 |
| pan tadeusz |
PAN TADEUSZ
KSIĘGA PIERWSZA
GOSPODARSTWO
Treść: Powrót panicza - Spotkanie się najpierwsze w pokoiku, drugie u stołu - Ważna Sędziego nauka o grzeczności - Podkomorzego uwagi polityczne nad modami - Początek sporu o Kusego i Sokoła - Żale Wojskiego - Ostatni Woźny Trybunału - Rzut oka na ówczesny stan polityczny Litwy i Europy.
Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie.
Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,
Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie
Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie.
Panno Święta, co jasnej bronisz Częstochowy
I w Ostrej świecisz Bramie! Ty, co gród zamkowy
Nowogródzki ochraniasz z jego wiernym ludem!
Jak mnie dziecko do zdrowia powróciłaś cudem
(Gdy od płaczącej matki pod Twoją opiekę
Ofiarowany, martwą podniosłem powiekę
I zaraz mogłem pieszo do Twych świątyń progu
Iść za wrócone życie podziękować Bogu),
Tak nas powrócisz cudem na Ojczyzny łono.
Tymczasem przenoś moją duszę utęsknioną
Do tych pagórków leśnych, do tych łąk zielonych,
Szeroko nad błękitnym Niemnem rozciągnionych;
Do tych pól malowanych zbożem rozmaitem,
Wyzłacanych pszenicą, posrebrzanych żytem;
Gdzie bursztynowy świerzop, gryka jak śnieg biała,
Gdzie panieńskim rumieńcem dzięcielina pała,
A wszystko przepasane, jakby wstęgą, miedzą
Zieloną, na niej z rzadka ciche grusze siedzą.
Śród takich pól przed laty, nad brzegiem ruczaju,
Na pagórku niewielkim, we brzozowym gaju,
Stał dwór szlachecki, z drzewa, lecz podmurowany;
Świeciły się z daleka pobielane ściany,
Tym bielsze, że odbite od ciemnej zieleni
Topoli, co go bronią od wiatrów jesieni.
Dom mieszkalny niewielki, lecz zewsząd chędogi,
I stodołę miał wielką, i przy niej trzy stogi
Użątku, co pod strzechą zmieścić się nie może;
Widać, że okolica obfita we zboże,
I widać z liczby kopic, co wzdłuż i wszerz smugów
Świecą gęsto jak gwiazdy, widać z liczby pługów
Orzących wcześnie łany ogromne ugoru,
Czarnoziemne, zapewne należne do dworu,
Uprawne dobrze na kształt ogrodowych grządek:
Że w tym domu dostatek mieszka i porządek.
Brama na wciąż otwarta przechodniom ogłasza,
Że gościnna i wszystkich w gościnę zaprasza.
_______________________
Quyển I
TRANG TRẠI
Nội dung: Sự trở về của cậu chủ. Gặp gỡ lần đầu ở trong phòng, lần thứ hai bên bàn ăn. Bài học quan trọng về phép lịch sự. Những quan điểm chính trị của quan Điền thổ về mốt. Sự khởi đầu cuộc tranh cãi về con chó Cụt đuôi và Ưng khuyển. Những lời than vãn của lão Tổng quản. Viên Thừa phát lại cuối cùng của Toà đại hình. Điểm qua tình hình chính trị của Litva và châu Âu.
Litva, Tổ quốc ơi, Người giống như sức khoẻ
Quý nhường bao, khi mất rồi mới càng thấm thía
Vẻ đẹp Người hiển hiện trong con tráng lệ huy hoàng
Khi con miêu tả Người đầy khắc khoải, nhớ thương.
Hỡi Thánh đồng trinh bảo vệ Tchenstokhova tươi sáng[1]
Và trên cổng Ostra Brama lung linh toả rạng [2]
Che chở châu thành Novogrodek cùng dân chúng trung trinh
Giống như xưa, phép nhiệm màu đã cho con hồi sinh
(Khi người mẹ chỉ còn biết khóc
Dâng con lên Người mong chở che đùm bọc
Một sinh linh thơ ngây đang mở to đôi mắt chết của mình
Lê bước đến Người - nữ Thánh đồng trinh
Để cám ơn Chúa nhân từ cứu con sống lại)
Người hẳn đưa chúng con về giữa lòng Tổ quốc bằng phép màu như vậy
Còn giờ đây xin hãy mang một tâm hồn nặng trĩu nhớ thương
Bay về vạt rừng và thảm cỏ trải dài đôi bờ Niemen xanh trong
Bay về những cánh đồng lúa mỳ vàng óng
Nơi đại mạch dát bạc long lanh gợn sóng
Và bạch giới thẫm nâu nhuộm nắng chiều vàng
Nơi kiều mạch như hoa tuyết trắng ngần
Cỏ linh lăng rực hồng như má đào thiếu nữ
Và tất cả được bao quanh dải bờ xanh như lụa
Với khóm lê lặng lẽ đứng ven đường.
Giữa bao cánh đồng quen thuộc thân thương
Bên dòng suối nhỏ nước tuôn róc rách
Vạt đồi thoai thoải bóng bạch dương bát ngát
Dinh quý tộc năm xưa nổi bật giữa vườn cây
Toà nhà gỗ khang trang, tường móng được xây
Từ xa tít sáng bừng màu vôi trắng
Càng lộng lẫy hơn trên nền dương xanh thẫm
Đứng bao quanh chắn gió thu về
Nhà không lớn bao nhiêu, nhưng ngăn nắp chỉnh tề
Kho bãi rộng chất đầy nông cụ
Ba dãy ngổn ngang, mái tranh che không đủ
Chỉ thoáng trông cũng biết đất này giàu
Những đống lúa mỳ từng dãy nối đuôi nhau
Hạt phát sáng như sao trời lấp lánh
Từng đống lưỡi cày trải bao năm tháng
Biến đất hoang thành ruộng thành vườn
Một màu đen mỡ màng phủ khắp đồng thôn
Ai cũng thấy sự phồn vinh, ngăn nắp
Đang ngự trị trong nhà và trên toàn trang ấp
Cổng vào dinh rộng mở chào mời
Như báo hiệu chủ nhân luôn chờ khách đến chơi.
______________
[1]Częstochowa: Thánh đường nằm gần Krakov, một trung tâm tôn giáo lớn của Ba Lan.
[2]Người dân Ba Lan đều biết về bức hình huyền diệu Thánh đồng trinh hiển linh ở Jasna Góra thuộc tỉnh Częstochowa. Còn tại Litva thì nổi tiếng là hai bức hình Thánh đồng trinh hiển linh trên cổng Ostra Brama của thành Wilno và trong Lâu đài ở Nowogrodek, cũng như ở Żyrowicka và Boruńska. (CÒN TIẾP)Nguyễn Văn Thái