Một năm đã trôi qua kể từ khi Ba Lan phát động chiến dịch tiêm chủng chống COVID-19. Theo số liệu của Bộ Y tế, ở Ba Lan số lượng tiêm chủng nhiều nhất được thực hiện với chế phẩm Pfizer - 32 triệu, sau đó là AstraZeneki -, Moderny - 3,1 triệu và Johnson & Johnson - 2,4 triệu. Trong giai đoạn đầu của Chương trình Tiêm chủng Quốc gia, một nhóm lớn người (5,3 triệu) đã tiêm vắc xin AstraZeneca. Hiện tại, họ cũng đang nhận được giấy giới thiệu cho liều thứ ba.
Theo quyết định của Bộ Y tế, liều tăng cường ở Ba Lan được sử dụng với chế phẩm Pfizer hoặc Moderna. Những người được tiêm vắc-xin Spikevax và Comirnaty nên chọn chế phẩm giống như trước cho liều thứ ba, nhưng cũng có thể chọn chế phẩm khác (Pfizer sau Moderna hoặc Moderna sau Pfizer).
Do tình trạng hiện nay ở Ba Lan chỉ có thể tiếp nhận hai chế phẩm nói trên (Moderna và Pfizer) nên những người đã được tiêm vắc xin véc tơ, tức là AstraZeneca và Johnson & Johnson có thể tự do lựa chọn một trong hai loại vắc xin mRNA.
Lựa chọn như thế nào đây?
Không có câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi này được nêu ra. Mặc dù liều tăng cường đã được sử dụng ở nhiều quốc gia trong một thời gian, nhưng những nghiên cứu về hiệu quả của toàn bộ quá trình tiêm chủng chống COVID-19 vẫn đang được tiến hành. Kết quả của họ không phải lúc nào cũng rõ ràng, nên đối với những người phải chọn chế phẩm cho liều thứ ba chỉ có thể tham khảo những gợi ý.
Các nhà nghiên cứu ở Hoa Kỳ đã kiểm tra hoạt động của hệ thống miễn dịch sau khi được tiêm liều tăng cường để xem nó có phụ thuộc vào chế phẩm được sử dụng hay không. Kết quả cho thấy, đáp ứng miễn dịch tốt nhất đã đạt được bởi những người được tiêm cả ba liều vắc xin chống COVID-19 với Moderny. Theo đó, Vắc xin này là sự lựa chọn tốt nhất như một liều tăng cường cho những người đã được tiêm chủng với Pfizer (hai liều Comirnata + một liều Spikevax) và vắc xin Johnson & Johnson. Những người sau khi tiêm một liều vắc-xin J&J, nếu được tiêm liều tiếp theo với chế phẩm cùng loại thì có thể có mức độ kháng thể tăng gấp 4 lần. Còn khi được sử dụng liều tiếp theo với Pfizer, mức tăng gấp 34 lần. Hiệu quả tốt nhất được tạo ra bởi Moderna - sau liều tiếp theo với chế phẩm này, số lượng kháng thể nhiều hơn gấp 76 lần.
Liều thứ ba: Pfizer hay Moderna?
Rất tiếc là ở Mỹ, người ta đã không sử dụng chế phẩm AstraZeneca để tiêm chủng, nên các nghiên cứu của Mỹ đã không đưa ra được những khuyến cáo cần thiết. Theo các chuyên gia, vắc xin Pfizer và Moderna hiện được coi là như nhau nếu sử dụng để tiêm liều thứ ba cho những người này.
Tại châu Âu đã có những nghiên cứu về hiệu quả của việc trộn vắc-xin. Các nhà khoa học từ Đại học Oxford đã nghiên cứu, theo dõi những người tiêm Astra Zeneca trước, sau đó là Pfizer, hoặc ngược lại, cách nhau bốn tuần. Cả hai nhóm đều có lượng kháng thể cao. Các cuộc thử nghiệm tương tự cũng được thực hiện ở Tây Ban Nha và Đức. Công trình lớn nhất được thực hiện ở Đan Mạch đã khảo sát hơn 13.000 người. Khi đó, các báo cáo về các biến cố huyết khối sau khi tiêm Astra Zeneki xuất hiện, chính quyền địa phương đã quyết định đình chỉ tiêm chủng với chế phẩm này và tiêm liều thứ hai cho họ với Pfizer. Sự kết hợp này hóa ra có hiệu quả 88 phần trăm. Việc tiêm trộn các chế phẩm khác nhau vì sợ đông máu cũng đã được thực hiện ở Tây Ban Nha và Đức. Thủ tướng Đức Angela Merkel cũng đã dùng hai liều tiêm khác nhau.
Bác sĩ Bartosz Fiałek, chuyên gia trong lĩnh vực thấp khớp, người quảng bá kiến thức về COVID-19 nói rằng ông không có ý khuyên bạn nên chọn vắc xin nào làm liều tăng cường, sau khi đã tiêm Oxford-AstraZeneca. Theo ông, Moderny hoặc Pfizer-BioNTech, cả hai đều làm tăng đáng kể kháng thể và tăng cường khả năng miễn dịch. Sự lựa chọn là tùy thuộc vào bạn.
(Bác sĩ Bartosz Fiałek)
Một nửa liều Moderna, nhưng một liều Pfizer đầy đủ - tại sao?
Tuy nhiên, Bartosz Fiałek cũng nói rằng các nhà khoa học đã khuyến cáo, nếu ai đó chọn chế phẩm Pfizer / BioNTech thì sẽ tiêm vắc xin này với liều lượng đầy đủ, còn nếu chọn Moderna, chỉ dùng một nửa liều cơ bản. Fiałek giải thích rằng, vì có sự liên quan giữa tỷ lệ giữa nồng độ của hoạt chất và hiệu quả của chế phẩm. Trong dược lý học, người ta thường sử dụng liều hiệu dụng tối thiểu. Nồng độ của hoạt chất càng cao thì nguy cơ tác dụng phụ càng cao. Vì vậy, nếu một nửa liều Moderna có thể tạo ra phản ứng miễn dịch mong đợi, thì sẽ không cần sử dụng toàn bộ liều. Chúng ta cũng nên nhớ rằng một nửa liều Moderny chứa nhiều "hoạt chất" hơn so với liều đầy đủ của vắc xin Pfizer-BioNTech (cả liều Pfizer-BioNTech chứa 30 µg mRNA, trong khi một nửa liều vắc-xin Moderny là 50 µg). Vì vậy, nếu có thể dùng một liều lượng thấp hơn và đạt được hiệu quả cao, đồng thời giảm nguy cơ tác dụng phụ, thì đây là giải pháp tốt hơn.
Xuân Nguyên
(Nguồn: https://www.medonet.pl/porozmawiajmyoszczepionce/szczepionka-na-covid-19,trzecia-dawka--ktora-szczepionke-wybrac-po-astrazenece-,artykul,25015471.html