Trong
thời đại dịch thì việc mua bán là như thế nào? Có
thể đi dạo được không? Đi đến hiệu thuốc như thế
nào, khi mà những thứ thực phẩm chức năng yêu thích
của ta đã hết? Có cần phải làm thoáng khí căn hộ
không? Thực phẩm có gây lây lan coronavirus không? Hãy kiểm
tra xem bạn có biết trả lời cho các câu hỏi đó không
nhé.
Đầu
tiên nên nhắc lại vấn đề: Coronavirus SARS-CoV-2
lây lan như thế nào :
Trực
tiếp – qua tiếp xúc với nước bọt của người đã
bị lây nhiễm:
-
Con
đường xon khí (bụi
hạt nước li ti), cái gọi là xon khí (aerozol) tức
là cái phun ra khi ta nói; bên cạnh
đó, để mà các hạt nước bọt li ti có chứa
Coronavirus từ người đang nói tiếp cận đến ta, thì ta
đứng ở cự ly đủ gần;
-
Các
chất bài tiết khác, vd. như phân, nước tiểu.
Qua
trung gian – qua đụng chạm vào các bề mặt, mà trên
đó đang có các chất bài tiết của người đã bị nhiễm
bởi vì ho và hắt xì hơi.
Thanh
tra viên Vệ sinh Dịch tễ Cấp cao (GIS) đã chỉ ra là:
hiện nay theo các dữ liệu đang có thì con vi rút có thể
tồn tại đến vài giờ đồng hồ trên các bề mặt (các
vật).
Có
thể loại trừ chúng khỏi môi trường, cũng như phần
lớn các loại vi sinh vật khác, bằng các loại chất tẩy
trùng thông thường hay được dùng trong nhà.
Ta
loại trừ chúng khỏi tay bằng cách rửa sạch,
rửa kĩ 2 bàn tay bằng xà phòng dưới dòng nước ấm
chảy.
Nguy
cơ Coronavirus: thực hiện mua bán như thế nào
„Đương
nhiên là ta phải mua bán rồi – nhưng ta sẽ cố gắng
hạn chế mua càng ít lần càng tốt, trước tiên là phải
đi mua một mình. Không đến cửa hàng với cả gia đình!
Trong các cửa hàng nhỏ thì không thể có nhiều người
vào cùng 1 lúc được – tùy thuộc vào độ lớn của
cửa hàng, chỉ từ vài người đến mười mấy người
là đủ. Không được gây ùn tắc, chật người. Những
người còn lại thì chờ đến lượt mình ở bên ngoài
– và không túm tụm, mà phải dãn ra (mỗi người
cách nhau 1-1,5 mét). Nếu có thể, ta không trả bằng tiền
mặt, mà bằng thẻ – tốt nhất là bằng cách hơ
thẻ chứ không chạm” – đây là lời kêu gọi của
giáo sư Mirosław Wielgoś, hiệu trưởng trường ĐH Y
Vác-sa-va, liên quan tới nguy cơ dịch bệnh do vi rút
mới Coronavirus
gây ra.
GIS
nhắc nhở rằng: hai tay ta sẽ đụng chạm nhiều với các
bề mặt, tiền nong trong cửa hàng. Vì thế, nếu có thể
thì tốt nhất ta nên tránh đụng chạm vào các nắm cửa
cũng như các bề mặt khác, trong cửa hàng tốt nhất ta
không nên dùng xe đẩy hay sọt đựng, thay vào đó ta nên
dùng các túi riêng của ta hoặc các túi có trong cửa
hàng, rồi ta mang chúng về nhà. Việc đụng chạm và nhặt
lên bỏ xuống các mặt hàng là rất mất vệ sinh, nhất
là với các đồ ăn ngay không cần nấu chín (vd. bánh
nướng, bánh mì tròn, bánh kẹo).
Không
được hắt hơi hay ho không chỉ về phía người
khác, mà cả về phía hàng hóa trong cửa hàng.
Coronavirus
: Ai là người không nên đi mua bán
Những
người ốm kinh niên (vd. bệnh nhân tiểu đường), thì
không nên đi mua bán, họ nên nhờ người quen hoặc ai đó
là hàng xóm giúp. Nguyên tắc này cũng áp dụng cho những
người già cả. Tại sao? Bởi vì những người này vốn
có hệ miễn dịch suy yếu vì bệnh hoặc vì tuổi tác,
họ thuộc nhóm những người có nguy cơ rủi ro cao đối
với căn bệnh của Coronavirus gây ra.
Theo
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thì Ba Lan đã gia nhập
nhóm các nước có cái gọi là Phát tán Vi rút Ngang (tức
là không chỉ những người mới trở về từ nước ngoài
mới bị nhiễm coronavirus SARS-Cov-2,
mà patogen (gien lỗi, gien bệnh) đang lây lan sang cả những
người mà họ chưa từng rời khỏi Ba Lan, thậm chí họ
còn không có giao lưu trực tiếp với những người mới
từ nước ngoài về). Về việc này, ta cần nhớ là:
những người đặc biệt có nguy cơ bị phơi nhiễm bệnh
nặng do vi rút coronavirus là những người như sau:
-
Tuổi
cao,
-
Có
các bệnh kinh niên, như: tiểu đường, thiếu máu tim,
hen xuyễn, viêm xương khớp thấp (phong tê thấp? -
reumatoidalne zapalenie stawów),
-
Suy
yếu hệ miễn dịch, sức đề kháng yếu (vd. vì đã bị
cắt lá lach/tỳ),
-
Đang
dùng thuốc ức chế miễn dịch (leki immunosupresyjne).
Họ
cần phải hạn chế tới mức tối thiểu việc gặp gỡ
với những người khác.
Coronavirus:
xử lý với thực phẩm
Bản
thông báo của Cơ quan châu Âu về sự An toàn Thực phẩm
(EFSA) ra ngày mùng 09/03/2020 đã qui định rằng: theo những
hiểu biết hiện nay thì không có bằng chứng gì, để
thực phẩm có thể là một nguồn hoặc là một mắt xích
trực tiếp trong việc phát tán vi rút SARS-CoV-2. Tổ chức
này nhấn mạnh rằng: trên cơ sở các thực nghiệm với
vi rút SARS và MERS có thể nhận định rằng: Con người
không bị lây nhiễm vi rút SARS-CoV-2 qua thực phẩm.
Vậy
nên rất ít có khả năng để vi rút lây lan qua thực
phẩm, và thực tế từ trước đến nay cũng chưa hề có
bằng chứng nào về việc này.
Nhưng
dù sao thì khi mua thực phẩm hoặc khi chế biến nó, cần
phải chấp hành các nguyên tắc về vệ sinh, cần nhớ
rằng: coronavirus cần có một vật chủ để nó gây lây
lan, đó là con người.
Bạn
hãy nhớ rằng: việc nấu chín kĩ sẽ hủy diệt con vi
rút, bởi vì con coronavirus sẽ bị tiêu diệt nếu ta kết
hợp 2 yếu tố là thời gian và nhiệt độ vd. 60℃
trong khoảng 30 phút. Vậy nên, nếu là thịt, các sản
phẩm tươi sống, thì việc nấu chín bình thường sẽ
loại trừ được ô nhiễm vì vi sinh vật, trong đó có cả
SARS-CoV-2.
Khi
chế biến đồ ăn cần phải giữ vệ sinh đúng chuẩn:
rửa và chuẩn bị thực phẩm. Đây là điều ưu tiên
không chỉ đối với coronavirus, mà là đối với tất cả
các loại ô nhiễm khác đặc thù của vi sinh vật, mà nó
dễ dẫn tới ngộ độc thức ăn. Cần phải rửa tay,
dụng cụ nhà bếp, mặt bàn chế biến, thớt. Cần rửa
tay trước khi ăn, trước khi chế biến đồ ăn, và trong
khi chuẩn bị đồ ăn nữa – và cũng cả sau khi chế
biến các sản phẩm tươi sống và đụng chạm tay vào
thùng rác.
Luôn
luôn nhớ là phải phân tách thực phẩm sống với đồ
ăn chín, để tránh bị chồng chéo trong bếp. Nói cách
khác thì: các dao, thớt để riêng; dao thái bánh mì và
dao thái rau để riêng, và dao thái thịt sống để riêng.
Hiệu
thuốc trong thời đại dịch
Các
hiệu thuốc đều mở cửa và sẽ có gì không thay đổi.
Nhưng cũng cần tận dụng chúng 1 cách thông thái. Nếu
như ta bị hết 1 loại thực phẩm chức năng nào đó, mà
nó được bác sĩ kê toa cho bởi vì ta đang thiếu một
chất vi lượng nào đó, ta đừng đi đến hiệu thuốc
chỉ vì lý do này – cuộc viếng thăm hiệu thuốc,
nơi thường xuyên có nhiều người ốm đến, sẽ là nơi
mang đến cho ta nhiều nguy cơ rủi ro lớn hơn so với việc
ta đang thiếu thực phẩm chức năng đó.
Nguy
cơ coronavirus và các cuộc đi dạo, đi tập thể dục
Nếu
như ta không bị cách ly, hoặc ta không bị tách biệt (izolacja), thì các cuộc đi
dạo và tập thể dục vừa phải sẽ là điều được
khuyến khích, với điều kiện là ta phải giữ cự li
thích hợp đối với những người khác. GS Wielgoś (hiệu
trưởng trường ĐH Y, Vác-sa-va) khuyên nhủ: nên chọn các
công viên lớn hoặc khu rừng nào đó, nếu ta có lựa
chọn.
Đi
dạo một mình hay thậm chí là cả nhà, nếu như đó
không phải là chỗ đông người, là điều nên làm – ông
Tadeusz Jędrzejczyk, cựu chủ tịch Quĩ Y tế Quốc gia, đã
khuyên nhủ trên MXH twitter.
Các
nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng: những ai mà giữ
cho mình sự năng động thường xuyên, vừa phải thì sẽ
ít bị viêm nhiễm hệ hô hấp phần trên hơn, như: cảm
lạnh (thường do coronavirus gây nên, dù nó khác so với
SARS-CoV 2) hoặc
cảm cúm, so với những người thường xuyên sinh hoạt
kiểu ngồi một chỗ,… hoặc những người hoạt động
nặng, tích cực (như chạy maraton). Đối với họ - những
người chạy maraton – thì nguy cơ bị viêm nhiễm tăng
cao, thậm chí tới mức 2 hoặc 6 lần, nhất là sau nhiều
tuần luyện tập (vd. sau cuộc chạy maraton). Do vì hiệu
ứng tăng nội tiết hoóc môn hormonów xì-trét, mà chúng
có thể làm suy yếu hoạt động của hệ miễn dịch.
Làm
thoáng khí căn hộ, và nguy cơ coronavirus
Ở
đây không có gì thay đổi cả, trong các khuyến cáo
chung. Các căn phòng của chúng ta đều nên được làm
thoáng khí, điều này làm giảm thiểu khả năng bảo lưu
cho các gien bệnh (patogen).
Gặp
mặt với bạn bè
„Chúng
ta hãy né tránh các cuộc gặp bạn bè – bây giờ
không phải là thời để tổ chức các buổi lễ sự kiện
vui!” – ông GS Wielgoś nhấn mạnh.
Còn
nếu như trong lúc đi dạo mà ta gặp một người hàng
xóm, thì ta hãy giữ một cự li an toàn. Chúng ta không đưa
tay ra bắt, chứ đừng nói tới chuyện hôn hít chào hỏi.
Cách chào /từ biệt tốt nhất là gật đầu hoặc cúi
mình một cách tự nhiên nếu hoàn cảnh đòi ta phải tỏ
rõ sự tôn trọng sâu sắc hơn.
Tránh
các cuộc gặp mặt không có nghĩa là cắt đứt các quan
hệ. Nghĩa là ta đừng đi thăm nhau, nhưng chúng ta có thể
và thậm chí nên làm là: gọi điện thoại hoặc gửi
e-mail, nói chuyện qua hộp thoại skype, hoặc một thứ nào
khác, miễn là đừng gặp trực tiếp.
„Và
còn một lời thỉnh cầu nữa – chúng ta phải chuyển
đổi hoàn toàn cách sinh hoạt của chúng ta. Chúng ta phải
xác định lại các GIÁ TRỊ ĐƯỢC ƯU TIÊN. Cái mà tuần
trước hoặc tháng trước đối với ta từng là rất
quan trọng, thì ngày hôm nay – khi đối diện với
một nguy cơ thật sự – nó phải lùi xuống hàng thứ
yếu, làm nền. Cái mà không lâu trước kia vốn chia rẽ
chúng ta, thì hôm nay hãy để nó liên kết, đoàn kết ta
lại. CHÚNG TA HÃY LUÔN BÊN NHAU! Chỉ có như vậy chúng ta
mới chiến thắng được mối nguy cơ lớn này và chúng
ta sẽ sinh tồn” – ngài GS Wielgoś kêu gọi.
HĐ
dịch
Nguồn:
https://zdrowie.wprost.pl/koronawirus/10307153/jak-zyc-w-czasach-epidemii-praktyczne-wskazowki.html?fbclid=IwAR2yb29TO2ayTu_eCd0_nrrn048RDEXoURgem9yWBvxJPTaeRw7NOOgL65g
