Theo Onet.pl
"Sài Gòn. Thổ tả
thật. Lúc nào tôi cũng chỉ thấy có Sài Gòn. Ngày nào
tôi cũng cảm thấy là tôi thức dậy ở trong rừng nhiệt
đới" – viên đại úy Benjamin Willard phàn nàn. Một
trong các cảnh nổi tiếng nhất trong lịch sử điện ảnh
đã mở đầu như vậy. Với bối cảnh chiến tranh ở
Việt Nam, trong các kênh rạch của vùng đồng bằng sông
Mê Công tiếp giáp với Căm-pu-chia, bộ phim "Apocalypse
Now" của ông Francis Ford Coppola trong nhiều năm đã thu
hút trí tưởng tượng của bao nhiêu lớp người.
Việt Nam làm người ta
luôn nhớ lại các bức ảnh của bốn mươi năm trước,
khi ở nơi đó đã diễn ra một trong các cuộc xung đột
đẫm máu nhất ở Đông Nam Á. Chiến tranh Việt Nam đã
làm thay đổi cả thế giới, cũng vào cái lúc đã nảy
sinh ra phong trào híp-pi và xuất hiện thứ âm nhạc mà
những người biểu diễn nó đã trở thành thần tượng
văn hóa.
Nhưng ngày nay Việt Nam là
một quốc gia hoàn toàn khác, và Sài Gòn cũng đã thay đổi
tên và thói quen của mình. Ở đây giờ vui vẻ, nhiều
màu sắc, ăn uống ngon và cực kỳ mới lạ.
Năm 1975 cuộc chiến ở
Việt Nam, khi hai bên đối đầu là nước Việt Nam Dân
chủ Cộng hòa cộng sản (Miền Bắc Việt Nam) chủ yếu
do Liên Xô ủng hộ và Cộng hòa Việt Nam được Mỹ ủng
hộ, đã kết thúc. Nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa
Việt Nam ra đời.
Sài Gòn khi đó được
đặt tên mới: thành phố Hồ Chí Minh, theo tên của vị
lãnh tụ Đảng Cộng sản Đông dương và chủ tịch nước
Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Dù rằng hình ảnh của "Bác
Hồ" có trên hàng chục các tấm bảng quảng cáo và
các bức chân dung, dân cư của thành phố cho đến nay vẫn
dùng cái tên cũ Sài Gòn, cho dù chính thức thì cái tên
này chỉ liên quan đến một khu phố thuộc địa từ thời
Pháp, giờ mang tên Quận 1.
Có
ai còn nhớ bộ phim được giải Oscar "Đông Dương
(Indochiny)" với cô diễn viên Catherine Deneuve? Bộ phim
nói về thời khi Sài Gòn còn là thủ đô vùng Đông Dương
thuộc Pháp. Trong một cảnh của phim các nhân vật chính
ngồi uống cà phê trong khách sạn sang trọng "Continental
Saigon". Lối kiến trúc tân nghệ thuật (Art Nouveau,
sececja) và cách trang hoàng nội thất thời thực dân rất
phù hợp với một lối sống kiểu cũ của khu trung tâm.
Khách sạn "Continental
Saigon" giờ đã được phục chế và vẫn sang trọng
cũng đã là cảm hứng cho nhà văn Graham Greene, tác giả
cuốn tiểu thuyết "Một người Mỹ bình thản",
mà theo đó người ta đã dựng một bộ phim cùng tên. Mặc
dù có tiêu chuẩn cao và nổi tiếng, giá buồng ở đây
vẫn từ khoảng 100 đô la một ngày. Xung quanh rất sạch,
có nhiều phố có cây xanh, bao quanh là các tòa nhà kiểu
tân nghệ thuật và cửa kính của các cửa hàng sang trọng
với các mác hàng nổi tiếng như: Louis Vuitton, Prada, Rolex
hay Patek Philippe.
Một trong các biểu tượng
thực sự của truyền thống kiến trúc kiểu thuộc địa
của thành là tòa nhà Bưu điện Trung tâm tuyệt đẹp của
thành phố do người Pháp xây, nơi trong buồng chính của
nó ta vẫn còn có thể cảm thấy bầu không khí của thủ
đô vùng Đông dương ngày trước. Ta cảm thấy mình như
đang ở Paris; còn chỉ có hỗn hợp các thứ mùi kỳ
diệu, bầu không khí ngột ngạt và nóng là nhắc rằng
bạn đang ở châu Á mà thôi. Sài Gòn có cái mùi như vậy.
Cái nóng ẩm ướt như vắt năng lượng sống đi gấp
đôi. Vậy, quỷ thật, làm sao mà trong các điều kiện ấy
có thể xảy ra chiến tranh được?
Mỗi
bước đi là một cái sốc
Với
người châu Âu thì các thành phố lớn của Việt Nam đúng
là một thách thức cho họ. Còn cách tổ chức giao thông
ở đây thì thực sự là một cú sốc. Mới nhìn thì chỉ
thấy như hàng trăm nghìn các loại xe từ xe đạp đến
loại xe phổ biến nhất là xe máy nhiều loại mác rồi
đến các xe ô tô sang và xe tải, mọi thứ như dòng chảy
hỗn độn tràn ra các tuyến phố của thành phố.
Ở
đây chả có ai tuân theo đèn tín hiệu, hướng xe đi quy
định hay cả chỗ qua đường cho người đi bộ nữa. Có
hai lý do.
Thứ nhất, mỗi người
Việt Nam từ nhỏ đã được nghe là màu đỏ là màu của
chủ nghĩa xã hội, màu của chiến thắng và màu của
Đảng, mà tất cả những cái này không bao giờ khuất
phục trước các hoàn cảnh của số phận mà bằng đấu
tranh họ vượt qua mọi chướng ngại xuất hiện trên con
đường của mình. Vì thế chả có ai tôn trọng cái đèn
đỏ tầm thường ở chỗ qua đường kia.
Thứ hai, người Việt Nam
không có khái niệm sợ hãi – họ tin là nếu người
Mông Cổ, người Trung Quốc, người Pháp và cả người
Mỹ đều không thắng nổi họ, vậy thì cái ô tô lao về
phía họ còn có ý nghĩa gì. Vậy phải chăng trên đường
phố ở đây ai mạnh thì được? Nhưng đó chỉ là lối
suy luận của chúng ta, những người châu Âu mà thôi.
Khi bạn muốn sang đường
khi trên phố có cả một dòng xe liên tục chạy, bạn chỉ
cần quên đi nỗi sợ, nhắm mắt lại và cứ thế đi
không dừng lại vì bất cứ điều gì. Các xe đang lao như
thế chả hiểu vì điều kỳ diệu nào luôn có thể tránh
người đi bộ. Và đây là một thói quen đã ăn sâu vào
người Việt Nam.
Nếu có tai nạn gì xảy
ra thì lỗi thuộc về kẻ… mạnh hơn. Nếu ô tô đâm
phải người lái xe máy, thì lỗi bao giờ cũng thuộc về
xe ô tô. Người lái xe máy sẽ bị lỗi nếu va vào người
đi xe đạp hay người đi bộ. Bằng cái cách đơn giản
đó ở Việt Nam… hầu như không có tai nạn giao thông.
Mỗi người cầm lái cái xe nguy hiểm hơn cho người khác
thì phải chú ý hơn. Toàn bộ nỗi bực bội của người
lái xe dồn vào việc… bấm còi mà người Việt có trên
xe, tiếng còi xe có lẽ ở đây là ồn nhất thế giới.
Ở
Việt Nam bạn không có thời gian để làm quen. Người
khách du lịch lập tức rơi vào guồng không chỉ của các
nguyên tắc giao thông kỳ lạ nói trên mà còn của một
loạt các thói quen khác và lối nghĩ hoàn toàn khác. Cả
ẩm thực ở đây cũng không giống gì với cái chúng ta
biết khi ăn ở các "Cửa hàng ăn đồ Việt Nam"
tại Ba Lan, nhưng chúng ta sẽ quay lại đề tài này về
sau.
Có
8,5 triệu dân sống ở Thành phố Hồ Chí Minh, phần lớn
trong số họ ban ngày ở ngoài phố. Cái nóng ở đây làm
cho nhà cửa chỉ dùng để ngủ; buôn bán, phục vụ và
các cuộc hẹn hò chủ yếu đều ở ngoài trời.
Cắt tóc ư? Xin mời,
chúng tôi có thể cắt trên vỉa hè. Bạn cần sửa móng
tay? Sao lại không làm được bên cạnh cái thùng thư kia?
Vỉa hè bị hàng chục nghìn (thật đấy) các quầy nhỏ,
các quán bar di động, các điểm bán hàng và sửa chữa
mọi thứ cần thiết. Trong một hiệu sách tôi nhìn thấy
hai cô gái che mặt bằng các quyển sách (họ là người
bán hàng, hay khách hàng?), chẳng coi ai ra gì, cứ thế nằm
ngủ giữa hai giá bầy sách.
Một số cửa hàng và
khách sạn cũng là nơi để chơi, để nghỉ và nơi ngủ
của trẻ con khi cha mẹ chúng làm việc tới khuya. Các
cuộc chơi tập thể cũng được tổ chức trên vỉa hè,
và những người tham gia cứ túm tụm như thế đến tận
khuya, đùa với nhau, ăn và uống. Chả ai thấy như thế
có gì không bình thường ở đấy cả. Đương nhiên nó
phải như vậy, thế thôi.
Ở
thành phố lớn nhất Việt Nam này cuộc sống luôn sôi
động và mặc dù việc hai miền chia cắt đã chấm dứt
từ lâu, ta vẫn cảm thấy ở đây những thứ còn lại
của bầu không khí của thời xưa. Các tòa nhà nghiêm
trang xây theo kiểu tân nghệ thuật vẫn mang lại cho thành
phố cái kiểu không lẫn được của ngày xưa, thời
thuộc địa.
Chằng
chịt mạng dây điện
Cái này chỉ thấy ở
Việt Nam. Các đường dây diện chạy trong các phố theo
một lối độc đáo. Trông nó như trong giấc mơ của một
anh thợ điện khùng. Hàng trăm dây điện chăng lên các
cột chả khác gì bộ râu rối bời, tạo ra một mạng
nhện khổng lồ các dây điện trên các phố. Hàng kilomet
dây điện chằng chịt đến mức không thể hơn cấp điện
cho hàng ngàn bóng đèn loại tiết kiệm điện sáng suốt
ngày không biết để làm gì. Và làm thế nào mà mọi thứ
có thể hoạt động trong bầu không khí như dính lại vì
độ ẩm như thế này, đây quả là một điều bí mật
của các tác giả công trình đó. Điều quan trọng nhất
là nó đang hoạt động. Bản thân người Việt Nam chắc
cũng biết sự đặc biệt của giải pháp trên và họ còn
bán các áo phông in hình mạng dây điện chằng chịt đó.
Nếu không thể làm gì để thay đổi chúng, thì phải
chấp nhận hay dùng nó để tạo ra một giá trị khác.
Hãy còn một biểu tượng
nữa của các thành phố lớn ở vùng đất này của thế
giới. Đó là các ngôi nhà hình ống. Nó hẹp và sâu đến
mức không thể hình dung nổi, các ngôi nhà trông như các
thanh sô-cô-la xếp đứng cạnh nhau. Ấy là do tiết kiệm.
Phần đất đắt nhất trông ra phố, vậy phía trước nó
phải chiếm ít chỗ nhất.
Trung tâm thành phố Hồ
Chí Minh đang dần dần học theo các thành phố lớn của
châu Á, và các kiến trúc cũ đang dần dần nhường cho
các nhà văn phòng chọc trời hiện đại. Năm 2010, tòa
nhà Bitexco Financial Tower khánh thành đã vươn lên cao nhất
thành phố, nó là tòa nhà cao thứ hai của Việt Nam với
độ cao 258 m.
–
Ông có thấy có gì là
chủ nghĩa cộng sản ở đây không? – người hướng dẫn
của tôi hỏi. Và thực sự khó mà tìm ra dấu vết nào
của ngôi sao đỏ hay biểu tượng búa liềm đặc trưng
cho chế độ đó ở đây. Các biển hàng bằng tiếng Anh
hay các mác hàng xa xỉ còn dễ tìm thấy hơn.
Nếu
ngắm qua cửa sổ toàn cảnh thành phố được chiếu sáng
và nơi trực thăng đỗ ở mức hơi thấp hơn sàn của
câu lạc bộ một tý, bạn dĩ nhiên sẽ cảm thấy cái
thời chủ nghĩa xã hội kinh điển ở Việt Nam giờ chỉ
còn là quá khứ. Ở thành phố Hồ Chí Minh bây giờ chả
thiếu các khách sạn, các câu lạc bộ và nhà mát-xa sang
trọng cũng như các thú vui xa xỉ.
Điểm hấp dẫn nhất của
thành phố vẫn là các quán ăn nhỏ. Ở đó có thể ăn
mọi thứ có trong ẩm thực độc đáo của Việt Nam. Từ
hải sản, món phở gà đến món lẩu tim gan hay món vú dê
nướng. Ở khắp nơi có thể uống hai loại bia địa
phương phổ biến nhất là bia "333" (phát âm là:
ba ba ba, vậy rất dễ nhớ) hay bia "Saigon".
Bạn
cũng nên thử uống cà phê. Họ pha bằng một loại „ấm”
đặc biệt để trên một chiếc cốc thủy tinh đựng sữa
đặc. Lúc cà phê đã nhỏ giọt hết vào cốc, tất cả
được đem đổ sang một cốc to đầy đá vụn. Và dù là
thành phố Hồ Chí Minh hấp dẫn cả ngày lẫn đêm, nhưng
ở đây bầu không khí là thú vị nhất là vào buổi tối,
khi ngồi trong một quán nhỏ trên phố ấy.
Dấu
vết của cuộc chiến
Thành phố sôi động này
vẫn nhớ rõ quá khứ của mình. Tòa nhà xấu xí, trải
rộng của Dinh Độc lập, trước đây là phủ Tổng thống
của NamViệt Nam giờ trở thành nhà bảo tàng.
Nó
nằm ở trung tâm thành phố, chung quanh là vườn và được xây trên mảnh đất dinh thự cũ của Toàn quyền Pháp hồi
nửa sau của thế kỷ XIX. Năm 1954, khi chính quyền thực
dân Pháp rời Việt Nam, ông tổng thống Ngô Đình Diệm
đã ở đây. Nhưng vào năm 1962 tòa nhà bị phá hỏng
trong một cuộc đảo chính và bị không quân NamViệt Nam
ném bom.
Dinh Thống Nhất bây giờ
được xây xong vào năm 1966, tác giả thiết kế hiện đại
này là một kiến trúc sư Việt Nam ông Ngô Việt Thụ học
ở Pháp. Trong khu vườn của dinh vẫn còn hai chiếc xe
tăng hôm 30/4/1975 đã đâm đổ chiếc cổng sắt của
dinh, mở màn cuộc tấn công cuối cùng vào trụ sở chính
phủ miền Nam Việt Nam. Sài Gòn đã đầu hàng và nhà
lãnh đạo cuối cùng của Nam Việt Nam, tướng Dương Văn
Minh đã bị bắt, đánh dấu thắng lợi cuối của miền
Bắc Việt Nam cộng sản và công cuộc thống nhất đất
nước.
Ở
dưới lòng đất của dinh, nếu có thể gọi cái khối bê
tông to này là một dinh thự, tôi đã tham quan các boongke
ngầm, nơi trước đây là trung tâm điều hành cuộc
chiến. Toàn bộ cảnh vật và trang thiết bị của dinh
này vẫn không có sự thay đổi gì kể từ ngày miền Nam
đầu hàng.
Cho đến nay người ta vẫn
còn giữ lại được phòng tiệc trang trí rất đẹp,
buồng làm việc của tổng thống và phòng hội nghị. Ở
tầng cao nhất có thể nhìn thấy một phần phòng nhảy
với một quầy rượu rộng và sàn nhảy. Dinh này không
nhất thiết là điểm phải đến tham quan khi đến thành
phố Hồ Chí Minh, nhưng cũng nên xem qua, dù chỉ một tý
để cảm nhận bầu không khí của một thời đã qua.
Gần dinh bạn có thể
nhìn thấy tòa nhà sứ quán Mỹ cũ mà bạn từng thấy
qua hàng trăm bức ảnh. Vào những giờ phút cuối cùng
trước khi quân đội Bắc Việt Nam chiếm Sài Gòn, ở đây
đã diễn ra cuộc di tản của đông đảo các binh sỹ,
nhân viên dân sự và nhân viên chính quyền Mỹ và Nam
Việt Nam. Trong thời gian chiến dịch di tản kéo dài mười
chín tiếng, 81 trực thăng của không quân Mỹ đã chở đi
1373 người Mỹ và 5595 người Việt, trong đó có đến
hơn hai nghìn người được chở đi từ sân và mái của
tòa sứ quán này. Đây là chương cuối cùng của cuộc
chiến kéo dài suốt 16 năm, kết thúc bằng chiến thắng
của miền Bắc Việt Nam cộng sản.
Nhưng trên hết, như trong
chủ nghĩa xã hội, có một sức mạnh cao nhất ngự trị.
Và đây không phải nói về các nhà lãnh đạo của dân
tộc đâu. Người Việt bắt đầu mỗi ngày bằng cuộc
nói chuyện với tổ tiên đã khuất, vì chính tổ tiên
đang phù hộ cho ngày hôm nay. Ở mỗi cửa hàng, khách
sạn, khắp nơi đều có bàn thờ tổ tiên. Họ thắp
hương, đặt các lễ vật, chủ yếu là hoa quả ở đó
(đã có trường hợp các khách du lịch không biết cư xử
đã nhặt quả ở đấy để ăn).
Cũng không có hại gì nếu
bạn đến Chùa Bà Biển, nơi mà bỏ ra vài đồng bạn có
thể thắp hương mà những người phục vụ treo dưới
mái chùa.
Đấy mới chính thực là
Sài Gòn, à tôi xin lỗi, là thành phố Hồ Chí Minh.
NHV
(theo Onet.pl)
*
*
*
