Tác giả: Damian Szymański
Ông Mateusz Morawiecki, khi phát biểu trước Quốc hội hôm đầu tuần này về tình hình liên quan đến coronavirus, đã quay về đề tài thu thuế số (podatek cyfrowy) và thuế cho các giao dịch tài chính (od transakcji finansowych). Khoản áp thuế (danina) thứ nhất trước đây đã định làm rồi và phải rút lui sau một cơn bão chính trị cùng việc Mỹ can thiệp ở Ba Lan. Khoản thứ hai đang bế tắc trong các cuộc hội đàm ở cấp cao trong Liên minh Châu Âu. – Các nước có thể to mồm nói về chúng, nhưng chả mang lại gì nhiều. Cần có việc hợp tác quốc tế về việc này - ông Roman Namysłowski, chuyên gia về thuế của Crido Taxand đã nói vậy khi trao đổi với Business Insider Polska.
- Chúng ta phải quay về với các ý tưởng cũ mà Ba Lan đã nhấn mạnh từ cách đây trên hai năm, như các loại thuế số, thuế các giao dịch tài chính, thuế đấu vết về các-bon (podatek od śladu węglowego – Liên minh Châu Âu khi sản xuất tuân thủ quy định về thải khí các-bo-nic vào môi trường, như vậy giá thành sản phẩm cao hơn các nước không tuân thủ, vì vậy có đề nghị đánh thuế các nước này – người dịch) hay ý định độc đáo của Nhóm V4 liên minh 4 nước Trung Âu - Cộng hòa Séc, Hungary, Ba Lan và Slovakia (Grupa Wyszehradzka), như đánh thuế các tổ hợp quốc tế lớn. Các ý tưởng này có thể tăng ngân sách cho Liên minh UE thêm hàng chục tỷ euro để có tiền chống coronavirus – hôm thứ hai tuần này Thủ tướng Mateusz Morawiecki đã nói như vậy ở Quốc hội trong lúc trình bày tình hình liên quan đến đại dịch.
Kinh nghiệm trước đây về các loại thuế mà thủ tướng đã nói cho thấy việc thông qua chúng ở tầm Liên minh Châu Âu không phải là một chuyện dễ. – Các nước khác nhau có thể lớn tiếng và kêu gọi đánh thuế các tổ hợp quốc tế, nhưng cho đến giờ thì chỉ cần vị đại sứ hay một nhà lãnh đạo của một trong các nước lớn bị thiệt hại khi ra loại thuế ấy ra tay can thiệp thì đột nhiên việc thu thuế này bị rút lui - ông Roman Namysłowski chuyên gia về thuế của Crido Taxand nói với Business Insider Polska. Do vậy theo ông ta thì việc này phải chờ các tuyên bố hay khuyến cáo quốc tế vì khi đó chúng mới thực tế đẩy tốc độ cho các ý định ấy.
- Tất nhiên thời điểm mà thủ tướng nêu các ý này ra không phải là ngẫu nhiên. Ta biết ngân sách không phải là cái thùng không đáy và cần có tiền để giúp đỡ các doanh nghiệp. Vậy người ta đi tìm nó ở chỗ có tiền, và chính các tổ hợp internet lớn như Google, Facebook hay Amazon có tiền- ông nhấn mạnh nhưng bổ sung là khi đưa ra thuế mới phải có một cái đầu lạnh để tính mọi cái được và mất.
- Hành động nhanh dưới áp lực không tốt trong trường hợp thuế - vị chuyên gia kết luận.
Thuế số và việc ông Donald Trump nổi nóng
Vậy thuế số là gì? Theo Tổ chức Hợp tác kinh tế và Phát triển (OECD) do các công ty toàn cầu trốn thuế các quốc gia hàng năm bị mất khoảng 240 tỷ USD. Theo mạng Tax Justice Network, con số này còn bị hạ thấp và nên nói nó phải cỡ trên năm trăm tỷ.
Cho đến nay chưa đưa được thuế số của Liên minh cho nhóm có tên là GAFA (từ viết tắt của Google, Amazon, Facebook, Apple). Nó bao gồm khoảng 160 hãng hoạt động trên lãnh thổ UE có tiền thu về toàn cầu trên 750 triệu euro mỗi năm và chiếm 3% số tiền thu về của các hãng công nghệ này.
OECD đã làm việc vài năm nay về thuế số. Đề án sơ bộ mà bản soạn cuối phải thống nhất vào cuối tháng 1 đề nghị thu 15% thu nhập ở mức quốc tế. Khoản tiền ép thu này sau đó sẽ chia theo tỷ lệ công ty đã cho có ở mỗi nước.
Người phụ trách (Komisarz) của UE về các vấn đề kinh tế và tài chính, cũng như ông cựu thủ tướng Ý Paolo Gentiloni đã tuyên bố hồi cuối tháng 9 năm ngoái, là nếu không đạt được một thỏa thuận chung về vấn đề thuế số, thì Liên minh vẫn sẽ tiến đến việc đưa ra thuế này.
Hiện vẫn chưa đạt được thỏa thuận chung ở mức độ Liên minh, do vài nước mà các hãng công nghệ khổng lồ này có trụ sở lo ngại sự trả đũa của phía USA. Chúng tôi tuy nhiên xin nhắc là ở vài nước đã có loại thuế này. Ở Pháp nó là 3%, còn Czech dự định đưa ra mức 7% trong năm 2020.
Còn Ba Lan tính sao? Thủ tướng Mateusz Morawiecki đã nói hồi tháng 9 năm ngoái là "chúng ta chờ các giải pháp mà Bruxelles và Tổ chức Hợp tác kinh tế và Phát triển OECD đề nghị". – Chúng tôi muốn đưa ra loại thuế này phù hợp vơi các nguyên tắc của Liên minh Châu Âu và các quy định của OECD – ông bổ sung. Chúng tôi xin nhắc thêm là trước đó vấn đề thuế số này ông phó Tổng thống Mỹ Mike Pence, khi đến Ba Lan dự lễ kỷ niệm 80 năm ngày bùng nổ Chiến tranh Thế giới thứ II cũng đã đề cập tới. Khi đó ông Pence nói Hoa Kỳ "vô cùng cảm ơn việc Ba Lan đã bỏ" đề xuất thuế số, việc này "cản trở việc trao đổi thương mại giữa các nước chúng ta".
Thuế cho các giao dịch tài chính
Có một lịch sử tương tự về thuế cho các giao dịch tài chính. Ở châu Âu có vài nước đã đưa ra loại thuế này như Anh, Pháp và Hungari. Loại thuế này còn có tên là thuế "Robin Hood", vì nó liên quan đến các tổ hợp giàu nhất.
Nó là thứ thuế gì? Các công ty lớn sẽ phải trả thuế các giao dịch trên thị trường tài chính để hạn chế đầu cơ, giảm nguy cơ khủng hoảng kinh tế và cho thêm tiền vào ngân sách các nước.
Ủy ban Châu Âu đã đi bước đầu tiên cho thuế các giao dịch tài chính này (viết tắt tiếng Anh là FTT) trong toàn Liên minh vào năm 2011. 11 nước (không có Ba Lan lúc đó) đã bắt đầu thảo luận việc đưa ra nó. Trong khi thảo luận Estonia đã rút lui và còn lại 10 nước (để đưa ra thuế này cần có ít nhất 9 nước), rồi sau dự án dần không thấy ai đề cập nữa.
Vào tháng 12/2018 ý định này được tái sinh. Khi đó Đức và Pháp đồng ý và kêu gọi đưa FTT muộn nhất vào tháng 1/2021. Đề xuất này có tác động mạnh và tháng 6/2019, lần đầu có cuộc thảo luận về đề tài này.
Thuế cho các giao dịch tài chính của Liên minh (FTT)
Dự án thuế mang thảo luận chủ yếu dựa vào mô hình đã làm ở Pháp. Theo các thông tin không chính thức lọt ra mà EURACTIV có được thì mức thuế này sẽ không thấp hơn 0,2% nhưng không vượt quá 0,3%. Các hãng có vốn thị trường vượt một tỷ euro sẽ phải nộp loại thuế này.
Bản dự án khác hẳn đề xuất ban đầu của Ủy ban Châu Âu vì thuế chỉ đánh cho việc mua bán cổ phiếu. Trước đo người ta đã đề xuất đánh thuế cả các instrumenty pochodne, nhưng bây giờ không có sự đồng ý của tất cả các nước quan tâm. Do vậy thu nhập do thuế thu giảm đi đáng kể. Ngay từ 2013 Ủy ban Châu Âu đoán mỗi năm "thuế Tobin" sẽ cho cỡ 30-35 tỷ euro. Dự thảo mới này giảm nó ước tính về mức 3,5 tỷ euro.
Thuế cho các giao dịch tài chính – việc chia tiền
Vấn đề cách chi tiền thuế thu được cũng là một trở ngại cho việc đi đến thỏa thuận. Đề nghị mới nhất dự kiến thu chung nó về cho ngân sách, sau đó sẽ chia nó theo thu nhập quốc dân brutto của mỗi nước. Tây Ban Nha phản đối đề xuất này vì giải pháp ấy làm lợi cho các nước nhỏ, trong khi nước này bị sụt đi khoảng 18%, từ 498 chỉ còn 406 triệu euro. Các nước như Hy Lạp (tăng 528,7%), Áo (tăng 289,2%) hay Bồ Đào Nha (tăng 100,8%) khi đó lại được lợi.
Một trong các đề xuất của Pháp là tiền thuế này tạo ta một ngân sách cho khối dùng đồng euro, nó dùng hỗ trợ đầu tư, tăng mức cạnh tranh của các nước Euroland, nhưng cũng tăng sức cho các nước chống khủng hoảng và dùng để đối phó sớm với khủng hoảng. Cũng có phương án đề nghị số tiền thuế mới sẽ tham gia vào ngân sách chung của Liên minh, nhưng tính trừ vào số tiền các nước thành viên phải đóng và như vậy các nước sẽ phải đóng ít đi.
QV (https://www.onet.pl/?utm_source=detal_viasg_businessinsider&utm_medium=synergy&utm_campaign=allonet_detal_popularne&srcc=ucs&pid=c3ed2d38-5045-4954-aabb-728f1b2b26d8&sid=ca05277f-7c3f-495c-9acc-986177acd173&utm_v=2)