Vào ngày thứ 4 (16/03/2022), Tờ Financial Times cho biết Ukraine và Nga đã đạt được tiến bộ đáng kể trong dự thảo một thỏa thuận hòa bình 15 điểm ban đầu, bao gồm ngừng bắn và rút quân của Nga nếu Kyev tuyên bố trung lập và chấp nhận hạn chế lực lượng vũ trang. Theo đề xuất của thỏa thuận, Kiev phải từ bỏ tham vọng gia nhập NATO và cam kết không có căn cứ quân sự và vũ khí nước ngoài, thay vào đó sẽ được bảo vệ bởi các đồng minh như Mỹ, Vương quốc Anh và Thổ Nhĩ Kỳ.
Tờ báo cũng cho biết thêm rằng mặc dù Moscow và Kyev cho biết họ đã đạt được tiến bộ trong các điều khoản của thỏa thuận, các quan chức Ukraine vẫn hoài nghi về việc liệu Tổng thống Nga Vladimir Putin có hoàn toàn cam kết với các nỗ lực hòa bình và bày tỏ lo ngại rằng Moscow có thể chỉ muốn có thời gian để ổn định lại lực lượng để tiếp tục cuộc tấn công. Financial Times lưu ý rằng, Putin chưa có dấu hiệu thỏa hiệp.
Mykhailo Podolak, cố vấn của Tổng thống Ukraine, nói với Financial Times rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng sẽ liên quan đến việc "quân đội Nga phải rời khỏi lãnh thổ Ukraine". Ông nói thêm rằng đó là những đội quân đã đến Ukraine kể từ đầu cuộc xâm lược (vào ngày 24 tháng Hai) tại các khu vực phía nam dọc theo Biển Azov và Biển Đen, cũng như các vùng lãnh thổ ở phía đông và phía bắc của Kiev.
Ukraine sẽ duy trì các lực lượng vũ trang của mình, nhưng đảm bảo sẽ không tham gia các liên minh quân sự, chẳng hạn như NATO, và không đặt các căn cứ quân sự nước ngoài trên lãnh thổ của mình.
Hôm thứ 4, phát ngôn viên của Điện Kremlin, Dmitry Peskov nói với các nhà báo, rằng Ukraine có thể có sự trung lập tương tự như của Áo và Thụy Điển. Ông nói rằng "phương án này thực sự đang được thảo luận". Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cho biết "những vấn đề cụ thể" đã "gần đạt được thỏa thuận" trong các cuộc đàm phán.
Tờ Financial Times lưu ý rằng mặc dù hiến pháp Ukraine có điều khoản về việc cho phép gia nhập NATO, nhưng Tổng thống Volodymyr Zelensky và các cộng sự của ông đang ngày càng muốn từ bỏ ý định gia nhập liên minh. Cố vấn của tổng thống Zelensky, Mykhailo Podolak cho biết: “Chúng tôi đề xuất một 'mô hình đảm bảo an ninh cho Ukraine', với sự bảo lãnh của một số quốc gia ngay lập tức và được xác nhận hợp pháp nhằm loại bỏ những vi phạm toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine. Ông nhấn mạnh rằng, dù là bất kỳ thỏa thuận nào thì Ukraine "chắc chắn vẫn sẽ giữ quân đội của riêng mình", đồng thời chỉ ra rằng sự hiện diện của các căn cứ nước ngoài hiện không được luật pháp Ukraine cho phép.
Ngoài ra, thỏa thuận cũng sẽ có các điều khoản liên quan đến quyền được bảo vệ đối với tiếng Nga ở Ukraine. Hiện tại, Nga đang biện minh cho cuộc xâm lược của mình là do cần phải bảo vệ những người nói tiếng Nga ở Ukraine trước những "tội ác diệt chủng" của "những kẻ phát xít mới". Podolak nói rằng "các vấn đề nhân đạo, bao gồm cả các vấn đề ngôn ngữ, chỉ được thảo luận thông qua việc xem xét các lợi ích của Ukraine."
Financial Times viết rằng điểm gây tranh cãi lớn nhất là việc Nga yêu cầu Ukraine chấp nhận việc sáp nhập Crimea vào Nga và độc lập của hai nước cộng hòa ly khai ở Donbas, điều mà Ukraine cho đến nay vẫn từ chối. Tuy nhiên, Podolak gợi ý rằng phía Ukraine đã sẵn sàng để tách những vấn đề này ra. Ông nói rằng: "Các vùng lãnh thổ đang tranh chấp và xung đột hiện nay là một vấn đề riêng biệt. Hiện tại, chúng ta đang nói về một cuộc rút quân Nga khỏi các vùng lãnh thổ đã bị chiếm đóng kể từ khi bắt đầu chiến dịch quân sự vào ngày 24 tháng 2". Theo ông, điều duy nhất cần được xác nhận ở giai đoạn này là ngừng bắn, rút quân của Nga và được nhiều nước đứng ra đảm bảo an ninh.
Theo tin của BBC, vào chiều thứ 5 (17/03/2022), Tổng thống Vladimir Putin đã gọi điện cho Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan và nói với ông những yêu cầu chính xác của Nga đối với một thỏa thuận hòa bình với Ukraine.
(Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan)
Sau cuộc trò chuyện, người phát ngôn của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ, Ibrahim Kalin cho biết các yêu cầu của Nga được chia thành hai chủ đề. Theo Kalin, 4 điểm đầu tiên trong số đó không quá khó để Ukraine chấp thuận. Điều quan trọng nhất trong số này là việc Ukraine chấp nhận giữ thái độ trung lập và không xin gia nhập NATO. Cũng có những yêu cầu khác trong danh mục này, hầu hết trong số đó dường như là một phần để cứu lấy thể diện của phía Nga. Thí dụ như Ukraine sẽ cần phải trải qua một quá trình giải trừ quân bị để đảm bảo rằng nước này không gây ra mối đe dọa cho Nga hay là tiếng Nga sẽ phải được bảo vệ ở Ukraine. Ngoài ra, Ukraine phải lên án “chủ nghĩa tân phát xít” và hứa sẽ chống lại nó.
Chủ đề thứ hai liên quan đến các vấn đề phức tạp hơn, việc hoàn thiện chúng sẽ phụ thuộc vào cuộc trò chuyện của Putin với Zelensky. Hiện tại, Thổ Nhĩ Kỳ đang cố gắng dàn xếp để có cuộc gặp trực tiếp của tổng thống Ukraine với Tổng thống Nga.
Kalin không nói chính xác những kỳ vọng của Điện Kremlin. Ông chỉ nói rằng đó là về tình trạng của Donbas và Crimea. Có thể là Nga sẽ yêu cầu chính phủ Ukraine từ bỏ phần lãnh thổ ở miền đông Ukraine. Một giả thiết khác là Nga sẽ yêu cầu Ukraine chính thức chấp nhận Crimea thực sự thuộc về Nga.
Xuân Nguyên
(Nguồn: https://tvn24.pl/swiat/atak-rosji-na-ukraine-ukraina-i-rosja-opracowuja-porozumienie-financial-times-o-15-punktowym-planie-pokojowym-5638044