Chúng nằm trong số những từ cuối cùng của một bài phát biểu được trau chuốt cẩn thận. Nhưng ý của chúng đã tuột ra khỏi sự cân bằng mong manh mà Tổng thống Joe Biden luôn cố gắng để đạt được trong ba ngày ngoại giao thời chiến ở châu Âu.
- “Ơn Chúa, người đàn ông này không thể tiếp tục nắm quyền” (For God’s sake, this man cannot remain in power) - Biden nói với nhịp chậm lại để nhấn mạnh.
Trên khuôn mặt, dường như ông ta có ý kêu gọi Tổng thống Nga Putin phải bị lật đổ vì đã gây ra cuộc xâm lược tàn bạo tại Ukraine. Nhưng các phụ tá của Biden nhanh chóng khẳng định rằng câu này được đưa ra trước một lâu đài từng là nơi ở của các quốc vương Ba Lan trong nhiều thế kỷ không nhằm mục đích kêu gọi thay đổi chế độ.
Dù ý định của ông là gì, thì trong thời thời điểm này nó cũng ảnh hưởng đến những thách thức kép mà Biden phải đối mặt trong ba cuộc gặp thượng đỉnh bất thường ở Bỉ và cái nhìn cận cảnh về hậu quả chiến tranh: Đó là giữ cho các đồng minh của Mỹ đoàn kết chống lại Putin, đồng thời tránh leo thang với Nga, để không có thể dẫn đến Thế chiến III.
Để đạt được mục tiêu đầu tiên của mình, Biden đã dành phần lớn thời gian của chuyến đi để thu hút sự chú ý của thế giới về hành động tàn bạo của Putin kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào ngày 24 tháng 2. Ông kêu gọi tiếp tục hành động để làm tê liệt nền kinh tế Nga. Ông tái khẳng định lời hứa của Mỹ sẽ bảo vệ các đồng minh NATO của mình trước bất kỳ mối đe dọa nào. Và ông gọi Putin là “một tên đồ tể”, người chịu trách nhiệm về việc tàn phá các thành phố và gây thiệt hại cho người dân Ukraine.
(Joe Biden cùng các bộ trưởng Hoa Kỳ gặp gỡ các bộ trưởng Ukraine tại Warszawa)
Dmitry Peskov, người phát ngôn Điện Kremlin, nói rằng số phận của Putin không nằm trong tay tổng thống Mỹ. “Không phải để Biden quyết định,” - Peskov nói với các phóng viên. "Tổng thống của Nga được bầu bởi người Nga."
Ngay cả khi muốn kêu gọi những người đồng cấp (các nước EU và phương Tây), Biden và các trợ lý của ông vẫn quyết tâm tránh các hành động mà Putin có thể sử dụng làm cớ để bắt đầu một cuộc xung đột rộng lớn hơn, thậm chí nguy hiểm hơn.
- "Đơn giản là không có sự biện minh hay khiêu khích nào về sự lựa chọn chiến tranh của Nga", "đó là một ví dụ về một trong những xung đột đã có từ lâu của con người - sử dụng vũ lực và thông tin sai lệch để thỏa mãn khao khát quyền lực và sự kiểm soát tuyệt đối." - Biden đã nói trong bài phát biểu vào tối thứ Bảy.
Trong các cuộc thảo luận kín tại NATO và với các nhà lãnh đạo của hơn 30 quốc gia, Biden liên tục tuyên bố sẽ không gửi quân đội Mỹ tham chiến tại Ukraine, chống lại Nga. Và bất chấp những lời khẩn cầu tuyệt vọng của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy để được giúp đỡ, Biden vẫn phản đối việc sử dụng máy bay chiến đấu của NATO hoặc Mỹ để giữ gìn không phận của Ukraine khỏi các cuộc tấn công của Nga.
Chuyến đi của Biden vào thời điểm quan trọng đối với nhiệm kỳ tổng thống của ông và trong bối cảnh cuộc chiến tranh lớn nhất ở châu Âu kể từ năm 1945, kèm theo một cuộc khủng hoảng nhân đạo đang mọc lên như nấm trên thế giới. Cả hai đang thử nghiệm của ông là sự quyết tâm và hợp tác trong liên minh NATO, sau 4 năm bị cựu Tổng thống Donald Trump phá vỡ do sự nghi ngờ và muốn thúc đẩy chính sách theo chủ nghĩa biệt lập của Mỹ (a policy of America First isolationism).
Theo các nhà theo dõi chính sách ngoại giao, Biden đã thành công trong việc giữ vững “thông điệp đoàn kết”. Đó chính là những gì Putin cần biết và để thuyết phục Putin thu hẹp quy mô mục tiêu chiến tranh và chấm dứt sự tàn bạo. Đó là những gì người Ukraine cần nghe và để khuyến khích họ tiếp tục chiến đấu. Và đó là những gì người châu Âu cần nghe để ổn định thần kinh và trấn an họ rằng Hoa Kỳ hoàn toàn cam kết bảo vệ họ. Tuy nhiên, tổng thống Biden đã kết thúc chuyến công du của mình và trở về nhà với những câu hỏi không thể trả lời cụ thể về cách thức và thời điểm chiến tranh kết thúc.
Một chỉ huy cao cấp của Nga hôm thứ 6 (25/03), đã báo hiệu rằng Moscow đang thu hẹp mục tiêu chiến tranh của mình, nói rằng việc chiếm giữ Kyev, và các thành phố lớn khác không phải là ưu tiên. Đại tướng Sergei Rudskoi, Tổng cục trưởng Cục Tác chiến chính của Bộ Tổng tham mưu quân đội Nga, cho biết trong một tuyên bố công khai rằng, thay vào đó quân đội sẽ tập trung “vào điều chính: giải phóng hoàn toàn Donbas” - khu vực đông nam, quê hương của lực lượng nổi dậy ly khai do Điện Kremlin hậu thuẫn.
Các quan chức chính quyền cho rằng việc Nga rút quân về Donbas sẽ là một thất bại đáng kể đối với Putin. Nhưng nếu Putin quyết định giới hạn phạm vi cuộc chiến, điều đó sẽ đặt ra những thách thức ngoại giao mới đối với Biden, người đã sử dụng nỗi kinh hoàng toàn diện của cuộc chiến để tập hợp thế giới chống lại sự xâm lược của Nga. Cũng có thể khó khăn hơn nếu Putin quyết định điều động một số lực lượng của mình trở lại. Cho dù là một cuộc rút lui thực sự hay một cuộc tấn công chiến lược thì vấn đề Ukraine vẫn đang còn nan giải..
Hiện tại, Ukraine vẫn đang bị bao vây trong khi các lực lượng của đất nước vẫn kháng cự quyết liệt. Vào hôm thứ Bảy, ngay khi Biden chuẩn bị phát biểu trước Lâu đài Hoàng gia Warszawa, tên lửa của Nga đã bắn thẳng vào Lviv, một thành phố ở miền tây Ukraine, cách biên giới Ba Lan không xa. Các tên lửa đã bắn trúng hoặc gần nơi được cho là một kho chứa dầu, và khói đen dày đặc bốc lên bao trùm thành phố. Những âm mưu của Putin vẫn còn là điều bí ẩn khi Biden lên Không lực Một để bay trở lại Washington, làm khó cho chính quyền của ông khi tìm cách tăng sức ép lên Nga mà không đi quá xa. Tất cả tạo nên một nhiệm vụ khó khăn cho Biden, người nhậm chức với quyết tâm chấm dứt cuộc chiến kéo dài 20 năm của Mỹ ở Afghanistan và hiện đang phải đối mặt với việc xoay xở, đối phó với một cuộc chiến khác.
Ông đã được đánh giá cao - ngay cả từ các đảng viên Cộng hòa - vì đã gửi hơn 2 tỷ đô la viện trợ quân sự và an ninh cho Ukraine, củng cố khả năng chống lại lực lượng Nga. Và ông đã cùng các nhà lãnh đạo châu Âu áp đặt các biện pháp trừng phạt làm tê liệt nền kinh tế Nga, gây áp lực to lớn lên những người ủng hộ nhiệt thành nhất của nhà lãnh đạo Nga.Trong chuyến thăm của Biden tới Brussels, NATO đã thông báo về việc triển khai lại các biện pháp bổ sung với các nước thành viên thân cận nhất với Nga, một nỗ lực mà Biden cho rằng sẽ đưa ra một thông điệp về quyết tâm tới Putin. Tổng thống cũng tuyên bố viện trợ nhân đạo 1 tỷ USD cho Ba Lan và các quốc gia khác, những người đã giúp 3,5 triệu người Ukraine chạy trốn khỏi các cuộc giao tranh. Biden cho biết Hoa Kỳ sẽ mở cửa biên giới cho 100.000 người Ukraine tị nạn. Theo đó, chuyến đi của tổng thống đã tạo ra một ấn tượng đáng kể.
Tuy nhiên, tổng thống Biden cũng bị Zelenskyy chỉ trích vì từ chối thực thi vùng cấm bay đối với Ukraine. “Lợi thế của họ trên bầu trời giống như việc sử dụng vũ khí hủy diệt hàng loạt”, hậu quả của ngày hôm nay là nhiều người thiệt mạng và nhiềuthành phố yên bình bị tàn phá ” - - Zelenskyy nói với Biden và các nhà lãnh đạo của các nước NATO khác trong cuộc họp kín của họ hôm thứ Năm.
Biden đã phải đối mặt với các hành động của các nước châu Âu khi ông đặt cho các đồng minh của mình câu hỏi về việc hạn chế mua dầu và khí đốt của Nga. Từ trước tới nay, châu Âu đã tiêu thụ phần lớn năng lượng mua từ Nga, và Biden một lần nữa nhận thấy sự lưỡng lự của họ trong việc đưa ra bất kỳ quyết định nào nhằm cắt đi huyết mạch đó. Thay vào đó, tổng thống đã công bố một kế hoạch dài hạn hơn để giúp người châu Âu cai nghiện với nhiên liệu của Nga.
Jeremy Bash, người từng là cố vấn hàng đầu tại cả Lầu Năm Góc và CIA dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama, gọi cuộc chiến của Putin là “một trận động đất địa chính trị” và là một “cuộc thi chỉ có một lần” buộc Biden phải nhanh chóng thích ứng với một thế giới ngoại giao và an ninh đang thay đổi nhanh chóng.
Theo Bash, tổng thống Biden hiện là tổng tư lệnh thời chiến tiến hành bốn cuộc chiến chống Putin cùng một lúc: Một cuộc chiến tranh kinh tế, một cuộc chiến tranh thông tin, một cuộc chiến tranh mạng, và một cuộc chiến quân sự gián tiếp chưa từng có. Một số người trong chính quyền vốn ủng hộ nhiệt tình chính sách đối ngoại đã chế nhạo tổng thống vì dường như đang tìm cách loại bỏ Putin. Richard Haass, chủ tịch của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, gọi đó là một “một cử chỉ vô kỷ luật, có nguy cơ kéo dài phạm vi và thời gian của chiến tranh”.
Trong khi các quan chức Mỹ vẫn khẳng định mục tiêu của họ không phải là thay đổi chế độ ở Moscow, ngay cả các cố vấn an ninh quốc gia hàng đầu của tổng thống cũng nói rõ rằng họ chỉ muốn Putin sẽ bị suy yếu. Ông Sullivan nói rằng: “Đây là những chi phí mà Tổng thống Putin phải gánh chịu cho bản thân và đất nước cũng như nền kinh tế và cơ sở công nghiệp quốc phòng của ông ấy, vì quyết định tham chiến ở Ukraine là hoàn toàn vô cớ”.
Tác giả: Michael D. Shear và David E. Sanger
Người dịch: Xuân Nguyên
(Nguồn: https://news.yahoo.com/bidens-barbed-remark-putin-slip-144949390.html