Tác giả: Izabela Kacprzak, 19/04/2020
© Fotorzepa, Robert Gardziński Máy bay lớn nhất thế giới đã mang tổng cộng 97 tấn thiết bị y tế từ Trung Quốc
Tóm
tắt: KGHM (Tổ hợp Mỏ-Luyện kim Đồng, một công ty
chiến lược ngân khố của Ba Lan) đã dùng các mối quan
hệ kinh doanh của mình ở Trung Quốc để mua dụng cụ y
tế cho Ba Lan. Chính phủ đã trả tiền.
Chính phủ trả tiền, KGHM – mối quan hệ với người Trung quốc, và có vai trò của cú chơi chính trị có gốc là sự cọ sát giữa các cánh trong chính phủ – chúng tôi làm rõ hậu trường của vụ mua bán dụng cụ y tế cho cơ quan y tế.
Ở đây muốn nói về 22 triệu khẩu trang, mặt nạ phòng hộ y tế gogli, máy thở, mà Hãng Đồng Ba Lan do nhà nước quản lý đã thương lượng để mua ở Trung Quốc. Đỉnh điểm của thành công này là việc hạ cánh của chiếc máy bay vận tải lớn nhất thế giới – Antonov, mà tuần trước thủ tướng và giám đốc hãng KGHM đã đón ở sân bay Chopin. Phe đối lập đã nhận thấy việc không có mặt của ông Jacek Sasin, phó thủ tướng và bộ trưởng phụ trách các công ty ngân khố (aktyw) quốc gia, người mà hãng KGHM về hình thức dưới quyền. Về hình thức, còn về chính trị thì ông Marcin Chludziński, giám đốc Hãng Đồng Ba Lan được coi là người của ông Mateusz Morawiecki.
Việc hạ cánh của máy bay An-225 Mrija hôm 14/04 được truyền hình trực tiếp và mặc dù có lệnh cấm tụ tập có hàng trăm người hâm mộ đã đứng xem. Đây là chuyến chở hàng y tế thứ năm theo đặt hàng của KGHM và hãng quốc gia Lotos. Chuyến đầu đã vào hôm 26/03, dùng máy bay thường trong đó có các máy bay của hãng LOT. Theo công ty đưa tin cho chúng tôi thì đến hôm 16/04 đã có „trên 2 triệu 300 nghìn chiếc dụng cụ y tế các loại trong đó có mặt nạ phòng hộ chuyên dùng FFP2, khẩu trang, áo quần liền (kombinezon) và các máy thở đã về đến Ba Lan". Đó là một phần mười số hàng đặt ở Trung Quốc, nơi đã mua 22 triệu chiếc các loại ấy.
Văn phòng Chính phủ và các hãng đều không nói thẳng về giá mua (với lý do bí mật kinh doanh), cũng như việc ai trả tiền. Hãng Đồng Ba Lan chỉ thông báo là theo luật đặc biệt thời có đại dịch thì „spółka KGHM Polska Miedź có trách nhiệm mua các thứ như dụng cụ y tế và giao chúng cho các đơn vị do Bộ Y tế chỉ định".
„KGHM mua các phương tiện và dụng cụ chất lượng đã cho theo giá thấp nhất có được trên thị trường" – ông Piotr Chęciński, giám đốc Vụ Thông tin của tổ hợp KGHM đảm bảo như vậy với chúng tôi.
Báo „Rzeczpospolita" không chính thức đã xác định là các chi phí mà các hãng KGHM và Lotos phải chịu, sẽ được Văn phòng Chính phủ bồi hoàn thông qua Cơ quan Dự trữ Vật liêu (Agencja Rezerw Materiałowych), đơn vị đặt hàng. Vậy tại sao cả hãng lẫn chính phủ không ai thừa nhận việc này? Có phải làm vậy thì chính phủ sẽ không phải công bố chi phí từ tiền công, hay cũng vì – như những người cho chúng tôi thông tin nói – gốc của nó là một cọ sát chính trị?
Hiện người đứng đầu đảng Nowoczesna, nghị viên Adam Szłapka, đang đòi làm rõ chi tiết. Ông này đã gửi đơn đề nghị Viện Thanh tra Tối cao NIK làm rõ, bao gồm kiểm tra Bộ phụ trách các công ty ngân khố Quốc gia, Hãng KGHM Polska Miedź và Nhóm Lotos. Ông muốn NIK xem xét việc dùng máy bay Antonov An-225 có hợp lý không và có thể làm rẻ hơn không. Trong đơn gửi NIK nghị viên nói là Antonov chở đến 76 tấn quần áo liền phòng hộ, 11 tấn che mặt và 9 tấn mặt nạ phòng hộ – tổng là 97 tấn dụng cụ y tế". Ông cũng nhấn mạnh là „đây là số hàng khối lượng nhỏ hơn 4 lần số hàng mà Bộ phụ trách các công ty ngân khố Quốc gia công bố hôm 8/4 là nó chở 400 tấn phương tiện y tế cho cuộc chiến chống coronavirus".
Chi phí cho việc này theo ông Szłapka đưa ra ước tính là 12 triệu zł. Chiếc Boeing 777 nhỏ hơn có thể chở 112 tấn hàng, „vậy có thể là 96 tấn hàng chở đến hôm 14/04 có thể chở rẻ hơn bằng máy bay nhỏ hơnj".
Piotr Chęciński cam đoan là „chào hàng của Antonov An-225 là cạnh tranh hơn so với các giá khác đưa ra nếu lưu ý đến khả năng chở (tính cả theo mét khối và tấn) ở thời điểm đó". Nhưng ông ta không đưa ra chi tiết cụ thể.
Về phương tiện y tế thì chính phủ các nước tranh cướp nhau để mua. Mua được là người có quan hệ ở Trung Quốc.
Hãng Đồng Ba Lan làm ăn lớn với người Trung Quốc từ khoảng 23 năm nay – có văn phòng ở Thượng Hải. Đây là nơi nhập đồng ca-tốt của Ba lan nhiều nhất. – Không có „quan hệ (układ)" đó thì không thẻ mua được chừng ấy thứ. Do vậy KGHM đã vào cuộc – một trong các cựu giám đốc của KGHM nói như thế với chúng tôi. – Chính phủ Ba Lan không có khả năng mua được chừng ấy thứ, nhưng lẽ ra họ phải nói thẳng ra là ai trả tiền. Họ im lặng không nói về điều ấy. Tôi đánh giá thế nào về cái im lặng ấy của chính phủ và KGHM? Đó là một hoạt động chơi nhau về chính trị (piarowy) – ông ta nói.
Một trong các chính trị gia của đảng PiS: – Đây là một thành công cá nhân của ông thủ tướng và người của mình. Do vậy Jacek Sasin bị „một đòn” („wykoszony").
Còn về chất lượng hàng mua ở Trung Quốc này thì sao? KGHM và Văn phòng Thủ tướng cam đoan là „mọi dụng cụ và phương tiện y tế mua đều có kiểm định và chứng nhận an toàn".
Theo ông cựu giám đốc KGHM: – Tôi sẽ ngạc nhiên nếu các hàng mua đã có kiểm định (atest) bán cho Liên minh Châu Âu. Người Trung Quốc sản xuất, nhưng người nhập sẽ phải kiểm định nó (certyfikować). Chẳng lâu nữa sẽ rõ ta đã mua gì và giá trị ra sao. Nhưng tôi cũng chả ngạc nhiên nếu mọi kiểm định đó cho kết quả tốt.
QV (https://www.msn.com/pl-pl/wiadomosci/international/jak-rząd-kupował-maseczki-w-chinach/ar-BBW6TXs?ocid=spartandhp)