Theo một bài viết gần đây trên nhật báo Người Việt ở Mỹ, học thêm không chỉ là vấn nạn ở Việt Nam, mà cũng vô cùng thịnh hành trong cộng đồng Việt tại Mỹ. Các bậc cha mẹ người Việt dù giầu hay nghèo đều có tâm lý muốn cho con phải học giỏi bằng, hoặc hơn người Mỹ bản xứ. Họ không ngại làm thêm việc để có thể cho con mình theo học ở các trung tâm hoặc thuê gia sư về nhà, mặc dù chi phí cho việc này không hề nhỏ.
Tại Ba Lan, việc học thêm cũng không hề xa lạ. Ngoài học thêm ngoại ngữ, các cháu còn được gửi đi học những môn văn hoá như đàn, nhạc. Có nhiều em tan học ra là chạy sô từ lớp tiếng Anh sang trường nhạc… cho tới tối. Người Việt vốn coi trọng việc học, nên việc ép con học mặc nhiên được coi là chuyện tốt, chuyện dĩ nhiên. Cha mẹ Việt thường dạy con, không học thì sau này sẽ ra đường quét rác. Nguời Việt tại nước ngoài phần lớn rất tự hào là con họ học giỏi hơn cả người bản xứ, và nhiều khi đó là kết quả của việc học thêm.
 |
| Ảnh chỉ mang tính minh họa |
Trong khuôn khổ của bài viết này tôi không muốn than phiền về chuyện học thêm, dạy thêm. Suy cho cùng, nếu con bạn thật sự cần giúp đỡ về một môn học thì học thêm là một cách tốt để tránh cho trẻ bị mất cơ bản, gây ra chán học. Với những môn như ngoại ngữ thì các lớp học thêm khá cần thiết, để giúp trẻ được thực hành nhiều hơn. Tuy nhiên, câu hỏi cần phải được đặt ra là viêc gửi con đi học thêm có nên là cách duy nhất để các bậc cha mẹ đầu tư cho con cái. Nếu con cái chúng ta là của để dành, là tương lai của chính chúng ta thì chúng ta nên sử dụng học thêm như thế nào để nó là một công cụ tốt nhất.
Các nền giáo dục tiên tiến trên thế giới, điển hình là Anh và Mỹ (kể cả hệ thống giáo dục của Ba Lan), đều rất chú trọng tới tính tự lập của học sinh. Điều đó có nghĩa là những bài học ở trường được coi là công cụ để học sinh có thể sử dụng khi làm các bài tập ở nhà, là nền tảng để các em có thể tìm hiểu thêm ngoài giờ học. Một điều khác, cũng rất được chú trọng là sở thích của học sinh. Nhà trường chấp nhận là một học sinh có thể giỏi về một mặt, nhưng lại kém về một mặt khác. Dĩ nhiên học sinh đó sẽ phải cố gắng để có được một nền tảng cơ bản trong môn học mình không thích, nhưng không phải học sinh nào cũng sẽ trở thành một người giỏi toán như Ngô Bảo Châu, viết văn hay như Adam Mickiewicz và chơi đàn hay như Đặng Thái Sơn.
Để có thể giúp cho con mình có niềm vui trong học tập, các bậc cha mẹ hãy để ý tới sở thích và lực học của con mình trong từng môn học. Nếu con bạn muốn kinh doanh, xin đừng ép chúng phải học Y. Nếu con bạn không thích chơi đàn, và không có năng khiếu, thì những lớp học chỉ làm chúng chán ghét hơn. Và trên hết, chúng ta nên hiểu là trẻ em có nhu cầu được chơi, được thư giãn, được tạo ra các mối quan hệ với bạn bè đồng lứa ngoài lớp học. Chúng cũng có nhu cầu được chơi và nói chuyện với cha mẹ. Nhiều bậc cha mẹ Việt Nam tại nước ngoài than phiền rằng họ không thể nói chuyện với con cái mình. Rằng chúng vào phòng, đóng cửa mỗi khi đi học về và không nói gì ngoài dạ và không. Khoảng cách về ngôn ngữ và văn hoá được hình thành trong quá trình di dân chỉ là một mặt của vấn đề. Lý do khác làm tăng khoảng cách giữa các thế hệ là cách nghĩ của các bậc cha mẹ. Họ sẵn sàng lăn lộn, làm ngày một nhiều hơn để tạo điều kiện vầ vật chất cho con mình mà quên rằng có những điều khác đứa trẻ cần hơn là lớp tiếng Anh ở British School.
Đã bao lâu rồi bạn chưa tìm hiểu xem con bạn đang dán mắt vào quyển sách nào, nghe nhạc gì, và có quan tâm tới vấn đề gì đang xẩy ra trên thế giới? Cách biệt về ngôn ngữ không phải là vấn đề khi văn học, tin tức và âm nhạc đang được toàn cầu hoá và cập nhật rất nhanh trong mọi thứ tiếng. Chừng nào các bậc cha mẹ còn giao toàn bộ nhiệm vụ dạy dỗ con mình cho nhà trường (dù đó là trường Pháp hay trường Mỹ), và các cơ sở học thêm, thì khoảng cách giữa cách nghĩ của hai thế hệ sẽ ngày càng sâu hơn. Để buổi học thêm thật sự là một công cụ hữu ích, các bậc cha mẹ hãy hỏi con mình, xem chúng muốn gì. Hãy để cho chúng tự chon sở thích và tự định hình tương lai của mình với sự giúp đỡ của cha mẹ và nhà trường. Hãy giúp chúng có cơ hội để khám phá bản thân mình, nhưng xin cũng để cho chúng phải làm việc để đạt được mục đích đó. Đôi khi làm sai một bài toán khi người ta phải tự tìm câu trả lời quan trọng hơn là một câu trả lời đúng được người khác chỉ cho. Nếu có thể xin hãy ngồi xuống và nói chuyện với con mình, về những gì chúng muốn. Có thể bạn và con bạn sẽ bất đồng quan điểm, nhưng từ những cuộc tranh luận trong gia đình chúng sẽ tự tin hơn trong các cuộc tranh luận ở ngoài đời. Thành công không chỉ tới từ điểm số, mà còn từ cách nghĩ, cách sống, mà những điều đó hình thành qua trường học, xã hội và gia đình.
Anh Đào