Tạ Duy Anh, nhà văn Đỗ Tiến Thụy chọn lối đi bộ dưới tán cây tỵ xanh. Nhẩn nha bước theo 146 bậc đá lát xanh, chúng tôi đi trong rừng cây của núi Lớn. Hoa đại thanh tao nở trắng xóa rắc đầy bông xuống cỏ và các bậc đá lát. Những cây tỵ thân tròn, thẳng vút, lao xao lá. Trong lành. Tĩnh mịch. Rừng phía sau và bên cạnh “Biệt thự trắng” yên tĩnh đến vô cùng.
Đến Bạch Dinh, bạn đừng quên đứng ở sân, hoặc cửa sổ tầng thượng nhìn ra biển, tầm nhìn xa bao quát được cả Bãi Trước và từ núi Lớn đến núi Nhỏ. Biển mênh mông xa rợn đến tận chân trời. Những con tàu du lịch màu trắng điểm xuyết trên nền nước xanh thẳm bao la. Gió biển thổi dịu dàng mát mẻ và mang hơi mặn nơi đầu lưỡi. Lúc ấy, bạn sẽ nhớ lại những cổ vật là các đồ: Ngà voi Phi châu dài 1,7m, mũi tên đồng, sành sứ, gốm, đất nung,… thời Khang Hy ở con tàu đắm trên vùng biển Hòn Cau, Côn Đảo được trục vớt lên đang trưng bày ở “Biệt thự trắng”. Thời gian không trôi đi mất tăm, thời gian đang hiện hữu từ dĩ vãng buồn đau đến hiện tại sáng rỡ an lành ngay ở “Biệt thự trắng” này.
Chắc chắn có dịp trở lại Vũng Tàu, tôi sẽ lại đến Bạch Dinh bởi không ai có thể cưỡng nổi sự quyến rũ, hấp dẫn lạ lùng của nó.