Tác giả Kacper Sulowski, 22/05/2020, 06h22
Phóng viên về một vùng quê nghèo trong tỉnh Mazowieckie, không xa Vác-sa-va, để thăm dò tình hình dân chúng về cuộc bầu cử tổng thống năm 2020 (người dịch)
Nếu tôi phải chọn giữa việc cho các con đi nghỉ hè và bảo vệ tòa án thì gia đình vẫn là quan trọng nhất. Nếu các ông ở Vác-sa-va biết cái nghèo như ở chỗ chúng tôi, thì các ông cũng chả coi tòa án là gì – một người dân ở Maciejowice thuộc huyện Garwoliński nói.
Ở Maciejowice người ta coi trọng các vĩ nhân Ba Lan. Giữa trung tâm chợ có tượng đài ông Tadeusz Kościuszko, người vào năm 1794 đã anh dũng chiến đấu với quân Nga chiếm đóng. Đáng tiếc là ông bị thua trong trận chiến gần Maciejowice, một trận đánh đã đi vào lịch sử như thời điểm kết thúc chính thức cuộc khởi nghĩa mang tên ông.
Trong xã, ngoài nhà bảo tàng Kościuszko còn có con phố mang tên ông. Nhưng các nhân vật nổi tiếng đã chào đón người đến đây ngay từ lối vào làng từ phía Vác-sa-va lại. Phía bên phải, trước nhà thờ Đức mẹ đồng trinh Maria hiển thánh có bức tượng đúc bằng đồng của Giáo hoàng Jan Paweł II. Bên trái, trên tường bao quanh khu nhà xứ rộng, có hai Andrzej Duda đang ngắm ông từ phía đối diện. Cha xứ chả thấy phiền gì khi các băng rôn có ảnh tổng thống treo trên hàng rào nhà xứ cả. – Ngay tôi cũng chả biết ai treo nó nữa. Nhưng nếu ai muốn treo ảnh Trzaskowski lên thì tôi cũng chả phản đối. Tôi chả cãi cọ với mọi người làm gì- cha Stanisław Marczuk nói.
Trzaskowski? Ông này muốn phá bỏ đài truyền hình
Cà chua vị quả mâm xôi (malina) 8 zł một cân, cây xà lách 2 zł, dưa chuột 4 zł. Ở chỗ bà Maria, người bán rau quả ở chợ Maciejowice, giá thấp hơn ở Vác-sa-va đến gần một nửa. - Ở thủ đô khách hàng nhiều tiền hơn, các ông có tiền, chứ ở đây nhiều khi rau cũng phải bán chịu. Lúc chưa có 500 plus, người mẹ đến đây với bốn đứa con xin mua chịu một tạ khoai tây. Mọi người ăn khoai tây với sữa cả tháng. Còn bây giờ họ lấy thêm xà lách, củ cải đỏ hay bắp cải nữa. Trẻ con ăn mặc đẹp hơn, ô tô đậu trước cửa, cũ thì cũ, nhưng có mà đi. Hay như bà hàng xóm của tôi này. Chả phải chỉ một lần khi đến đây, đứa bé thò tay với quả nho và bà ấy ngây người xấu hổ. – Đi con, đi con, mình đang vội mà con – bà ấy nói. Bây giờ cái nghèo như thế không còn nữa. Vậy ông nói cho tôi đi - có ai đó trước đây đã quan tâm đến mọi người như thế không?
Bà Maria cả cuộc đời từ khi lớn làm việc trong trường học. Giờ bà đi buôn rau kiếm thêm bổ sung cho lương hưu. Khoản lương hưu quá thấp đến mức xấu hổ phải thừa nhận là bà mừng giờ được hưởng tháng lương thứ mười ba và mười bốn. Chả để được gì, tháng nào hết tháng đấy. – Nếu các ông muốn gẫu chuyện với ai đó không bầu cho đảng PiS thì đây này, có cái ông đang đi kia kìa – bà chỉ vào một người đàn ông trung niên. Ông Andrzej đi dép lê tiến lại và hỏi mua chục trứng cho bữa sáng ăn muộn. Đúng lúc này ông vừa kết thúc dạy học qua mạng. Ông là giáo viên môn Sử ở trường phổ thông cơ sở. Ông đã bỏ phiếu lần trước cho Duda và sau thất vọng do PiS không tăng lương cho giáo viên và bỏ các trường cấp 2, nên ông Andrzej bị mất một phần ba số giờ dạy. - Ứng cử viên cụ thể nhất là Krzysztof Bosak. Vừa trẻ, quyết đoán lại hay nói chuyện. Vòng I chắc chắn sẽ có phiếu của tôi. Trong vòng hai tôi sẽ bỏ phiếu chống Duda. Nhưng ở vùng này tôi thuộc thiểu số. Ông nhìn mà xem. Bọn trẻ thì đi đến Garwolin hay Vác-sa-va rồi. Còn lại là những người về hưu, phần lớn họ chỉ xem được truyền hình phát trên mặt đất, rất ít ai xem TVN.
- Thế ông bà có biết Trzaskowski không? – Ông đi mà đi với ông ấy - bà Maria lại xen vào. – Họ vừa mới tuyên bố là ông ấy ra tranh cử thì ông ấy đã xúc phạm đến mọi người rồi. Ông ấy muốn vứt bỏ truyền hình, dọa các nhà báo, thế mà còn cười được. – Tôi cũng chả thích ông ấy. Hung hăng, như tức giận với tất cả mọi người ấy – ông Andrzej bổ sung, trả tiền trứng và chạy về nhà để ăn sáng.
Mọi người sống tốt lên
Ông Zdzisław mua nửa cân dưa chuột và nửa túi đỗ. Ông đã về hưu gần 20 năm. – Cả đời làm việc trong một hãng, lương một nghìn hai trăm złoty, sau 800 zł tiền lương hưu, mới gần đây họ cho thêm một ít. Và mới đây tôi nhận tháng lương thử mười ba. Vậy tôi phải bầu cho ai đây? Và họ đã lập lại trật tự với bọn lương những 15 nghìn mà còn thủ đoạn chộp giật bằng các hóa đơn. Tôi không thể nào hiểu người như thế còn tham lam đến đâu nữa. Nếu tôi kiếm được 15 nghìn thì tôi chả biết làm gì với tiền nữa. Tôi sẽ cho cả nhà mỗi người một tý.
Thế ai chộp giật như vậy?
- Còn ai nữa ông? Cái bọn ở Cương lĩnh Dân sự (Platforma-PO) chứ ai nữa.
- Ông biết thế từ đâu vậy?
- Tôi biết, vì tôi xem TVP Info.
- Đấy ông thấy chưa- bà Maria mỉm cười trả lại tiền thừa. – Mọi người sống tốt hơn. Tôi thấy rõ khi nhìn các con mình. Tôi có hai cháu và mỗi đứa có một con. Từ vài tháng nay chúng nó được mỗi đứa 500 zł. Mà ngày trước thì mơ chả có. Để nuôi các con tôi phải làm cật lực, nay thì họ cho không chúng nó. Vì thế trước đây mấy năm ai có bỏ phiếu cho PiS thì phải âm thầm để không cho ai biết. Họ nói với PiS thì chỉ có bọn tăm tối mới bỏ phiếu. Vì những người kia tôn trọng người giầu và người thành phố. Giờ thì mọi thứ đảo lộn lại. Ai không bầu cho PiS thì họ bảo là thằng điên. Mà tôi nói nhiều quá rồi, mà các ông chả chịu mua cho tôi kiếm một tý cả. Các ông mua gì đi chứ.
Duda là ứng cử viên tốt nhất và ngoan đạo nữa
Maciejowice gần Garwolin trước đây là thị trấn, nay là nông thôn, trụ sở của xã. Ở đây có hơn bảy nghìn người sống, trong đó hơn năm nghìn người có quyền bỏ phiếu. Trong cuộc bầu cử quốc hội vừa rồi đảng PiS có ở đây một trong các kết quả cao nhất. Gần 75% cử tri bỏ phiếu cho đảng của ông Jarosław Kaczyński. Năm trước đó, đảng Luật pháp và Công lý còn giành chiến thắng cao hơn. Ứng cử viên 36 tuổi của đảng PiS, Tomasz Kwiatkowski giờ là xã trưởng. Trong vòng hai khi đấu với ứng viên đảng Nông dân Ba Lan PSL Krzysztof Paprota, ông ta được 81% số phiếu.
Phần lớn các cuộc nói chuyện của chúng tôi ở Maciejowice khi nói về Cương lĩnh Dân sự (Platforma Obywatelska) thì chả ai thèm nghe nữa. Chúng tôi túm được ông Edward ở phía bên kia chợ, đang ngồi vào máy kéo cùng các thứ đồ mua được. Ông soosngs ở làng bên cạnh. Về Trzaskowski ông nói: - Chả lo gì cho cống thải cả, cứt trôi đầy sông Wisł ahangf tuần lễ kìa, nếu mà không có quân đội giúp thì đến giờ nó vẫn còn trôi. 21 cây số từ đây đến Dęblin. Họ đi từ đó để lắp cầu phao qua sông ở Vác-sa-va. Đoạn đường ấy tôi biết mà, vì tôi lái xe buýt chở khách ở PKS 15 năm. Lại còn thế này nữa: ông ấy đuổi dê ra bãi, chúng chết hết, ở quảng trường xếp ván và làm các quầy tốn đến triệu zloty. Tiền ấy mà để nuôi dân của hai làng dễ đủ cho một hai năm. Thế mà các ông ở Vác-sa-va cứ tưởng mình muốn làm gì thì làm (nguyên văn: w dupach poprzewracało).
- Thế còn các ứng cử viên khác thì sao? – Hay ông Hołownia, cái ông biên tập chương trình „Tôi có tài năng - Mam talent” ấy, ông ấy nói hay ra phết. Rồi Kamysz, vì xuất thân từ nông dân, nhưng giờ là bác sỹ, vậy nông dân gì ông ấy. Bosak cũng tốt, vì thật thà, và cháu tôi sẽ bỏ phiếu cho ông ta. Biedroń thì vứt, vì muốn tách Nhà Thờ khỏi quốc gia rồi đưa tình dục vào dậy trong nhà trường. Nhưng mà Duda là tốt nhất. Ông ta bỏ được visa đi Mỹ, đưa quân đội về, phát tiền nữa. Đấy là người tốt, lại cầu nguyện nữa. Thấy ông ấy thường xuyên trong nhà thờ. Người như thế mới nên là tổng thống.
Gia đình vẫn là quan trọng nhất
Ở chợ tại Maciejowice còn có: hai cửa hàng hoa, một chi nhánh ngân hàng Pekao, ba cửa hàng thực phẩm và hai cửa hàng quần áo giá rẻ. Một thư viện xã và đồn cảnh sát. Giữa là parking có các xe đậu. Và hai xe ô tô buýt PKS Garwolin. Ở bến có bốn ông ngồi uống bia và đánh bài.
- Hàng ngày đây có hai, ba chục người đến. Hôm nào có nhập hàng về thì đông hơn - bà Anna Wiśniewska, chủ hiệu quần áo giá rẻ nói.Chúng tôi mới mở lại ở đây, vì phải đóng cửa do coronavirus. Tôi đến cửa hàng chỉ để dọn dẹp, sắp xếp lại và nhận hàng. Để khỏi phải ngồi mãi trong nhà thôi- người phụ nữ 32 tuổi kể. Cô ta tự mình nuôi hai con. – Từ hai tháng nay tôi không trả bảo hiểm xã hội ZUS, tôi nhận được hai nghìn zloty do đóng cửa. Nhờ thế mà sống tạm qua được. Nếu không thì chắc phải vào rừng nhặt cành cây.
Bà Anna khẳng định chính phủ giải quyết tình hình khủng hoảng không tồi. Tiền trả cho đóng của và hai lần 500 plus đủ trả các hóa đơn, tiền ăn và quần áo mùa hè cho trẻ con. – Tôi tốt nghiệp đại học. Sau khi học xong tôi về lại Maciejowice vì phải chăm sóc cha mẹ. Thế rồi xảy ra việc là tôi ở lại với hai đứa con, vậy giờ tôi sẽ không chạy khỏi đây. Tôi biết điều gì đã xảy ra với các tòa án, Tòa án Hiến pháp, việc PiS tranh cãi với Liên minh Châu Âu và đong đưa với ông Rydzyk ra sao. Nhưng nếu tôi phải chọn giữa việc cho các con đi nghỉ hè và bảo vệ tòa án thì gia đình vẫn là quan trọng nhất. Cương lĩnh Dân sự (PO) đã có bao giờ nghĩ đến việc giúp người nghèo chưa. Chính tôi nếu không được giúp đỡ thì tôi cũng phải đi ăn mày. Nếu các ông ở Vác-sa-va biết cái nghèo như ở chỗ chúng tôi, thì các ông cũng chả coi tòa án là gì.
Khi chúng tôi quay về đến chỗ bà Maria thì đã buổi chiều. Chúng tôi mua cà chua, xà lách và khoai tây non.
- Mà các ông ở báo gì nhỉ, vì tôi cũng còn chưa hỏi nữa?
- Ở báo "Wyborcza".
- Thế thì các ông rồi cũng lại xuyên tạc thôi!
Nguyễn Hữu Viêm Nguồn: https://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/7,54420,25960885,jak-ktos-przeciw-pis-owi-to-mowia-ze-wariat-w-tej-gmienie.html