Cho đến ngày 29.3 vừa qua, khi hơn 10 nữ lao động VN (đây là số nữ lao động nằm trong số 69 người được Cty Việt Hà đưa sang Malaysia làm việc thông qua Cty Asmana, nhưng không bị tập trung đưa về câu lưu ở Kuala Lumpur - PV) được tập trung đến Văn phòng Lao động thuộc Sở Lao động Penang tại khu vực Kebala Batas để nhận các khoản lương và tiền làm thêm (OT) còn bị nợ, thì một số khoản bị trừ vô lý mới được hé lộ.
Bị trừ không rõ lý do
Từ tháng 7.2011 khi tổng số 122 lao động Nepal và VN làm việc tại Malaysia không được gia hạn thị thực, họ đã được Cty môi giới Asmana làm thủ tục cư trú ngắn hạn theo từng tháng. Trong khoảng thời gian đó, mỗi người lao động đã bị Asmana trừ 100RM chi phí làm thủ tục này, thay vì theo quy định thì Cty này phải chịu hoàn toàn các chi phí làm thủ tục gia hạn visa sau một năm làm việc đối với các lao động có hợp đồng từ 2 - 3 năm.
Theo ông Nguyễn Quốc Khánh - cán bộ thuộc BQL lao động và chuyên gia VN tại Malaysia, người lao động không hề hay biết mình bị trừ khoản 100RM. Cho đến chiều 29.3, khi ông Sh.Yahya Bin Sh.Mohamed - Cục trưởng Cục Lao động Malaysia - trao đổi với các bên, thì phía BQL đã nêu ra khoản thu tùy tiện này của Asmana và đề nghị trả lại cho lao động VN. Ông Khánh cho biết, khoản thu này đã thể hiện trong các chứng từ. Cuối cùng, ông Mohamed buộc Asmana phải trả lại cho người lao động VN khoản tiền này. Theo đó, các lao động Nepan cũng được hưởng lợi theo kiến nghị của phía VN, mỗi người sẽ được hoàn trả 100RM.
Tuy nhiên, đó không phải là khoản trừ vô lý duy nhất mà người lao động phải gánh chịu. Theo lao động Trương Thị Vy: “Nhiều lần họ trừ, cứ mỗi tháng một ít. Họ không nói lý do. Không phải trừ mà là họ ăn ấy”. Chị Vy bị trừ hai lần, cộng lại là 230RM (tính ra tiền Việt khoảng hơn 1,6 triệu đồng). “Em nghĩ không đáng kể nên không nói” - chị Vy cho biết. Trong cuộc họp, ông Mohamed đã hỏi chị Vy bằng tiếng Malay rằng chị bị nợ lương từ tháng nào đến tháng nào, có bị trừ tiền gì không và chị đã cho ông biết.
Phải tiếp tục đòi quyền lợi cho người lao động
Theo Cục trưởng Cục Lao động Malaysia Mohamed, vấn đề quyền lợi của người lao động đã cơ bản được giải quyết. Những khoản mà Asmana sẽ phải chịu trách nhiệm chi trả tiếp theo gồm: Lương cơ bản (21RM/8 giờ làm việc/ngày) tính từ khi lao động mất việc đến thời điểm họ về nước hoặc chuyển sang chủ mới, các khoản chi phí làm thủ tục cư trú đặc biệt cho lao động trong thời gian chờ về nước hoặc tiếp nhận việc làm mới, chi phí vé máy bay và tất nhiên cả khoản trừ bất hợp pháp 100RM/người lao động...
Cty Asmana đã có tì vết trây ỳ. Theo đại diện một số Cty môi giới lao động tại Malaysia mà chúng tôi có dịp trao đổi, Asmana chắc chắn gặp vấn đề về tài chính và một số vấn đề khác, vì thế mới xảy ra tình trạng không gia hạn visa. Bởi nếu gia hạn visa 1 năm cho người lao động, buộc Asmana phải chi trả các khoản như: Thuế Levi (lao động giúp việc thì sẽ trả ít hơn lao động công xưởng), khám sức khỏe, BHYT, chi phí làm thủ tục cư trú, với tổng số tiền lên đến gần 1.800RM/lao động. Trong trường hợp gia hạn thủ tục cư trú từng tháng một, Asmana chỉ phải chi 100RM cho mỗi lao động (Cty đã trừ bất hợp pháp khoản này vào lương của người lao động như đã đề cập), giúp họ “tiết kiệm” được hàng ngàn RM trên mỗi lao động. Như vậy, với việc không gia hạn visa cho người lao động, Asmana đã “ôm” một khoản có thể lên đến cả trăm ngàn RM. Với một Cty đã có nhiều khuất tất và mờ ám về tài chính như vậy, đòi hỏi phải tiếp tục thúc ép buộc họ thực thi nghiêm túc việc bồi hoàn và chi trả các quyền lợi còn lại cho người lao động.
Tuy nhiên, một tình huống cần phải đặt ra là, nếu Cty Asmana chậm trễ, dây dưa việc chi trả các khoản còn lại thì phải xử lý như thế nào? Không thể để người lao động tiếp tục phải chờ đợi mỏi mòn trong sự sốt ruột và lo lắng của chính họ và những người thân. Theo một số Cty môi giới lao động tại Malaysia, trường hợp này Cục Quản lý lao động ngoài nước phải bắt Cty Việt Hà - đơn vị đã nhận chi phí để đưa người lao động sang Malaysia làm việc (đơn cử trường hợp lao động Nguyễn Thị Mười (quê Thái Nguyên) phải chi phí trọn gói cho Cty Việt Hà 21 triệu đồng) có trách nhiệm trong vấn đề này. Cụ thể, Cty Việt Hà phải có trách nhiệm ứng trước khoản còn lại mà Cty Asmana chậm thanh toán nốt cho người lao động kịp với tiến độ những người về nước hoặc chuyển sang làm việc cho Cty khác, để họ có tiền ổn định cuộc sống và gửi về cho gia đình.
Cty Việt Hà gặp rủi ro trong kinh doanh khi hợp tác làm ăn với Cty Asmana, tuy nhiên để sự rủi ro đó ảnh hưởng gây tổn thất về tài chính và tinh thần của người lao động VN thì Cty Việt Hà cũng phải có trách nhiệm liên đới chứ không phải đứng ngoài cuộc.
Thẩm Hồng Thụy (từ Penang, Malaysia)
Lao động