Vì mưu sinh hồn treo cột buồm

Nhiều trai làng đã ra đi vĩnh viễn không bao giờ quay trở lại, người còn lại sống trong cảnh đau đớn. Dù vậy, nhiều người dân Kỳ Xuân vẫn “mê” cái nghề lặn biển, vì cuộc mưu sinh.

Mấy năm gần đây, nghề lặn biển nổi lên vì tiền lương hậu hĩnh, vì thế nhiều trai tráng của xã Kỳ Xuân, huyện Kỳ Anh, Hà Tĩnh đã lũ lượt kéo nhau vào vùng biển đằng trong như: Quảng Ngãi, Bình Thuận, Nha Trang, đảo Phú Quốc… để mong cầu một ngày mai tươi sáng, thoát được cảnh nghèo để về giúp đỡ gia đình. Tuy nhiên, có những người ra đi đạt được mục đích, cũng không ít trai làng của Kỳ Xuân đã phải bỏ mạng nơi biển cả.

“Hồn…  treo cột buồm”

Chúng tôi có mặt ở xã Kỳ Xuân vào một ngày đầu hạ. Tiếp tôi là một người đàn ông đen nhẻm, tên Nguyễn Quý (52 tuổi) thôn Bắc Thắng - có thâm niên gần 20 năm làm cái nghề “ăn cơm dương gian, làm việc âm phủ”.

Anh Quý tâm sự: “Nghề này không phải ai muốn là cũng làm được, phải có sức khỏe mới chịu được mọi hoàn cảnh gian truân, nguy hiểm”.

Ông Nguyễn Quý ngày trở về để lại di chứng, vì cuộc mưu sinh bằng nghề lặn biển thuê.

Rồi anh kể, “Tui là dân lặn thuê chính cống, mặc dù chưa phải chuyên nghiệp, trang bị đồ lặn biển lại thô sơ. Có người chủ tàu còn cho bình oxy khi xuống nước nhưng như tui mấy khi được may mắn đó. Khi làm việc, mỗi người được chủ tàu phát cho một chiếc cào sắt, mang một cái vợt để đựng sò, rong biển và cấp cho một ống dài đem nối vào mũi cung cấp oxy. Để lặn được sâu và không bị nổi lên, chủ tàu phát thêm cho mỗi thợ một túi chì nặng trên 10kg buộc vào người. Cứ thế họ làm việc suốt ngày với thủy thần”.

Còn ông Nguyễn Thế Minh (55 tuổi), thôn Đại Thắng dù đã “rửa tay gác kiếm” với nghề lặn hơn 10 năm nhưng những kỷ niệm với nghề vẫn còn nguyên vẹn trong tâm trí. 

Năm 1995, thấy dân trong xã kiếm được nhiều tiền gửi về cho vợ con, ông cũng quyết ra đi kiếm sống. "Ai ngờ có làm mới biết gian nan, kiếm được đồng tiền thiên hạ đâu dễ? Có lần tôi bị chuột rút loay hoay mãi dưới mặt nước hơn 25 phút, may mắn anh em kịp thời kéo lên mà thoát chết. Giờ trông tôi khỏe mạnh thế này chứ mỗi khi trở trời là đau nhức toàn thân, chân tê buốt”, ông Minh kể lại.

Cái đáng sợ nhất của nghề lặn biển là không may bị ép nước (còn gọi là chứng bọt mạch máu) nhiều người chết oan chỉ vì ép nước, nếu may mắn kịp thời giảm áp lực thì cũng bị tàn phế về sau.

Khi đi là người - khi về là ma

Hôm chúng tôi đến, trong ngôi nhà của chị Trần Thị Châu hương khói nghi ngút. Chồng chị là anh Nguyễn Văn Nhị (41 tuổi) đã bị thủy thần bắt tội làm con ma cách đó 100 ngày. Chị Châu vẫn chưa nguôi ngoai cơn đau đớn khi mất chồng, không biết 4 đứa con của chị có vượt qua cái hoạn nạn này hay không?

Cháu Nguyễn Thị Lan Hương, 12 tuổi, con thứ 2 của anh Nguyễn Văn Nhị trước bàn thờ bố.

Chị Châu kể: “Trước khi anh mất còn gọi điện nói, hết tháng này sẽ “giải nghệ” luôn. Không ngờ…”, rồi chị khóc.

Chuyện nhiều người ở xã Kỳ Xuân đón chồng con trở về trên chiếc xe tang, cũng có người không nhìn được mặt chồng con lần cuối. Nỗi đau của người vợ mất chồng trong cuộc mưu sinh nghiệt ngã vẫn hằn sâu trong khuôn mặt chị Lê Thị Hạnh (39 tuổi), thôn Xuân Tiến.

Chồng chị là anh Lê Văn Hảo (44 tuổi) phải bỏ mạng vĩnh viễn dưới biển khơi không tìm thấy xác khi chưa tròn 35 tuổi. Anh ra đi, nỗi đau còn đó hơn 8 năm nay chị vẫn ở vậy bươn chải đủ nghề để nuôi 3 con nhỏ.

Trong ngôi nhà 3 gian lụp xụp, chị Hạnh nhìn lên bàn thờ chồng mà buồn rầu nói “Tất cả cũng chỉ vì cái nghèo”. Cả nhà 4 miệng ăn đều dựa vào những bó chè xanh chất đầy trên chiếc xe đạp tàn tạ mà chị Hạnh sẽ bán hôm nay.

Những gia đình không may mắn như chị Châu, chị Hạnh… ở xã Kỳ Xuân không hiếm và vẫn còn đó như một lời cảnh báo cho những gia đình khác khi tìm đến cái nghề đầy nguy hiểm này.

Gia đình anh Phạm Công Hồng (35 tuổi) thôn Bắc Thắng khốn khổ hơn bao giờ hết. Người cha già 83 tuổi lọ mọ chăm lo cho đứa con trai tàn phế nằm một chỗ. Người mẹ già 82 tuổi đang lúi húi trong bếp thổi cơm trưa.

Người cha già 83 tuổi phải chăm sóc cậu con trai Phạm Công Hồng bị bại liệt nằm một chỗ.

Anh Hồng kể lại câu chuyện đi biển đã biến anh trở thành kẻ tật nguyền: "Năm 1998 khi chúng tôi lặn trộm để mò san hô thì bất ngờ lực lượng chức năng phát hiện. Vì thế chủ tàu hoảng sợ kéo chúng tôi lên khỏi mặt nước, do bị ép nước tôi choáng váng, đau bụng, không thể nhấc nổi đôi chân. Dù ngay sau đó đã được đưa đi cấp cứu nhưng đã quá muộn…Tôi phải nằm bẹp một chỗ từ ngày đó đến nay. Mọi sinh hoạt hơn 11 năm nay đều dựa vào cha mẹ già".

Vẫn còn đó, những gia đình “mẹ hóa, con côi”, còn đó những cái chết được dự báo trước. Những cuộc chinh chiến dưới lòng biển vẫn còn âm ỷ trong mỗi con người Kỳ Xuân. Họ chính là những chàng trai, ông bố, người chồng vì miếng cơm manh áo sẵn sàng tha phương cầu thực đánh đổi mạng sống của mình với “Diêm Vương”, để… mưu sinh.

Đan Phượng – Chấn Phong (Bee.net)